Tuesday, August 3, 2010

រឿងដំរីនិងទន្សាយ

ថ្ងៃមួយ នៅក្នុងរដូវភ្លៀងរាំងរីងស្ងួតហួតហែងអិតមានទឹកភ្លៀងសោះ ដំរីមួយហ្វូងធំ ដែលមានក្ដីស្រេកឃ្លានបៀត
បៀនចូលទៅនិយាយជាមួយដំរីជាមេខ្លោងថាៈ «លោកជាទីពឹង! ធ្វើអុបាយដូចម្ដេចយើងទាំងអស់គ្នានឹងមានជីវិត
រស់នៅតទៅទៀត? ទីនេះត្រពាំងបឹងបួរីងអស់ហើយ សូម្បីតែសំរាប់សត្វតូចតាចក៏មិនមែនដែរ យើងទាំងអស់គ្នា
បើមិនមានទឹកសំរាប់ស្រប់សំរាប់ផឹកសំរាប់មុជទេ មុខជានឹងស្លាប់អសាបង់អស់ហើយ ដូចជាអណ្ដើកខ្វាក់ទៅណា
មិនរួច យើងទាំងអស់គ្នានឹងទៅអែណាហ្ន៎?»។ កាលនោះស្ដេចដំរីបានស្ដាប់ហើយ នាំបរិវារដើរចេញទៅ មិនឆ្ងាយ
ប៉ុន្មានបានឃើញត្រពាំងមួយទឹកថ្លាយល់ដី។ ក្នុងថ្ងៃដែលដំរីបបួលគ្នាដើរទៅនោះ ទន្សាយតូចធំទាំងឡាយដែលអា
ស្រ័យនៅនាត្រើយត្រពាំងនោះ ទាំងប៉ុន្មានត្រូវដំរីដើរជាន់ស្លាប់ខ្ទេចខ្ទីស្ទើរតែអស់។ គ្រានោះមានទន្សាយមួយ
ឈ្មោះសិលីមុខ កាលបានឃើញព្រឹត្ដិការណ៍អន្ដរាយដូច្នោះ ទើបគិតថាៈ «ហ្វូងដំរីនេះ គឺកងជ្រួលច្របល់ ដោយក្ដី
ស្រេកឃ្លាន នឹងគប្បីមកកាន់ត្រពាំងនេះរាល់ថ្ងៃ កាលបើដូច្នេះត្រកូលពូជទន្សាយទាំងឡាយមុខជាវិនាសអន្ដរធាន
អស់មិនខានឡើយ»។ ពេលនោះមានទន្សាយចាស់មួយឈ្មោះវិជ័យ ចូលមកនិយាយរ៉ាប់រងថាៈ «នែអ្នកទាំងឡាយ!
កុំភិតភ័យជ្រួលច្របល់ថ្វី ទុកងារអោយខ្ញុំទៅធ្វើប្រតិបត្ដិការក្នុងទីនោះជួយដោះទុក្ខបងប្អូនទាំងឡាយ»។ ទន្សាយ
ចាស់ឈ្មោះវិជ័យនោះធ្វើប្ដេជ្ញាដូច្នេះហើយ ក៏ដើរចេញទៅ កាលដែលកំពុងដើរចេញទៅ វិជ័យដើរបណ្ដើរគិត
បណ្ដើរថាៈ «ដល់អាត្មាអញដើរទៅជិតស្ដេចដំរីជាម្ចាស់ហ្វូង តើអាត្មាអញត្រូវធ្វើដូចម្ដេច? ព្រោះថាៈ

១៤ - ដំរីគ្រាន់តែពាល់ ភុជង្គគ្រាន់តែព្រួសពិស ព្រះរាជាគ្រាន់រក្សា មនុស្សទុជ៌នសូម្បីញញឹម ទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែ
ធ្វើអោយដល់សេចក្ដីស្លាប់បានទាំងអស់។

បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញឡើងទៅលើកំពូលភ្នំសិន ហើយសឹមនិយាយប្រាប់មេខ្លោងដំរី។ លុះទន្សាយធ្វើដូចគំនិត
ស្រេចហើយ មេខ្លោងដំរីស្រែកសួរតបទៅវិញថា «ចុះអ្នកអែងជាអ្វី? អ្នកអែងមកពីណា?»។ វិជ័យឆ្លើយប្រាប់ថាៈ
«យើងជាទន្សាយព្រះច័ន្រ្ទដ៏មានបុណ្យ លោកប្រើយើងមកកាន់សំណាក់អ្នករាល់គ្នានេះអែង »។ មេខ្លោងដំរីសួរត
មវិញភ្លាមថាៈ «បើដូច្នោះ ចូរនិយាយប្រាប់មកមានការណ៍ដូចម្ដេចខ្លះ?» វិជ័យប្រាប់ថា

១៥ - ទូតសូម្បីនៅកណ្ដាលសស្រ្ដាវុធ ដែលគេលើកច្រូងច្រាងក៏មិននិយាយអ្វីដទៃក្រៅពីការខ្លួន អាស្រ័យដោយ
ខ្លួនជាទូត គេមិនសំលាប់ ហេតុនោះទើបទូតចរចាត្រង់ទៅត្រង់មកតាមសេចក្ដីពិត។

ដូច្នោះ ខ្ញុំនឹងសូមពោលទៅតាមព្រះរាជអាជ្ញាព្រះច័ន្រ្ទដ៏មានបុណ្យដែលខ្ញុំបានទទួលមក សូមប្រុងស្ដាប់ដូចតទៅ
នេះ «ទន្សាយទាំងឡាយនេះ ជាអ្នករក្សានូវត្រពាំងព្រះច័ន្រ្ទ អិលូវអ្នកទាំងឡាយមកបណ្ដេញបំបរបង់ហើយសំលា
ប់ផង ការធ្វើដូច្នេះមិនត្រឹមត្រូវតាមគន្លងធម៌ទេ ព្រោះទន្សាយទាំងអស់ដែលរក្សានូវត្រពាំងនេះជា បរិវារយើង
ហេតុនេះហើយបានជាមានពាក្យហៅយើងថា «សសាង្ក (មានរូបទន្សាយជាគ្រឿងសំគាល់ នាមធេយ្យ ឈ្មោះ) ជា
នាមធេយ្យរបស់យើង។ កាលដែលទូតថ្លែងសេចក្ដីដូច្នេះចប់ហើយ មេខ្លោងដំរីភ័យញ័ររន្ធត់ ហើយនិយាយទាំងញ
ញាក់ញញ័រតបថា «បពិតលោកជាអ្នកថ្លែងសេចក្ដី! យើងខ្ញុំលែងទៅក្នុងត្រពាំងនោះទៀតហើយ»។ វិជ័យជាទូតនិ
យាយបំភ័យថែមទៀតថាៈ «បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយទៅមាត់ត្រពាំងសិន ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ សូមអោយ
លោកត្រាប្រណីប្រោសប្រាណអត់ទោស រួចហើយសឹមត្រលប់ទៅវិញចុះ ព្រោះព្រះច័ន្រ្ទលោកខ្ញាល់ខ្លាំងណាស់។
កាលនោះវិជ័យនាំដំរីមេខ្លោងនិងបរិវាទៅក្នុងរាត្រី ហើយបង្ហាញរូបព្រះច័ន្រ្ទដែលកំពុងញ័រដោយរលកក្នុងត្រពាំង
នោះ ដំរីមេខ្លោងមើលទៅឃើញព្រះច័ន្រ្ទញ័រមែន។ វិជ័យនិយាយអង្វរថាៈ «ទេវ! កំហុសគឺដំរីធ្វើពិតមែនហើយ
ព្រោះគ្នាមិនបានដឹង បើដូច្នោះ សូមលោកម្ចាស់អភ័យទោសអោយទានដោយករុណា តទៅហ្វូងដំរីទាំងឡាយនេះ
ប្ដេជ្ញាថានឹងមិនមកកាន់ទីនេះទៀតទេ»។ វិជ័យសូមអភ័យទោសអោយ ដំរីរួចហើយទើបបង្គាប់អោយដំរីទាំងឡាយ
ថយចេញពីទីនោះទៅហោង ព្រោះហេតុនោះ បានជាយើង(ក្ងោកទាំងឡាយ)និយាយថាៈ «ដោយប្រើអុបាយកល»
ដូច្នេះជាដើម(លេខ១៤)។

លំដាប់នោះ ខ្ញុំបាទ(ទីឃ៌មុខ) និយាយអួតប្រាប់ក្ងោកទាំងឡាយនោះថា «រាជហង្សម្ចាស់យើង ជាស្ដេចមានតេជានុ
ភាពមានសក្ដានុភាព ព្រមទាំងមានសមត្ថភាពបរិបូណ៌ផង គួរនឹងបានសោយរាជ្យគ្រប់គ្រងត្រៃលោកនេះទៅទៀត
នឹងនិយាយថ្វី សព្វបើរាជសម្បត្ដិលើផែនដីនេះ»។ កាលនោះក្ងោកជេរប្រទេចខ្ញុំបាទថា «នែអាកុកព្រហើន! បើគ្រា
ន់បើណាស់ ម្ដេចអាអែងមកកាន់ទឹកដីយើងនេះធ្វើអ្វី?» ជេរហើយចាប់ខ្ញុំបាទនាំយកទៅកាន់សំណាក់ស្ដេចក្ងោក
ឈ្មោះចិត្ដពណ៌។ កាលទៅដល់ចំពោះមុខស្ដេចក្ងោកហើយ ក្ងោកជាបរិវារលើកទសករប្រណម្យថ្វាយបង្គំ ទើប
បង្ហាញខ្ញុំបាទ។ ប្រាប់ស្ដេចក្ងោកថាៈ «ទេវ! សូមលោកម្ចាស់ជ្រាប អាកុកព្រហើន នេះវាមកកាន់ប្រទេសយើងហើ
យវាហ៊ានក្បត់ព្រះចេស្ដានៃទេវបាទ!»។ ស្ដេចក្ងោកសួរថាៈ «ចុះអាកុកនោះវាជាអ្វី? វាមកពីណា?»។ ក្ងោកជាបរិវា
ទាំងឡាយប្រាប់ថាៈ «អាកុកនេះជាចារបុរសនៃរាជហង្សហិរណ្យគភ៌ វាមកពីកប៌ូរទ្វីប។ គ្រានោះអែង ត្មាតឈ្មោះទុ
រទសី ជាប្រធានរដ្ឋមន្រ្ដីនៃស្ដេចចិត្រពណ៌សួរខ្ញុំបាទថាៈ «អ្នកណាជាប្រធានរដ្ឋមន្រ្ដីក្នុងប្រទេសអែង?»។ ខ្ញុំបាទឆ្លើ
យប្រាប់ថាៈ «ចាក្រពាកឈ្មោះសវិជ្ញៈ ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃវិទ្យាសាស្រ្ដទាំងអស់»។ ត្មាតនិយាយតទៅ ទៀតថាៈ
«ថាបើចាក្រពាកឈ្មោះសវិជ្ញៈនេះកើតក្នុងប្រទេសនោះមែន សមគួរនឹង កាន់ដំណែងជាប្រធានរដ្ឋមន្រ្ដីហើយ
ព្រោះថា៖

១៦ - កើតក្នុងប្រទេសខ្លួន ប្រព្រឹត្ដល្អបរិសុទ្ធតាមវង្សត្រកូល មានចិត្ដស្អាត ស្ទាត់ជំនាញក្នុងសាស្រ្ដ មានអាថិកំបាំង
មិនតាំងខ្លួនជានាក់លេងល្បែងភ្នាល់ វៀរមិនប្រព្រឹត្ដបរទារកម្ម។

១៧ - ព្រះរាជាគួរគប្បីស្វែងរកមន្រ្ដី ជាអ្នកចេះចាំធម្មសាស្រ្ដនិងអថិសាស្រ្ដ ជាអ្នកមានពូជជានាម៉ឺនធំ មាននាមល្បី
ល្បាញ ជាបណ្ឌិតជាអ្នកបង្កើតទ្រព្យសម្បត្ដិ។

ក្នុងលំដាប់នោះ សេកជាមន្រ្ដីនិយាយប្រាប់ស្ដេចក្ងោកចិត្រពណ៌ទៀតថា «ទេវ! កប៌ូរទ្វីប និងទ្វីបទាំងឡាយអែទៀត
គ្រាន់ជាកោះតូចតាចទេ ហើយនៅក្នុងបរិវេណ អាណាចក្រជម្ពូទ្វីបទាំងអស់ ដូច្នេះទ្វីបទាំងឡាយនេះនៅក្នុងអធិប
តេយ្យព្រះទេវបាទទាំងអស់» ស្ដេចក្ងោកចិត្រពណ៌ និយាយចាក់បណ្ដោយដោយល្មោភថាៈ «អើ!ពិតដូចអែងនិយា
យមែន ព្រោះថា៖

១៨ - ព្រះរាជា១ មនុស្សឆ្កួត១ កូនក្មេង១ អ្នកបរិភោគកាម១ តែងចង់បានរបស់ដែលខ្លួនមិនទាន់បាន ចាំបាច់និយាយ
ថ្វីដល់របស់ដែលខ្លួនបានហើយ។

កាលនោះខ្ញុំបាទ(ទីឃ៌មុខ) ឆ្លើយតបថាៈ «ថាបើគ្រាន់តែថារឺគ្រាន់តែនិយាយ ហើយបានសំរេចអធិប្បតេយ្យដូចមា
ត់មែននោះ ខ្ញុំបាទក៏ចេះនិយាយដែរថាៈ «ជម្ពូ ទាំងមូលនៅក្នុងអំណាចស្ដេចម្ចាស់ខ្ញុំបាទឈ្មោះហិរណ្យគភ៌ទាំងអស់
»។ សេកសួរមកខ្ញុំបាទវិញភ្លាមថាៈ «ធ្វើមធ្យោបាយដូចម្ដេច នឹងអោយសំរេចប្រស្នានេះបាន?»។ ខ្ញុំបាទឆ្លើយតបពា
ក្យសេកវិញថាៈ «ធ្វើសង្រ្គាម»។ កាលនោះស្ដេចក្ងោកចិត្រពណ៌និយាយប្រាប់ខ្ញុំបាទថាៈ «អែងត្រលប់ទៅប្រាប់ម្ចា
ស់អែងវិញទៅ អោយរៀបចំ សែន្យានុភាពត្រៀមចាំចុះ»។ ខ្ញុំបាទនិយាយថា «សូមលោកបញ្ជូនទូតទៅចរចាជាមួ
យលោកម្ចាស់ខ្ញុំសិន»។ ពេលនោះស្ដេចក្ងោកចិត្រពណ៌ បែរទៅប្រឹក្សាចំពោះ មន្រ្ដីទាំងឡាយថាៈ «តើនឹងតែងតាំ
ងអ្នកណាជាទូត? ព្រោះទូតគួរចេះការ និងអោយមានលក្ខណសម្បត្ដិដូច្នេះ។

១៩ - មានភក្ដី មានគុណ បរិសុទ្ធល្អ ប្រសប់វាងវៃ ឈ្លៀវឆ្លាត និងមានប្រតិភាន បុគ្គលបែបនេះគួរធ្វើជាទូត។

ត្មាតឆ្លើយថា «បុគ្គលមានលក្ខណៈដូច្នេះមានច្រើនណាស់ ទោះម្ដេចម្ដា គួរយើងតែងតាំងព្រាហ្មណ៍ អោយធ្វើជា
ទូតទៅចរចា ព្រោះថា៖

២០ - ធ្វើសេចក្ដីជ្រះថ្លា (ធ្វើអោយចំរើន) ដល់ម្ចាស់ផែនដី ដែលមិនប្រាថ្នាចង់បានសម្បត្ដិ ដូចថ្នាំពិសពុលឈ្មោះកា
លកូដៈ (ថ្នាំពុលដែលកើតពីការកូរសមុទ្រទឹកដោះ នៅជាប់នឹងកព្រះអិសូរ មានពណ៌ខ្មៅមិនប្រឡាក់កព្រះអិសូរ
ហើយជាគ្រឿងលំអរព្រះអិសូរ អែព្រាហ្មណ៍ជានាក់ទល់ក្រនៅរួមជាមួយស្ដេចដែលមានទ្រព្យច្រើន ក៏មិនត្រូវការ
ចង់បានទ្រព្យស្ដេច
)មិនប្រាសចាកពណ៌ខ្មៅជាប់នៅកព្រះ អិសូរជានិច្ច។

ក្ងោកចិត្រពណ៌បង្គាប់សេកថាៈ «នែសេក! អែងចូរទៅ ជាមួយទីឃ៌មុខនេះ ហើយនិយាយប្រាប់ម្ចាស់គេថា យើង
រៀបទ័ពេត្រៀមព្រមហើយ»។ សេក ទទួលអាជ្ញាថា «ទេវៈ!ខ្ញុំបាទទទួលតាមអាជ្ញាហើយ តែកុកទីឃ៌
មុខនេះជាសត្វទុជ៌ន ខ្ញុំបាទទៅជាមួយផងមិនបានទេ ព្រោះថា៖

២១ - មនុស្សទុជ៌ន ប្រព្រឹត្ដអំពើអាក្រក់ ផលអាក្រក់តែធ្លាក់ទៅលើមនុស្សល្អវិញ (កាលរាពណ៍លួចនាងសិតាយក
ទៅទុកនៅក្រុងលង្កា ព្រះរាមចង់ថ្នល់សមុទ្រលើករេហ៍ពលទៅវាយក្រុងលង្កាបែក
) ដូចរាពណ៍ទៅលួចនាងសិតា
ផលអាក្រក់របស់រាពណ៍នេះធ្លាក់ទៅលើសមុទ្រ គឺសមុទ្រត្រូវព្រះរាមចងថ្នល់។

២២ - បុគ្គលមិនគប្បីឋិតនៅ រឺមិនគប្បីដើរទៅជាមួយមនុស្សទុជ៌នឡើយ ក្នុងកាលណាក៏ដោយ ហង្សស្លាប់ព្រោះ
ឋិតនៅជាមួយទទា ស្លាប់ព្រោះដើរទៅជាមួយ ទាំងអស់នេះមកតែពីសមាគមមួយអន្លើដោយក្អែក។ ចិត្រពណ៌សួរ
ឡើងថាៈ «ចុះរឿងនោះតើដូចម្ដេច?» សេកដំណាលរឿងនោះដូចតទៅនេះថា៖។


ស្រីហិតោបទេស
1សន្ដិភាព
2រឿងក្អែក អណ្ដើក និង កណ្ដុរ
3រឿងសុន្ទៈ និងអុបសុន្ទៈ
4រឿងព្រាហ្មណ៍វាយបំបែកក្រឡ
5រឿងកុកនិងក្ដាម
6រឿងត្មាត ឆ្មា និង បក្សី
7រឿងប្រើស ចចក និងក្អែក
8រឿងដំរីនិងទន្សាយ
9រឿងលាពាក់ស្បែកខ្លា
10រឿងបក្សីនិងស្វា
11រឿងហង្សនិងក្ងោក
12រឿងព្រាន ប្រើស ពស់ និង ចចក
13រឿងជាងរថ ភរិយា និងសហាយ
14រឿងគោអុសក ចចកពីរ និសត្វសីហៈ
15រឿងពានរនិងសសរ
16រឿងលានិងឆ្កែ
17រឿងសីហៈនិងឆ្មា
18រឿងស្រ្តីពេស្យានិងគង
19រឿងបរញ្វជកកន្ទប៌កេតុ
20រឿងភរិយាគោបាល និងសាយហាយពីរនាក់
21រឿងចចកនីលពណ៌
22រឿងព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកលេង
23រឿងជាងកោរកាត់ល្មោភ
24រឿងពស់ និងកង្កែប
25រឿងព្រាហ្មណ៍និងស្ការ

Continue Reading...

រឿងលាពាក់ស្បែកខ្លា

នៅក្នុងស្រុកហស្ថិនាបុរៈ មានអ្នកបោកគក់ម្នាក់ឈ្មោះវិលាសៈ។ គាត់មានលាមួយ។ លានោះដឹកនាំសំភារៈធ្ងន់ពេក
ទៅជាស្គាំងស្គមថមថយខ្សោយកំលាំងរកកល់នឹងស្លាប់។ កាលនោះ អ្នកបោកគក់យកស្បែកខ្លាទៅគ្របពីលើលា
នោះ ហើយលែងអោយដើរទៅស៊ីស្រូវក្នុងស្រែមួយដែលមាននៅក្នុងទីជិតមាត់ព្រៃ។ អ្នកស្រែមើល ពីចំងាយទៅ
ឃើញលានោះ តែសំគាល់ថាជាសត្វខ្លា ក៏រត់ប្រញាប់ប្រញាល់ត្រលប់ទៅផ្ទះវិញ។ តមកថ្ងៃមួយ អ្នកស្រែស្លៀក
ពាក់ខោអាវប្រផេះ ដៃកាន់ដំបងមួយដើរអោនអង្កុលៗចូលទៅ ហើយអង្គុយក្នុងទីគួរមួយដើម្បីលបមើល។ អែ
លានោះបានស៊ីស្រូវតាមទំនើងចិត្ដអស់កាលយូរថ្ងៃហើយ មានខ្លួនធាត់ធ្លិក ឡើងកំលាំងក្លៀវក្លា កាលក្រលេកមើ
លទៅឃើញអ្នកស្រែនោះពីចំងាយ សំគាល់ថាជាលាញី ក៏តាំង កញ្រ្ជៀវយ៉ាងខ្លាំង ហើយបោលសំដៅ ទៅរកអ្នក
ស្រែ។ គ្រានោះអែងអ្នកស្រែលុះដឹងច្បាស់ថាជាលាពិតប្រាកដហើយ ដោយសំលេងកញ្រ្ជៀវហេហេនោះ យារដំប
ងលើកឡើងសំពងលានោះម៉ុង វាយអស់ទំហឹងសំលាប់ចោលទៅហោង ព្រោះហេតុនោះបានជាខ្ញុំ (រាជហង្ស» និ
យាយថាៈ លាកំលៅដូច្នេះជាដើម(លេខ៩)។ ទីឃ៌មុខរៀបរាប់តទៅទៀតថាៈ កាលនោះក្ងោកទាំងឡាយជេរប្រ
ទេចក្រោយបង្អស់ថា «នែអាកុកគំរក់ខិលខូចចង្រៃ! អាអែងចូលមកដល់ទឹកដីយើង អាអែងព្រហើនហ៊ានមើល
ងាយព្រះចេស្ដាម្ចាស់យើង! អិលូវនេះ យើងអត់ទោសអោយអែងមិនបានទេ។ ក្ងោកទាំងឡាយនោះ ពោលដូច្នេះ
ហើយ ហើរចូលមករោមចោមចឹកខ្ញុំបាទសំលាប់ហើយស្រែកជេរទាំងកំហឹងថា «នែអាគំរក់ល្ងង់ចង្រៃ! ហង្សជា
ស្ដេចអែងកំសាកញីទេ អិតមានកំលាំងអំណាចអ្វីគ្រប់គ្រងដែនទឹកដែនដីទេ ព្រោះស្ដេចដែលខ្សោយអំណាច មិន
អាចគ្រប់គ្រងរាជ្យដែលនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃខ្លួនបានឡើយ បើដូច្នោះ តើធ្វើដូចម្ដេចស្ដេចអាអែងនឹងអាចគ្រប់គ្រង
លោកសន្និវាសនេះបាន? រាជ្យស្ដេចអាអែងនោះ វាធំម្ល៉ាទៅ? រីខ្លួនអាអែងនេះសោត ដូចកង្កែបមិនដែលចេញពី
អណ្ដូងសោះ បើម្លឹងៗ តើអាអែងហ៊ានមើលងាយយើង អោយយើងចូលទៅស្វាមីភក្ដិស្ដេចអាអែង យើអាអែង
ក៏កោងម្លេះ! អាអែងស្ដាប់មើល!

១០ - ដើមឈើធំ បរិបូណ៌ដោយសន្លឹក មានម្លប់ត្រជាក់នឹងរយោនរយានដោយផ្លែ ក៏បុគ្គលគប្បីពឹងពាក់អាស្រ័យ
តែបើជួនកាលខ្លះ ទេវតាបណ្ដាលមិនអោយមានផ្លែ មិនអោយមានម្លប់ បុគ្គលនឹងមិនត្រូវបំផ្លាញចោលរឺអ្វី?។
ហិតោបទេស សេចក្ដីប្រែជាភាសាបារាំងរបស់លោកឡង់សឺរូ មានគាថាលើលដូច្នេះគឺ បុគ្គលកុំគប្បីឋិតនៅ រឺដើរ
ទៅជាមួយមនុស្សអាក្រក់ សូម្បីមួយរំពេចអោយសោះ ព្រោះថាការសេពគប់មនុស្សអាក្រក់ឈ្មោះថាសេចក្ដីស្លា
ប់ ការសេពគប់អ្នកសប្បុរសឈ្មោះថាសន្ដិភាព។

១១ -បុគ្គលមិនគប្បីធ្វើការសេពគប់ពឹងពាក់ ចំពោះជនដែលតូចតាចថោកទាបឡើយ គប្បីធ្វើចំពោះតែអិស្សរជន
ដែលមានអំណាចព្រោះថាទឹកដោះ បើនៅក្នុងកណ្ដាប់ដៃអ្នកស្រវឹងក៏បានឡើងឈ្មោះជាទឹកគ្រឿងស្រវឹងដែរ។

១២ - គុណធម៌គម្ពីរភាពជ្រាលជ្រៅហើយធំពិសាលផង បើថិតនៅក្នុងបុគ្គលតូច អិតគុណ តែងដល់នូវការអោន
ថយតូចទៅៗពិត ព្រោះបុគ្គលជាគ្រឿងទ្រមិនសមល្មមដល់គុណធម៌ដែលត្រូវទ្រ ដូចរូបដំរីដែលនៅក្នុងកញ្ចក់ ហិ
តោបទេស រោងពុម្ពភាគិវ បុស្ដកាល័យគាយឃាដិកាសី មានគាថាដូច្នេះគឺ មេពពែអាស្រ័យការប្រោសប្រាណនៃ
សីហៈ អាចស្វែងរកអាហារក្នុងព្រៃអិតភិតភ័យ អែវិសណៈ (ពិភេក) អាស្រ័យបុណ្យព្រះរាម ទើប បានរាជនៅក្រុង
លង្កា។

១៣ - ដោយការប្រើអុបាយកល បុគ្គលគប្បីយកឈ្នះព្រះនរាធិបតីដែលមានអំណាចធំក្រៃលែងទាល់តែសំរេច
បាន ទន្សាយទាំងឡាយបានសេចក្ដីសុខស្រួលបួល ព្រោះប្រើអុបាយក្នុងនាមនៃព្រះច័ន្រ្ទ។

ខ្ញុំបាទទីឃ៌មុខសួរថា «ចុះរឿងនោះតើដូចម្ដេច?» ក្ងោកទាំងឡាយនិយាយរៀបរាប់រឿងរ៉ាវនោះប្រាប់ខ្ញុំបានទថាៈ


ស្រីហិតោបទេស
1សន្ដិភាព
2រឿងក្អែក អណ្ដើក និង កណ្ដុរ
3រឿងសុន្ទៈ និងអុបសុន្ទៈ
4រឿងព្រាហ្មណ៍វាយបំបែកក្រឡ
5រឿងកុកនិងក្ដាម
6រឿងត្មាត ឆ្មា និង បក្សី
7រឿងប្រើស ចចក និងក្អែក
8រឿងដំរីនិងទន្សាយ
9រឿងលាពាក់ស្បែកខ្លា
10រឿងបក្សីនិងស្វា
11រឿងហង្សនិងក្ងោក
12រឿងព្រាន ប្រើស ពស់ និង ចចក
13រឿងជាងរថ ភរិយា និងសហាយ
14រឿងគោអុសក ចចកពីរ និសត្វសីហៈ
15រឿងពានរនិងសសរ
16រឿងលានិងឆ្កែ
17រឿងសីហៈនិងឆ្មា
18រឿងស្រ្តីពេស្យានិងគង
19រឿងបរញ្វជកកន្ទប៌កេតុ
20រឿងភរិយាគោបាល និងសាយហាយពីរនាក់
21រឿងចចកនីលពណ៌
22រឿងព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកលេង
23រឿងជាងកោរកាត់ល្មោភ
24រឿងពស់ និងកង្កែប
25រឿងព្រាហ្មណ៍និងស្ការ

Continue Reading...

រឿងបក្សីនិងស្វា

នៅជិតត្រើយទន្លេនមិទា មានដើមជ្រៃមួយដើមប្រកបដោយសាខាទ្រឈឹងទ្រឈៃ នៅលើជ្រៃនោះបក្សីទាំងឡាយ
ធ្វើសំបុក ទុកជ្រកអាស្រ័យនៅដោយសុខក្សេមក្សាន្ដ។ សម័យថ្ងៃមួយក្នុងរដូវភ្លៀង មណ្ឌលពពកមានផ្ទៃខ្មៅជាំ
ដាសពាសពេញអាកាសវេហាស៍ សុទ្ធសឹងជលធារា កាលនោះភ្លៀងធំក៏បង្អុរចុះមកយ៉ាងខ្លាំង។ ខណនោះអែងបក្សី
ទាំងឡាយក្រលេកមើលទៅឃើញពានរមួយហ្វូងដែលជ្រកអាស្រ័យនៅ លើដើមជ្រៃនោះដែរ ត្រូវត្រជាក់រងា
បៀតបៀនខ្លាំង កំពុងញាប់ញ័រចំប្រប់អោបដៃ តត្រុនរណ្ដំធ្មេញក្រឹកៗ កើតមានចិត្ដអាណិតអាសូរខ្លាំង ទាល់តែអត់
ទ្រាំមិនបាន ក៏និយាយប្រាប់ទៅថាៈ «នែបងពានរ! ចូរស្ដាប់ខ្ញុំ ខ្ញុំនិយាយប្រាប់៖

៦ - សំបុកដែលយើងជ្រកនេះ យើងធ្វើដោយខ្លួនអែងដោយស្មៅដែលយើងពាំយកមកគ្រាន់តែដោយចំពុះ ចុះបង
ពានរអែង មានដៃមានជើងដូចមនុស្សដែរ ម្ដេចក៏មកអង្គុយទ្រាំលំបាករងារញ័រទទ្រើកដូច្នេះ។

ពានរទាំងឡាយស្ដាប់ពាក្យបក្សីទាំងឡាយហើយ កើតក្នាញ់ក្នុងចិត្ដឆ្លើយតបទៅវិញថា «យីអើ! អាបក្សីនេះវាអាង
វាបាននៅក្នុងសំបុកអិតមានខ្យល់កក់ក្ដៅសុខក្សេមក្សាន្ដស្រួល វាហ៊ាននិយាយឌឺដងឡកឡឺយអោយយើង មិនអី
ទេចាំមើលតែរាំងដឹងហើយ!(ហិតោបទេស សេចក្ដីប្រែជាភាសាបារាំងរបស់លោកឡង់សឺរូមានគាថាលើលដូច្នេះ
គឺ បក្សី មនុស្សកាច មនុស្សល្ងង់ និងអ្នកដែលអួតខ្លួនជាអ្នកប្រាជ្ញ មិនមានសមត្ថភាពធ្វើគេហដ្ឋាននៅបានទេ បាន
គ្រាន់តែបំផ្លិចបំផ្លាញគេហដ្ឋានតែប៉ុណ
្ណោះ) ។ លុះដល់រាំងភ្លៀងហើយ ពានរទាំងឡាយនោះវាឡើងទៅបោចរោច
សំបុកបក្សីខ្ទេចខ្ទីហិនហោចទាំងអស់ ធ្លាក់ស៊ុតបក្សីរពុកមកដីបែកខ្ចាយអន្ដរាយអស់ទៅហោង ព្រោះហេតុនោះ
បានជាខ្ញុំ(កុកទីឃ៌មុខ)និយាយថាៈ «មានតែអ្នកប្រាជ្ញទេ» ដូច្នេះជាដើម(លេខ៥)។ រាជហង្សសួរទៅទៀតថា ចុះក្ងោក
ទាំងនោះវាធ្វើដូចម្ដេចតទៅទៀត។ ទីឃ៌មុខនិយាយតទៅថា «កាលនោះក្ងោកទាំងឡាយក្រេវក្រោធច្រលោត
ខឹងសួរតបមកខ្ញុំវិញថាៈ «ចុះរាជហង្សជាស្ដេចអ្នកអែងនោះ បាននរណាលើកដំកើងអោយធ្វើជាស្ដេច?»។ គ្រានោះ
ខ្ញុំបាទអាក់អន់ចិត្ដក្នាញ់ខ្លាំងណាស់ ក៏សួរត្រលប់ទៅក្ងោកទាំងឡាយនោះវិញថាៈ «ចុះក្ងោកជាស្ដេចអ្នកទាំងអស់
គ្នានេះ បាននរណាលើកអោយសោយរាជ្យ?»។ ក្ងោកទាំងឡាយនោះលុះបានស្ដាប់ពាក្យខ្ញុំបាទសួរដូច្នោះហើយ ក្ដៅ
ក្រហាយខ្លាំង ចង់រករឿងសំលាប់ខ្ញុំបាទ ខ្ញុំបាទក៏សំដែងក្ដីអង់អាចមិនខ្លាចតបទៅវិញ ព្រោះថា

៧ - ក្នុងកាលខ្លះ សេចក្ដីអត់ធន់ជាគ្រឿងលំអនៃបុរស ដូចសេចក្ដីអៀនខ្មាសជាគ្រឿងលំអនៃស្រ្ដីទាំងឡាយ តែសេច
ក្ដីក្លាហានជាគ្រឿងលំអនៃបុរសក្នុងពេលដែលគេមើលងាយ ដូចការមិនអៀនខ្មាសជាគ្រឿងលំអនៃស្រ្ដីក្នុងការ
សេពសន្ថវៈដូច្នោះដែរ។ រាជហង្សអស់សំណើចសើចឃឹក ហើយនិយាយថាៈ

៨ - នរជនណា កាលមើលឃើញការមានកំលាំងនិងការអិតកំលាំងនៃខ្លួននឹងសត្រូវហើយ មិនស្គាល់ប្រភេទផ្សេង
គ្នាទៀត នរជននោះត្រូវសត្រូវមើលងាយ។

៩ - មែនពិតលាកំលៅពាក់ស្បែកខ្លាចូលទៅស៊ីស្រូវក្នុងស្រែអស់កាលយូរ ត្រូវគេសំលាប់ចោលបង់សៀត ព្រោះ
ទោសកើតមកពីសំដី។ ទីឃ៌មុខសួរថាៈ «ចុះរឿងនោះតើដូចម្ដេច?»។ រាជហង្សនិយាយរឿងនោះប្រាប់ថា៖


ស្រីហិតោបទេស
1សន្ដិភាព
2រឿងក្អែក អណ្ដើក និង កណ្ដុរ
3រឿងសុន្ទៈ និងអុបសុន្ទៈ
4រឿងព្រាហ្មណ៍វាយបំបែកក្រឡ
5រឿងកុកនិងក្ដាម
6រឿងត្មាត ឆ្មា និង បក្សី
7រឿងប្រើស ចចក និងក្អែក
8រឿងដំរីនិងទន្សាយ
9រឿងលាពាក់ស្បែកខ្លា
10រឿងបក្សីនិងស្វា
11រឿងហង្សនិងក្ងោក
12រឿងព្រាន ប្រើស ពស់ និង ចចក
13រឿងជាងរថ ភរិយា និងសហាយ
14រឿងគោអុសក ចចកពីរ និសត្វសីហៈ
15រឿងពានរនិងសសរ
16រឿងលានិងឆ្កែ
17រឿងសីហៈនិងឆ្មា
18រឿងស្រ្តីពេស្យានិងគង
19រឿងបរញ្វជកកន្ទប៌កេតុ
20រឿងភរិយាគោបាល និងសាយហាយពីរនាក់
21រឿងចចកនីលពណ៌
22រឿងព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកលេង
23រឿងជាងកោរកាត់ល្មោភ
24រឿងពស់ និងកង្កែប
25រឿងព្រាហ្មណ៍និងស្ការ

Continue Reading...

រឿងហង្សនិងក្ងោក

នៅក្នុងកបូរទ្វីប មានស្រះមួយឈ្មោះបទមកេលិ។ នៅក្នុងស្រះនោះមានរាជហង្សមួយឈ្មោះហិរណ្យគភ៌អាស្រ័យ
នៅ។ បក្សីជលចរទាំងអស់ព្រមព្រៀងគ្នាអភិសេកហិរណ្យគភ៌ លើកអោយធ្វើជាស្ដេចបក្សី ព្រោះថា៖

២ - បើមិនមានព្រះនរបតីជាអ្នកគ្រប់គ្រងដឹកនាំដោយប្រពៃទេ ប្រជាជនទុកដូចនាវាមិនមានអ្នកកាន់ចង្កូត នឹងវង្វេង
លិចលង់ក្នុងជលធី។

៣ - ព្រះនរបតីគ្រប់គ្រងរក្សានូវប្រជាជន ប្រជាជនធ្វើអោយចំរើនព្រះនរបតី ការគ្រប់គ្រងរក្សាប្រសើរជាងសេច
ក្ដីចំរើន បើមិនមានការគ្រប់គ្រងរក្សាសេចក្ដីចំរើននោះទេ សេចក្ដីចំរើននឹងត្រលប់វិនាសអន្ដរាយបាត់បង់ទៅវិញ។

ក្នុងថ្ងៃមួយ រាជហង្សកំពុងសំរាកកាយលើបល្ល័ង្គឈូកដ៏ពិសាល មានបរិពារចោមរោមកលហ្វៅត្រៀបត្រា។ កាល
នោះកុកឈ្មោះទិឃ៌មុខត្រលប់មកដល់ពីបរទេស ចូលទៅជិតហើយអង្គុយប្រណម្យ។ រាជហង្សសួរថា «ហៃទីឃ៌
មុខ! អ្នកទើបមកដល់ពីបរទេស ចូរនិយាយរឿងអ្វីប្លែកអោយយើងស្ដាប់បន្ដិចមើល!.»។ កុក ឆ្លើយប្រាប់ថា «ទេវ!
មានរឿងប្លែកចំលែកធំណាស់ ព្រោះហេតុនោះទើបខ្ញុំវិលត្រលប់ ដោយរហ័សដើម្បីជំរាបដំណឹងនេះ នៅក្នុងជម្ពូ
ទ្វីបមានបព៌តមួយឈ្មោះវនធយ ជាទីអាស្រ័យនៅនៃក្ងោកជាបក្សីថលចរឈ្មោះចិត្រពណ៌។ កាលខ្ញុំហើរត្រាច់ស្វះ
ស្វែងរកចំណីអាហារនៅក្នុងព្រៃភ្លើងឆេះមួយកន្លែង ខ្ញុំបាទបានជួបនឹងបរិវាស្ដេចក្ងោកនោះ។ បរិវារស្ដេចក្ងោកសួរ
ខ្ញុំបាទថាៈ «អ្នកជាអ្វី? អ្នកមានការអ្វី? ទៅណាបានជាមកកាន់ទីនេះ?» ពេលនោះ ខ្ញុំបាទឆ្លើយប្រាប់ទៅវិញថាៈ «ខ្ញុំ
ជាបរិវាររាជហង្ស ឈ្មោះហិរណ្យគភ៌ ជាស្ដេចចក្រពត្រាធិរាជនៃកបូរទ្វីប ខ្ញុំមកនេះដើម្បីដើរមើលក្រុងនៃនានាប្រ
ទេសទាំងឡាយ»។ បក្សីជាបរិវារស្ដេចក្ងោកបានស្ដាប់ពាក្យខ្ញុំបាទហើយសួរតទៅទៀតថា «ចុះប្រទេសទាំងពីរនេះ
គឺប្រទេសអ្នកនិងប្រទេសខ្ញុំ ប្រទេសណាគ្រាន់បើជាងប្រទេសណា? ស្ដេចណាគ្រាន់បើជាងស្ដេចណា?»។ ខ្ញុំបាទ
ឆ្លើយប្រាប់ថាៈ «អា៎! ដូចម្ដេចក៏ហ៊ានសួរដូច្នេះ? ផ្សេងខុសគ្នាធំណាស់! ប្រទេសស្ដេចខ្ញុំ ល្អហើយធំណាស់ផង ព្រោះ
កបូរទ្វីបទុកដូចជាស្ថានសួគ៌ រាជហង្សទុកដូចជាព្រះអិន្រ្ទាធិរាជ ជាស្ដេចឋានសួគ៌ទីពីរ អ្នកទាំងឡាយនៅក្នុងទីនេះ
ដ៏ក្រៀមក្រោះអិតជីជាតិ មានតែដីភ្លើងឆេះរលីងធេង ហេងហោងយ៉ាងនេះនៅម្ដេចកើត? មក! ចូរទៅនៅក្នុងប្រ
ទេសយើងជាមួយយើងទៅ»។ បក្សីបរិវារស្ដេចក្ងោកបានលឺពាក្យខ្ញុំបាទហើយទាំងអស់គ្នាក៏ក្រេវក្រោធច្រលោត
ខឹងក្រៃលែង ព្រោះថា៖

៤ - ការអោយភុជង្គនាគផឹកទឹកដោះ បានតែនាំអោយចំរើនពិសកាចបន្ថែមឡើងទៀតតែប៉ុណ្ណោះ អុបទេសដែល
គេអោយដល់មនុស្សល្ងង់ខ្លៅក្រេវក្រោធច្រើន មិនបានសេចក្ដីស្ងប់ទេ បានតែក្រោធថែមទៀត។

៥ - មានតែអ្នកប្រាជ្ញទេបុគ្គលគប្បីអោយអុបទេសបាន អែមនុស្សល្ងង់ក្នុងកាលណាក៏ដោយ បុគ្គលមិនគប្បីអោយ
អុបទេសឡើយ សត្វបក្សីកាលអោយអុបទេសដល់ស្វាល្ងង់ ត្រូវស្វាបោចរោចសំបុកចោលហិនហោចអស់។ រាជ
ហង្សសួរថា ចុះរឿងនោះដូចម្ដេច?។ កុកទីឃ៌មុខនិយាយរឿងរ៉ាវនោះប្រាប់ថា៖


ស្រីហិតោបទេស
1សន្ដិភាព
2រឿងក្អែក អណ្ដើក និង កណ្ដុរ
3រឿងសុន្ទៈ និងអុបសុន្ទៈ
4រឿងព្រាហ្មណ៍វាយបំបែកក្រឡ
5រឿងកុកនិងក្ដាម
6រឿងត្មាត ឆ្មា និង បក្សី
7រឿងប្រើស ចចក និងក្អែក
8រឿងដំរីនិងទន្សាយ
9រឿងលាពាក់ស្បែកខ្លា
10រឿងបក្សីនិងស្វា
11រឿងហង្សនិងក្ងោក
12រឿងព្រាន ប្រើស ពស់ និង ចចក
13រឿងជាងរថ ភរិយា និងសហាយ
14រឿងគោអុសក ចចកពីរ និសត្វសីហៈ
15រឿងពានរនិងសសរ
16រឿងលានិងឆ្កែ
17រឿងសីហៈនិងឆ្មា
18រឿងស្រ្តីពេស្យានិងគង
19រឿងបរញ្វជកកន្ទប៌កេតុ
20រឿងភរិយាគោបាល និងសាយហាយពីរនាក់
21រឿងចចកនីលពណ៌
22រឿងព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកលេង
23រឿងជាងកោរកាត់ល្មោភ
24រឿងពស់ និងកង្កែប
25រឿងព្រាហ្មណ៍និងស្ការ

Continue Reading...

រឿងព្រាន ប្រើស ពស់ និង ចចក

មានព្រានព្រៃមា្នក់ឈ្មោះកៃរវៈ អាស្រ័យនៅក្នុងកល្យាណកដកគ្រាម។ ថ្ងៃមួយ គាត់កាន់ធ្នូត្រាច់ចរចេញទៅស្វះ
ស្វែងរកបរបាញ់ប្រើស ដើរទៅដល់ព្រៃវិន្យាបាញ់បានប្រើស១ ហើយនាំយកប្រើសនោះវិលត្រលប់មក ផ្ទះវិញ ដ
ល់កណ្ដាលផ្លូវជួបប្រទះឃើញជ្រូកព្រៃ១រូប រាងធំសំបើមដ៏សាហាវយង់ឃ្នង។ ព្រានព្រៃកៃរវៈ ត្រេកអរណាស់ទំ
លាក់ប្រើសទុកលើផែនដីសិនហើយចាប់ធ្នូតំរង់ទៅជ្រូកព្រៃនោះភ្លាម អែជ្រូកព្រៃត្រូវសរ ក៏ផ្ទុះចេញជាសម្រែក
យ៉ាងខ្លាំងមុខគួរខ្លាចមហិមា ខ្នាញ់ណាស់បោលសំដៅទៅរកព្រានព្រៃ ខ្វេះត្រូវចំពងព្រានព្រៃដោយខ្នាយ ដួលតូង
ស្លាប់ទៅដូចជាគេកាត់ឈើដាច់គល់ ហើយរលំដូលច្នោះ ព្រោះថា៖

១៦២ សត្វលោកតែងដល់នូវសេចក្ដីក្ស័យប្រាណ ដោយទឹកដោយភ្លើង ដោយពិសពុល ដោយគ្រឿងសស្រ្ដាវុធ ដោ
យក្ដីអត់ឃ្លាន ដោយព្យាធិ និងដោយធ្លាក់ពីកំពូលភ្នំ ពុំនោះដោយហេតុអែណាមួយពុំខានឡើយ។

កាលដែលព្រានដួលទៅនោះ ជើងគាត់ដួលវាត់ធាក់ទៅត្រូវពស់ធំមួយស្លាប់ទៀត។ លំដាប់នោះមានចចកមួយ
ឈ្មោះ ទីឃ៌រាវៈកំពុងដើរត្រាច់ស្វះស្វែងរកចំណីអាហារក្នុងទីនោះដែរ ដើរទៅឃើញប្រើស ព្រានព្រៃ និងពស់
នោះស្លាប់អាសាបង់ដូច្នោះ ក៏នឹករីករាយសប្បាយចិត្ដគិតថា «អោថ្ងែនេះ អាត្មាអញ ហៅមានលាភសំបើមអស្ចា
រ្យ អាត្មាអញបានប្រទះឃើញអាហារភោជនច្រើន អនេកអនន្ដ ព្រោះថា៖

១៦៣ សេចក្ដីទុក្ខលំបាក ដែលគេមិនបានគិតទុកជាមុន អាចកើតឡើង ដល់ប្រជាករយ៉ាងណាសេចក្ដីសុខកើតឡើ
ងដល់ប្រជាករយ៉ាងនោះដែរ អាត្មាអញជឿថា ក្នុងលោកនេះស្រេចតែព្រេងសំណាង។ ការណ៍នេះប្រពៃហើយ! អា
ត្មាអញនឹងញ៉ាំងជិវិតអិន្រ្ទីយអោយប្រព្រឹត្ដទៅដោយស្រួល ចំនួនត្រៃមាសបានដោយអាស្រ័យសាច់ទាំងនេះជាអា
ហារ។

១៦៤ មនុស្សនេះបានជាអាហារបាន១ខែ ប្រើសនិងជ្រូកបាន២ខែ អែពស់ទុកជាអាហារបាន១ថ្ងៃដែរ ថ្ងៃនេះគួរអាត្មា
អញស៊ីខ្សែធ្នូនេះមុនដំបូងបង្អស់។ ពេលនោះ ចចកទឃ៌រាវៈរំពឹងគិតថា៖ ដើម្បីនឹងធ្វើជាបថមបរិភោគអាត្មាអញ
ត្រូវស៊ីខ្សែដែលជាប់និងធ្នូ អិតរសជាតិនេះមុនបណ្ដើរសិន លុះគិតដូច្នេះហើយ ក៏ចាប់កកេរខ្សែធ្នូតាមដែលគិតទុ
ក កំពុងតែកកេរ រីខ្សែធ្នូនោះដាច់ប៉ាត់ វាត់ខ្វាប់មកត្រូវមុតធ្លុះដល់បេះដូងដួលតូងដេកស្លាប់ដល់ក្ដីបញ្ចភាព(ធាតុ៥
ប្រការ បឋវី អបោ តេជោ វាយោ និងអាកាសោ។ ធាតុនេះផ្សំអោយកើតរូបមនុស្សសត្វ កាលបើដល់ពេលដែល
ហៅថាស្លាប់ ធាតុទាំង៥ ប្រការនេះក៏ត្រលប់ទៅធាតុដើមវិញ ហៅថា បញ្ចភូមិ រឺបញ្ចភាព លោកថាសេចក្ដីស្លាប
)
ក្នុងកាលនោះអែងហោង។ ហេតុនេះហើយបានជាខ្ញុំ(មន្ថរៈ)ពោលទុកថា បុគ្គលគប្បី កពូនទ្រព្យសម្បត្ដិអស់កាល
ជានិច្ច ដូច្នេះជាដើម(១៦១) មួយទៀតលោកពោលថា៖

១៦៥ ទ្រព្យណាដែលគេអោយទាន ទ្រព្យណាដែលខ្លួនអែងបរិភោគ ទ្រព្យនោះៗឈ្មោះថាជាទ្រព្យនៃជនមានទ្រ
ព្យពិតប្រាកដមែន ព្រោះថា កាលបើខ្លួនអ្នកមានទ្រព្យនោះស្លាប់បាត់បង់ទៅហើយ សម្បត្ដិទ្រព្យព្រមទាំងភរិយា
និងធ្លាក់ទៅជាគ្រឿងល្បែងនៃជនដទៃៗ។

១៦៦ ទ្រព្យណាដែលអ្នកអោយដល់បុគ្គលប្រសើរដ៏លើស ទ្រព្យណាដែលអ្នកបរិភោគរាល់ៗថ្ងៃ ខ្ញុំគិតឃើញថាទ្រ
ព្យនោះៗ ជាសម្បត្ដិទ្រព្យរបស់អ្នកពិតៗ តើអ្នកស្រវឹងរក្សាទ្រព្យសម្បត្ដិដែលសេសសល់ទុកអោយនរណាទៀត?
គួរលើកទុករឿងនេះមួយអន្លើសិន ក្នុងពេលនេះមិនគួរនឹងនាំអោយយកមកពណ៌នាអោយហួសប្រមាណទេ មិន
មែនរឺអ្វី? ព្រោះថា៖

១៦៧ នរជនជាបណ្ឌិតមានប្រាជ្ញាល្អ តែងមិនរវល់ចង់បានទ្រព្យសម្បត្ដិ ដែលមិនត្រូវបាន មិនកើតទុក្ខសោកសៅ
ក្ដៅក្រហាយស្ដាយទ្រព្យដែលវិនាសបាត់ទៅ ហើយនិងមិនវង្វេងជ្រប់ដល់ទៅបាត់ស្មារតីក្នុងពេលដែលសេចក្ដីក្រី
ក្រមកដល់ប៉ុន្មានឡើយ។ ណ្ហើយសំលាញ់កុំតូចចិត្ដ! បងអែងគប្បីអុស្សាហ៍ប្រឹងប្រែងតទៅទៀតទៅ ព្រោះថា៖

១៦៨ បុរសសូម្បីបានសិក្សារៀនសូត្រសាស្រ្ដវិជ្ជាទាំងឡាយហើយក៏នៅតែល្ងង់ លុះត្រាតែបុរសណាហាត់ធ្វើថ្នឹក
បុរសនោះទើបឈ្មោះថាជាប្រាជ្ញ មែនដូចគ្រូពេទ្យធ្លាប់ត្រិះរិះគិតផ្សំថ្នាំបានល្អ ថ្នឹកមើលមនុស្សឈឺអោយជារោគ
មិនមែនគ្រាន់តែប្រាប់ឈ្មោះថ្នាំហើយជារោគនោះទេ។

១៦៩ សេចក្ដីពិត វិធីការចេះដឹង មិនអាចញ៉ាំងបុគ្គលខ្លាចនឿយហត់ (ខ្លាចសេចក្ដីព្យាយាមហាត់ធ្វើ)សូម្បីតែបន្ដិច
បន្ដួចអោយបានជាបុគ្គលមានគុណគាប់ប្រសើរទេ ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលភ្នែកខ្វាក់សូម្បីកាន់ប្រទីបនៅដៃ នឹងថា
មើលឃើញទ្រព្យសម្បត្ដិដែលនៅជុំវិញខ្លួនរឺអ្វី?

ដូច្នេះសំលាញ់ រឿងនេះត្រូវអ្នកធ្វើចិត្ដអោយស្ងប់សុខក្សេមក្សាន្ដតាម ដំណើរបរិយាកាសសិន (អាកាសដែលព័ទ្ធ
ជុំវិញលោកនេះជាអត្ថានុរូប។ បើអត្ថប្បដិរូបវិញគឺ ដំណើរការណ៍ផ្សេងៗដែលប្រព្រឹត្ដទៅ គេនិយាយថាបរិយាកា
សល្អ ចរិយាកាសមិនល
្អ) អ្នកមិនត្រូវកើតទុក្ខ ឆ្អិតចិត្ដគិតរវល់តែរឿងអុបទ្រពចង្រៃនេះពេក ព្រោះថា៖

១៧០ ស្ដេច ស្រ្ដីក្រមុំនៃត្រកូលព្រាហ្មហ៍ មន្រ្ដី ដោះ ធ្មេញ សក់ ក្រចក និង នរជន ទាំងអស់នេះ ដែលគេដកចេញពី
កន្លែង(ពីដំណែង)មិនល្អទេ។

បើពិចារណាមើលអោយសព្វគ្រប់ដូច្នេះហើយ អ្នកប្រាជ្ញមិនត្រូវលះបង់ចោលទីកន្លែងឡើយ តែសំដីនេះសំដីមនុ
ស្សចោលម្សៀតទេ ព្រោះថា៖

១៧១ សីហ សប្បុរស និង ដំរី តែងលះបង់ទីឋានមិនល្អទៅរកទីឋានល្អ តែសត្វក្អែក បុរសគម្រក់ និងម្រិគនៅស្លាប់
នឹងទីកន្លែងខ្លួន។

១៧២ វីរបុរស ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនរវល់យកចិត្ដទុកដាក់ថាៈ ដូចម្ដេចហៅថាប្រទេសខ្លួន រឺដូចម្ដេចហៅថាប្រទេ
សឡើយ ចូរទៅក្នុងប្រទេសណា ក៏ខំប្រឹងប្រែងរកទ្រព្យដោយកំលាំងខ្លួន ក្នុងប្រទេសនោះដូចសត្វសីហ ចូលទៅ
នៅក្នុងព្រៃណាមិនមានអ្វីជាអាវុធ មានតែចង្កូមក្រចក និងកន្ទុយជាគ្រឿងប្រហារ អាចចាប់សំលាប់ដំរីសារហែក
ជញ្ជែងស៊ីហុតឈាម ដើម្បីសេចក្ដីស្រេកឃ្លាននៅក្នុងព្រៃនោះ។

១៧៣ បុគ្គលមិនប្រឹងប្រែងរកទ្រព្យសម្បត្ដិ ឈ្មោះថាប្រគល់ការសម្បូរណ៌ទ្រព្យសម្បត្ដិ ទៅលើដៃនរជនដែលមា
នសេចក្ដីព្យាយាម ដូចកង្កែបលោត ចូលទៅក្នុងអណ្ដូង រឺត្រីហែលចូលទៅក្នុងស្រះដែលពេញប្រៀបដោយទឹកដូ
ច្នោះ

១៧៤ បុគ្គលគប្បីរាប់រងសេចក្ដីសុខនិងសេចក្ដីទុក្ខដែលមកដល់ហើយ ព្រោះថា សេចក្ដីទុក្ខ និងសេចក្ដីសុខទាំង២
ប្រការនេះតែងវិលចុះវិលឡើងដូចកង់រទេះ

១៧៥ ជោគលាភ(ព្រេងសំណាង) តែងរត់ទៅរកតែ នរជនដែលបរិបូណ៌ដោយសេចក្ដីព្យាយាម មិនដេកទ្រមក់ហួ
សកាលវេលា ស្គាល់វិធីការ មិនជាប់ជំពាក់ចិត្ដ ក្នុងក្ដីអន្ដរាយ ក្លៀវក្លាហាន ដឹងអុបការគុណគេ និងមានចិត្ដល្អមាំ
មួនក្នុងសន្ដានដោយទំនើងខ្លួនអែងមិនមែនមកពីទីលំនៅជាហេតុទេ។

១៧៦ វិស័យវីរជន សូម្បីខ្សត់ខ្សោយទ្រព្យសម្បត្ដិ ក៏អាចចូលទៅកាន់ ភាពខ្ពង់ខ្ពស់ដោយកិត្ដិយសដ៏ក្រៃលែង អែ
បុគ្គលកំណាញ់សូម្បីប្រកបដោយទ្រព្យសម្បត្ដិសម្បូរច្រើនដ៏ក្រៃលែង ក៏ធ្លាក់ចុះទៅកាន់សភាពថោកទាប ដ៏អា
ក្រក់ក្រៃលែង ដូចសុខនជាតិ គេចងកដោយខ្សែកជាវិការនៃមាស ម្ដេចឡើយ នឹងបានល្អដូចសត្វសីហដ៏រុងរឿង
ប្រកបដោយវិស័យ លេចល្អឡើងស្រាប់ពីកំណើត ព្រមទាំងគុណលក្ខណគ្រប់ប្រការ។

១៧៧ បើនមានទ្រព្យសម្បត្ដិច្រើន ខ្ញុំរីករាយសប្បាយចិត្ដ បើធ្លាក់ខ្លូនជាអ្នកខ្សត់ទ្រព្យ ខ្ញុំសោកសៅក្ដៅក្រហាយ
ចិត្ដ ធ្វើដូច្នេះរឺអ្វី? ដោយពិតការធ្លាក់ទៅទាប និងការឡើងទៅខ្ពស់នៃមនុស្សទាំងឡាយ ប្រៀបដូចបាល់ដែលគេ
បោះដោយដៃដូច្នោះអែង។

១៧៨ ម្លប់ពពក មេត្រីដោយមនុស្សសាហាវ សំទូងថ្មី ស្រីក្រមុំ និង ទ្រព្យសម្បត្ដិ ទាំងអស់នេះធ្វើអោយកើតសេច
ក្ដីរីករាយតែមួយខណទេ។

១៧៩ បុគ្គលមិនគប្បីប្រឹងខ្វល់ខ្វាយហួសប្រមាណពេកទេ ដើម្បីរកទ្រព្យចិញ្ចឹមជីវិត ព្រោះព្រះជាម្ចាស់មាននិម្មិត
ទុកស្រេចហើយ ដូចដោះទាំងគូរនៃមាតា តែងបង្ហូរទឹកក្សីរអោយទារកតាំងពីប្រសូតចេញពីគរ៌ម្លេះ។ មានភាសិត
ទៀត សំលាញ់ចូរស្ដាប់!

១៨០ លោកអង្គណាដែលសាងហង្សអោយមានពណ៌ស លោកអង្គណាដែលសាងសេកអោយមានពណ៌ខៀវ លោ
កអង្គណាដែលសាងក្ងោកអោយ មានពណ៌វិចត្រផ្សេងៗ លោកអង្គនោះៗ នឹងសាងគ្រឿងចិញ្ចឹមជីវិតទុកសំរាប់នរ
ជនទាំងឡាយដូចគ្នាដែរ។ ម្យ៉ាងទៀត សម្លាញ់! សូមចាំស្ដាប់រហស្សោបាយនៃសប្បុរសទាំងឡាយទៅទៀត សេចក្ដី
ដូច្នេះថា.....

១៨១ ការស្វែងរកទ្រព្យបានសេចក្ដីទុក្ខលំបាកម្ដង កាលវិបត្ដទ្រព្យសម្បត្ដិ កើតមានស្រវឹងម្ដងទៀត ដូច្នេះតើទ្រព្យ
សម្បត្ដិទាំងឡាយនោះនាំអោយ យើងបានសេចក្ដីសុខដូចម្ដេចហ្ន៎?

១៨២ បើអ្នកស្វែងរកទ្រព្យដើម្បីប្រព្រឹត្ដធម៌ កុំស្វែងរកល្អជាងព្រោះ ការសាងអោយស្អាតមុន ល្អជាងការអោយ
ប្រលាក់រួចទើបសាងក្រោយ។

១៨៣ បក្សីស្វែងរកអាហារចំណីបរិភោគក្នុងអាកាស ឆ្កែស្វែងរកអាហារចំណីបរិភោគលើផែនដី ក្រពើស្វែងរក
អាហារចំណីបរិភោគក្នុងទឹកយ៉ាងណា នរជនប្រាថ្នាទ្រព្យក៏ស្វែងរកទ្រព្យបរិភោគបាន គ្រប់ទីកន្លែងយ៉ាងនោះដែរ

១៨៤ អ្នកមានទ្រព្យ តែងមានភ័យជានិច្ច កើតពីរាជភ័យ អំពីអុទកភ័យ អំពីអគ្គីភ័យ អំពីចោរភ័យ និង វិវាទភ័យ
(ការទាស់ទែងដណ្ដើមគ្នាអែង) ដូចសព្វសត្វទាំងឡាយខ្លាចពីមរណភ័យដូច្នោះដែរ។

១៨៥ ក្នុងជីវិតដែលបរិបូរណ៌ដោយសេចក្ដីលំបាកគ្រប់ប្រការនេះនឹង មានអ្វីទុកអោយក្រៃលែងជាងនេះទៅទៀ
តហ្ន៎? មានតែសេចក្ដីប្រាថ្នាមិនសំរេច ដូចចិត្ដនេះអែង សេចក្ដីប្រាថ្នានេះមិនមែនជាមិនមាន ហើយមិនចេះត្រល
ប់ថយចេញពីជាយចិត្ដសោះ។ នែសំលាញ់ចូរស្ដាប់ពាក្យនេះទៀត៖

១៨៦ ដោយពិត ទ្រព្យនេះ គេរកបានមកដោយក្រណាស់ រកបានហើយលំបាករក្សាទុកដាក់ទៀត រកបានហើយវិនា
សទៅវិញទៀត ដូចគេរក្សាម្រឹត្យូវ (សេចក្ដីស្លាប់) ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលមិនគប្បីគិតពីទ្រព្យពេកទេ។

១៨៧ ក្នុងលោកនេះ បើបុគ្គលលះបង់តណ្ហាចោលចេញ បាននរណាធ្វើជាអ្នកក្រីក្រ បាននរណាធ្វើជាអ្នកធំមាន
ទ្រព្យ? តែថាបើបុគ្គលប្រគល់ខ្លួន អោយតណ្ហាវិញនោះ ឈ្មោះថាបណ្ដោយអោយទាសភាពមកទំលើអំបែងក្បា
លប្រាកដតែម្ដង។

១៨៨ បើបុគ្គលប្រាថ្នារបស់អ្វី ក្នុងកាលណា សេចក្ដីប្រាថ្នារបស់អ្នកនោះតែងប្រព្រិត្ដរឿយៗ ទៅក្នុងកាលនោះបើ
បើសេចក្ដីប្រាថ្នាណា ធ្វើអោយបុគ្គលស្ងប់ ទ្រព្យរបស់បុគ្គលដែលរកបានមកនោះឈ្មោះថា ជាទ្រព្យពិតប្រាកដ។
(ហិតោបទេសសេចក្ដីប្រែជាភាសាបារាំងរបស់លោកឡង់សឺរ៊ូមានគាថា តបធម៌ និងសីលធម៌ដូច្នេះ ការធ្លាក់ទៅ
ទាបនិងឡើងទៅខ្ពស់ ការជួបជុំ និងការព្រាត់ប្រាស់ ទាំងអស់នេះសត្វលោកលះ បង់មិនបានដោយពិត ជីវិតនេះមា
នតែសេចក្ដីស្លាប់ជាទីបំផុត។)

ណ្ហើយសំលាញ់! ខ្ញុំមិននិយាយបូរបាច់ ជជែកវែកអោយវែងពេកទេក្នុងរឿងនេះ ត្រូវសំលាញ់គិតសំរេចថានឹងធ្វើ
សវនាការនៅរួមគ្នាក្នុងទីនេះ ដោយដាច់ខាតទៅចុះ ព្រោះថា៖

១៨៩ ការចងមេត្រីរាប់អានគ្នាជាប់រហូតដល់ថ្ងៃស្លាប់ជាទីបំផុត សេចក្ដីក្រេវក្រោធបាត់បង់ក្នុងមួយខណៈ និងការ
បរិច្ចាគទានអិតអាលាស់អាល័យ នេះជាធម៌តែងមានក្នុងសន្ដានចិត្ដនៃបុគ្គលមានមហាត្ម័ន។

ក្អែកលឃុបតនកៈ បានស្ដាប់ពាក្យអភិប្រាយអណ្ដើកហើយ នឹកស្ងើចអស្ចារ្យក្នុងចិត្ដហើយពោលពាក្យថា ហៃសំ
លាញ់មន្ថរៈ! បងមានបុណ្សខ្ពស់ណាស់! មានគុណសម្បត្ដិ គួរជនផងទាំងពួងពឹងពាក់ជ្រកអាស្រ័យនៅផងបាន គ្រប់
កាលទាំងពួង ព្រោះថា៖

១៩០ លោកសប្បុរសទាំងឡាយអាចជួយស្រោចស្រង់មិត្រចិត្ដសប្បុរស អោយរួចពីក្ដីវិនាសអន្ដរាយអស់កាលជា
និច្ច ដូចដំរីជួយព្រយុងដំរីដែលលង់ផុងជាប់ភក់អោយរួចឡើងបាន។ (ហិតោបទេសសេចក្ដីប្រែរបស់លោកឡង់សឺរូ
និង លោកនាគប្រទីប មានគាថាលើសដូច្នេះ សាធុជនពេញចិត្ដប្រព្រឹត្ដល្អ តែទុជនមិនគាប់ចិត្ដប្រព្រឹត្ដល្អទេ ឃ្មុំ
សុខចិត្ដហើរចេញទៅ ស្វែងរកក្រេបផ្កាឈូក តែជាតិកង្កែបសូម្បីនៅជិតឈូកក៏មិនអើពើ។
)

១៩១ នរជនណាមាននុស្សត្រូវការមកសូមទាន រឺសូមពឹងពាក់ជ្រកកោនមិនខូចបំណង មិនអាម៉ាស់មុខ ត្រលប់ទៅ
វិញមិនក្ដៅក្រហាយ នរជននោះជាបុគ្គលអុត្ដុងអុត្ដមមានលក្ខណជាមនុស្សមានបុណ្យពិតៗ។

តាមដំណើរនិទានដែលពណ៌នាមកនេះ សត្វទាំង៣ នោះក៏យកគ្នាធ្វើមិត្រសំលាញ់ សិទ្ធស្នាលស្ម័គ្រស្មោះសរ ស្វែង
គោចររកចំណីអាហារតាមទំនើងចិត្ដអាស្រ័យនៅនាព្រៃនោះ ជាសុខនិរទុក្ខនិរភ័យ សប្បាយក្សេមក្សាន្ដទៅហោង

អំណេះតមក ថ្ងៃមួយប្រើសចិត្រាង្គៈ កំពុងត្រអាលស៊ីស្មៅខ្ចីដោយក្ដីក្សេមក្សាន្ដ ស្រាប់តែមានហេតុមួយធ្វើអោ
យភ្ញាក់ព្រើត ភ័យតក់ស្លុតស្ទុះបោល ផ្លោះរត់ទៅរកមិត្រសំលាញ់អោយជួយ មិត្រសំលាញ់ទាំង៣ មើលទៅឃើ
ញប្រើសបោលដូចជាបោះពួយស្លន់ស្លោមកពីចំងាយដូច្នោះបារម្ភក្រែងមានអន្ដរាយអ្វីមកយាយីក៏រត់រកកន្លែងជ្រក
ពួនរៀងខ្លួន។

អណ្ដើកមន្ថរៈបោលរខូសៗចូលក្នុងទឹក កណ្ដុរហិរណ្យកៈរត់ចូលរន្ធ អែក្អែកលឃុបតនកៈ ក៏ហើរទៅទំលើដើម
ឈើខ្ពស់ក្រលេកមៀងមើលទៅឆ្ងាយជុំវិញខ្លួន មិនឃើញមានហេតុអ្វីជាអន្ដរាយនាំអោយភិតភ័យក៏ស្រែកបង្កូក
ហៅមិត្ដ សំលាញ់ទាំង៣អ្នកអោយទៅរួមរ័ក្សសុខសប្បាយជាមួយគ្នាតាមប្រក្រតីដើម។

អណ្ដើកនិយាយទៅកាន់ប្រើសថា នែសំលាញ់ចិត្រាង្គៈ! សូមអោយសំលាញ់មានសិរីសួស្ដីជ័យមង្គល សូមសំលាញ់កំ
សាន្ដចិត្ដ ផឹកទឹកថ្លាស្វែងរកចំណីអាហារតាមបំណង អាស្រ័យនៅក្នុងព្រៃនេះជាទីកន្លែងរួមជាមួយគ្នាតទៅ អែ
ប្រើសចិត្រាង្គៈនិយាយប្រាប់ថា អំបាញ់មិញនេះ ខ្ញុំភិតភ័យណាស់ស្មានថាជាព្រានព្រៃដើរបរបាញ់ បានជាខំបោលខ្មឹត
រត់មករកលោកជាមិត្រជ្រកកោន (ហិតោបទេសសេចក្ដីប្រែរបស់លោកឡង់សឺរូ និងលោកនាគប្រទីប មានគា
ថាលើសដូច្នេះ ការបដិសេធចោលបុគ្គលដែលមកសូមពឹងពាក់ ដោយសេចក្ដីលោភ រឺដោយសេចក្ដីខ្លាច បណ្ឌិត
ចុះមតិយល់ឃើញថាជាបាបស្មើដោយការសំលាប់ព្រាហ្មណ៍
)។ កណ្ដុរនិរណ្យកៈពោលថាយើងត្រូវយកគ្នាជាមិត្រ
អាស្រ័យនៅ ទីនេះជាមួយគ្នាមិនបាច់និយាយអង្វរករច្រើនពេកទេ ព្រោះថា៖

១៩២ កូលដែលកើតចេញពីទ្រូង អ្នកដែលធ្លាប់ចងស្ពានមេត្រីជាមួយគ្នា១ អ្នកដែលជាប់ខ្សែស្រលាយត្រូវជាវង្ស
ត្រកូល១ និងអ្នកដែលរក្សាការពារ អោយផុតពីសេចក្ដីអន្ដរាយ១ ទាំង៤ប្រការនេះ បុគ្គលគប្បីដឹងថាជាវិធីត្រូវចង
ជាមិត្រ។

សំលាញ់ ចូរអ្នកនៅក្នុងទីនេះកុំរង្គៀសសង្ស័យអ្វី អោយដូចជានៅផ្ទះ ខ្លួនអែងដូច្នោះ (ហិតោបទេសសេចក្ដីប្រែរ
បស់លោកឡង់សឺរូ និងលោកនាគប្រទីប មានគាថាលើសដូច្នេះ ទឹកអណ្ដូង ម្លប់ដើមជ្រៃ ស្រ្ដីស្បាមា (ស្រ្ដីមានរូប
ល្អវិសេស) ផ្ទះធ្វើដោយអិដ្ឋ ទាំងអស់នេះក្នុងរដូវរងា កក់ក្ដៅត្រជាក់សប្បាយ
)។ អែប្រើសចិត្រាង្គ បានស្ដាប់ពាក្យ
កណ្ដុរព្រមយកជាមិត្ររួម សុខរួមទុក្ខដូច្នោះហើយ ក៏សប្បាយរីករាយណាស់ស្វែងរកស្មៅជាអាហារតាមទំនើងចិត្ដ
ផឹកទឹកថ្លាអាស្រ័យដំណេកនៅនាអស់ដើមឈើជិតមាត់ត្រពាំងនោះអែង។ កាលនោះអណ្ដើកមន្ថរៈ សូរឡើងថា
នែប្រើសសំលាញ់! នៅក្នុងព្រៃនិរជនបែបនេះ បងខ្លាចអ្វី? ដែលមានព្រានព្រៃត្រាច់ចរទៅមកម្ដងៗដែរ។ ប្រើស
ឆ្លើយតបទៅវិញថា នៅក្នុងដែនកលិង្គៈមានព្រះរាជាមួយព្រះអង្គទ្រង់ព្រះនាម រក្មាង្គទ ស្ដេចទ្រង់កេណ្ឌរេហ៍ពល
សកលយោធាទៅកំរាមប្រទេសជិតខាង ពេលនេះ ទ្រង់បោះទ័ពតាំងបន្ទាយនៅនាត្រើយស្ទឹងចន្រ្ទកាគា (ឈ្មោះស្ទឹ
ងមួយដែលមានប្រភពនៅភ្នំចន្រ្ទភាគ សព្វថ្ងៃហៅ ចេណាប ជាស្ទឹងមួយក្នុងស្ទឹងទាំង៥ដែលហូរប្រសព្វគ្នា
នៅប្រទេសបញ្ចាប (បញ្ច+អាប=ស្ទឹងប្រាំ) រួមទៅជាទន្លេសីន្ធុ (តណ្ឌុំស
) អិណ្ឌា។) ខ្ញុំបានលឺដំណឹងខ្ចរខ្ចាយតាមពា
ក្យព្រានព្រៃថា ស្ដេចនឹងត្រាច់ចរបរបាញ់ម្រឹគបក្សីមកដល់ជិតនាឋានស្រះកបុរិ ក្នុងវេលាព្រឹកព្រាងស្វាងឡើងស្អែ
កនេះ បើយើងទាំងអស់គ្នានៅក្នុងទីនេះរហូតដល់ ព្រឹកឡើងខ្ញុំនឹកឃើញថានឹងមានហេតុនាំអោយភ័យមិនខាន គួរ
យើងរៀបចំរកទីកែន្លងទីពឹងតាមការណ៍ដែលនឹងរកបាន អែអណ្ដើកមន្ថរៈបានលឺហេតុប្រកបដោយភ័យនោះហើ
យតក់ស្លុតរន្ធត់ចិត្ដពោលឡើងថា ខ្ញុំមុខជានឹងទៅរកត្រពាំងអែទៀតជ្រកពួនហើយ បើតែយ៉ាងនេះ។ ក្អែកលឃុ
បតនកៈនិងប្រើសចិត្រាង្គៈ ក៏ពោលដោយយល់ឃើញល្អថា ធ្វើយ៉ាងនេះត្រូវហើយសំលាញ់។ អែក្នុងកាល នោះក
ណ្ដុរហិរណ្យក គិតសព្វគ្រប់ជុំវិញហើយក៏អស់សំណើចសើចឃឹកៗ ទើបនិយាយថា បងអណ្ដើកមន្ថរៈនេះវាគើមៗ
ទៅដល់ត្រពាំងអែទៀត ហើយចូលក្នុង ទឹកភ្លាមពួនបាត់ទៅនោះជាកុសលហើយ ចុះយើងគ្រប់គ្នា ជាសត្រូវនៅតែ
លើគោកបានអ្វីការពារហ្ន៎! ព្រោះថា

១៩៣ ទឹកជាកំពែងការពារវីរជាតិទាំងឡាយ ប៉មជាកំពែងការពារអ្នក នៅក្នុងប៉ម ទួលជាកំពែងការពារសត្វ ទាំង
ឡាយមានឆ្កែជាដើម សែន្យានុភាពនៃព្រះរាជាជាកំពែងការពារអរន្ទរាជ។ ហៃសំលាញ់លឃុបតនកៈ! បងត្រូវធ្វើ
តាមក្បួនតំរាអុបទេសនេះចុះព្រោះថា៖

១៩៤ បុត្រពាណិជបានឃើញព្រះរាជាចាប់ដោះក្បំក្រពុំដូចផ្លែទន្លាប់ផ្ទប់អោបនៃភរិយាខ្លួន ប្រចក្សដោយភ្នែកអែង
ក៏ទោមនស្សតូចចិត្ដអិតអុបមា អែខ្លួនបងទាំងឡាយក៏ត្រូវបានសេក្ដីក្ដៅក្រហាយដូច្នោះដែរ។ សត្វទាំងឡាយសួរ
រឿងនោះថា តើរឿងរ៉ាវនោះដូចម្ដេច? កណ្ដុរហិរណ្យកៈចាប់ផ្ដើមរៀបរាប់រឿងរ៉ាវ នោះដូចតទៅនេះ៖


ស្រីហិតោបទេស
1សន្ដិភាព
2រឿងក្អែក អណ្ដើក និង កណ្ដុរ
3រឿងសុន្ទៈ និងអុបសុន្ទៈ
4រឿងព្រាហ្មណ៍វាយបំបែកក្រឡ
5រឿងកុកនិងក្ដាម
6រឿងត្មាត ឆ្មា និង បក្សី
7រឿងប្រើស ចចក និងក្អែក
8រឿងដំរីនិងទន្សាយ
9រឿងលាពាក់ស្បែកខ្លា
10រឿងបក្សីនិងស្វា
11រឿងហង្សនិងក្ងោក
12រឿងព្រាន ប្រើស ពស់ និង ចចក
13រឿងជាងរថ ភរិយា និងសហាយ
14រឿងគោអុសក ចចកពីរ និសត្វសីហៈ
15រឿងពានរនិងសសរ
16រឿងលានិងឆ្កែ
17រឿងសីហៈនិងឆ្មា
18រឿងស្រ្តីពេស្យានិងគង
19រឿងបរញ្វជកកន្ទប៌កេតុ
20រឿងភរិយាគោបាល និងសាយហាយពីរនាក់
21រឿងចចកនីលពណ៌
22រឿងព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកលេង
23រឿងជាងកោរកាត់ល្មោភ
24រឿងពស់ និងកង្កែប
25រឿងព្រាហ្មណ៍និងស្ការ

Continue Reading...

រឿងជាងរថ ភរិយា និងសហាយ

នៅយៅវនស្រីនគរ មានជាងរថម្នាក់ឈ្មោះមន្ទមតិ។ មន្ទមតិដឹងច្បាស់ថាភរិយាខ្លួនផិតប្រាកដ តែមិនទាន់មានភស្ដុ
តាង គឺមិនទាន់ឃើញសហាយភរិយាឋិតនៅក្នុងទីជាមួយគ្នាច្បាស់នៅឡើយ។ ថ្ងៃមួយ ជាងរថឈ្មោះមន្ទមតិ និយា
យប្រាប់ភរិយាថា ខ្លួនមានដំណើរទៅកាន់ស្រុកដទៃនិយាយរួចហើយដើរចេញទៅ។ មន្ទមតិធ្វើ ជាដើរទៅមិនបាន
ប៉ុន្មាន ក៏ត្រលប់វិលមកវិញ លបចូលទៅលាក់ខ្លួនពួនអាត្មានៅក្រោមគ្រែដោយស្ងាត់ៗ។ សហាយភរិយាដឹងច្បាស់
ថា ជាងរថចេញទៅកាន់ស្រុកក្រៅបាត់ហើយ ដល់ពេលសន្ធិយារាត្រី ក៏ចូលទៅដេកជាមួយភរិយាជាងរថ។ អែស្រី
ចិត្ដចើក កាលប្រលែងលេងជាមួយសហាយជាទីស្រលាញ់ដោយក្ដីស្នេហាយ៉ាងក្រៃលែងនៅលើគ្រែ ក្នុងទីកំបាំង
នោះ បានទំលាក់ដៃទៅខាងក្រោម ទៅប៉ះ នឹងមនុស្សដែលដេកនៅក្រោមគ្រែនោះ ដឹងច្បាស់ថាជាប្ដីខ្លួនមកដេក
បន្លំ ក៏ស្រងាកព្រួយចិត្ដ។ សហាយ កាលឃើញស្រីសហាយខ្លួនមិនសូវអើពើដូចសព្វដងសាកសួរទៅថា «ថ្ងៃនេះហេ
តុដូចម្ដេចក៏អូនមិនសូវអើពើលេងសប្បាយជាមួយបង? បងមើលទៅឃើញថាអូនបែបដូចជាមាននឹកព្រួយចិត្ដ
រឿងអ្វីមួយ»។ ស្រីចិត្ដចើកនោះឆ្លើយប្រាប់ថាៈ «បង! បងមិនដឹងថា ស្វាមីជាម្ចាស់ជីវិតខ្ញុំគាត់មិននៅថ្ងៃនេះរឺអ្វី? គា
ត់ចេញទៅស្រុកក្រៅហើយ ក្នុងពេលដែលគាត់ចេញទៅនេះ នៅក្នុងផ្ទះសូម្បីមានមនុស្សពេញណែនណាន់តាន់
តាប់ ខ្ញុំក៏ឃើញហាក់ដូចជាស្រលះល្ហល្ហេវស្ងាត់សូន្យឈឹង ស្វាមីខ្ញុំទៅកាន់ស្រុកគេប្លែកទឹកប្លែកដី មិនដឹងជាគាត់
នឹកស្រងេះស្រងោចដូចម្ដេចទៅអេះ បានអ្វីបរិភោគ អាស្រ័យដំណេកនៅអែណា ខ្ញុំអិតដឹងអិតយល់សោះខ្ញុំគិត
ទៅៗ ឃើញដូច្នេះហើយចិត្ដខ្ញុំក៏រលឹកស្រណោះអាលោះអាល័យហើយ អណ្ដែតអណ្ដូងទៅបាត់ពីរូបរាងកាយខ្ញុំ»
។ សហានិយាយឡកឡឺយថាៈ «ចុះជាងរថប្ដីនាង ចេះស្នៀតស្នេហាចំណានដូចម្ដេចទៅ?»។ ស្រីចិត្ដចើកធ្វើជាក្រោ
កឆ្លើយថា «នែអាគំរក់ចង្រៃ! អ្វីអាអែងហ៊ាននិយាយដូច្នេះ? អែងស្ដាប់មើល!៖

២៥ - នារីណាប្ដីជេរប្រទេចក្ដី រឺប្ដីសំលឹងសំលក់ដោយក្ដីក្រោធក្ដី នៅតែធ្វើទឹកមុខស្រស់ស្រាយញញឹម នារីនោះ
ទើបឈ្មោះថាស្រីមានលក្ខណ៍។

២៦ - ស្រីណាស្រលាញ់ប្ដី ទោះជាប្ដីនៅក្រុង រឺនៅស្រុកព្រៃ រឺពុំនោះទេ ជាប្ដីគ្មានបុណ្យក្ដី ស្រីនោះទើបលោកទាំង
មូលអោយសេចក្ដីសុខ។

២៧ - សេចក្ដីពិត ភស្ដាជាគ្រឿងអលង្ការនៃនារីទាំងឡាយ នារីអិតភស្ដាឈ្មោះថាមិនមានគ្រឿងអលង្ការ បើទុកជា
មានរូបល្អ ក៏មិនមានឈ្មោះថាមានរូបល្អដែរ។

អែងគ្រាន់ជាសហាយ មានចិត្ដអាក្រក់ក្រលិចក្រលុចដូចជាផ្កាស្លា គេត្រូវការលេងតែមួយដងមួយគ្រា អែភស្ដាវិញ
ជាម្ចាស់ជីវិតអញ បើគាត់ចង់លក់ គាត់លក់អញទៅអោយទេពតា រឺក៏អោយអញទៅដល់ព្រាហ្មណ៍ក៏សឹងបាន តែ
ចាំបាច់បូរបាច់ច្រើនធ្វើអ្វី បើភស្ដាអញមានជីវិតរស់នៅ អញក៏មានជីវិតរស់នៅដែរ ថាបើគាត់ធ្វើមរណកាលអញ
ក៏សុខចិត្ដស៊ូស្លាប់ទៅតាម នេះជាសេចក្ដីប្ដេជ្ញារបស់អញ ព្រោះថា៖

២៨ - លោមជាតិ ដែលឋិតនៅ នឹង រូបនរជនមានចំនួន ៣៥កោដិ អែនារីដែលស្លាប់ទៅតាមប្ដីបានទៅកើតក្នុងឋាន
សួគ៌ក៏មានចំនួនច្រើនដូចលោមជាតិដែរ។

២៩ - អាលម្ពាយ ចាប់ពស់ទាញចេញពីរូងបានយ៉ាងណា ភរិយាដែលស្លាប់ទៅតាមភស្ដាអាចនាំភស្ដាខ្លួន(ពីនរក)
ទៅកាន់ឋានសួគ៌បានយ៉ាងនោះដែរ។

៣០ - នារីណាស្រលាញ់ប្ដី កៀកអោបប្ដីជាប់នឹងខ្លួន លះបង់ខ្លួនចូលក្នុងគំនរភ្លើងជើងថ្ករជាមួយប្ដី នាងនារីនោះសូ
ម្បីធ្វើបាបរាប់ទាំងសែនឆ្នាំ ក៏អាចនាំភស្ដាខ្លួនទៅកាន់សុរលោក(ឋានសួគ៌) បាន (ហិតោបទេស សេចក្ដីប្រែជាភា
សាបារាំងរបស់លោកឡង់សឺរូ និងសេចក្ដីប្រែជាភាសាសៀម មានគាថាលើលដូច្នេះ បិតា រឺបងប្រុសដែលបានទទួ
លបង្គាប់ពីបិតាហើយបានអោយនាងនារីទៅជាភរិយាជនណាហើយ នាងនារីត្រូវស្ដាប់បង្គាប់ប្ដីនោះមិនត្រូវក្បត់ចិ
ត្ដទោះរស់នៅក្ដី ស្លាប់បាត់បង់ទៅក្ដី
)។

កាលនោះ ជាងរថបានស្ដាប់ភរិយានិយាយសព្វអស់អាថិសេចក្ដី គិតក្នុងចិត្ដថា «អាត្មាអញហៅចំជាមានភ័ព្វមាន
សំណាងបានប្រពន្ធគ្រប់លក្ខណ៍ ចេះនិយាយពាក្យពិរោះមានចិត្ដស្មោះត្រង់និងប្ដីប្រាកដដូច្នេះ» គិតដូច្នោះហើយ
ក៏លើកទូលគ្រែ ដែលសហាយនិងភរិយាដេកនោះលើក្បាល លោតរាំកញ្ឆាក់កញ្ឆេង ដោយក្ដីត្រេកអរខ្លាំង ព្រោះ
ហេតុនោះហើយ បានជាខ្ញុំបាទ(សេក) និយាយថា «រីទោសដែលបុគ្គលធ្វើអោយប្រចក្សហើយ» ដូច្នេះជាដើម
(លេខ ២៥)។

កាលនោះ ស្ដេចក្ងោកចិត្រពណ៌ ទទួលស្គាល់ខ្ញុំបាទពេញកិត្ដិយសថាជាទូត ហើយបណ្ដោយអោយខ្ញុំបាទវិលត្រល
ប់មកវិញ ព្រមទាំងសេកជាទូតមកតាមខ្ញុំបាទផង។ អិលូវនេះ បើលោកម្ចាស់បានជ្រាបសេចក្ដីរហូតហើយ កិច្ចការ
ណាដែលគួរចាត់ចែង ក៏សូមម្ចាស់ត្រិះរិះមើលទៅចុះ។ ចាក្រពាកជាប្រធានរដ្ឋមន្រ្ដីសើចហាសហាយ ហើយនិយា
យថា «ទេវៈ! បងកុកធ្វើដំណើរចេញទៅបរទេសហើយត្រលប់មកវិញ ចេះចាត់ចែងកិច្ចរាជការស្រេចតាមសម្ថ
ភាព តែថាការចាត់ចែងរាជការដូច្នេះ ជាវិធីមនុស្សល្ងង់ទេ ព្រោះថាៈ

៣១ - គួរគប្បីអោយមួយរយ តែមិនគួរអោយកើតវិវាទមួយទេ នេះជាមតិអ្នកប្រាជ្ញ សូម្បីមិនមានមូលហេតុអ្វីជា
មាំមួន ហើយក៏ធ្វើវិវាទដែរនេះជាលក្ខណៈមនុស្សល្ងង់ទេ។

រាជហង្សហិរណ្យគភ៌ឆ្លើយឡើងថាៈ «បន្ទោសរឿងដែលកន្លងទៅហើយ តើមានប្រយោជន៏អ្វី? គួរជួយត្រិះរិះពិចារ
ណាគ្នាមើលរឿងបច្ចុប្បន្ននេះវិញ»។ ចាក្រពាកនិយាយថាទេវៈ ខ្ញុំបាទសូមជំរាបរឿងនេះក្នុងទីស្ងាត់ ព្រោះថាៈ

៣២ - អ្នកប្រាជ្ញាអាចស្ទង់មើលចិត្ដនៃជនដទៃដោយទឹកមុខ អាការសំលេងវិការនៃភ្នែក និងវិការមុខបាន ព្រោះដូ
ច្នោះគួរប្រឹក្សាគ្នាក្នុងទីស្ងាត់។

កាលនោះអែង ហង្សហិរណ្យគភ៌ និងចាក្រពាក ឋិតនៅក្នុងទីតែពីរនាក់ សត្វទាំងឡាយជាបរិវាដទៃទៀតដឹងទំនង
ដូច្នេះ ក៏ថយគេចចេញទៅក្រៅអស់។ ចាក្រពាក និយាយប្រាប់ហង្សហិរណ្យគភ៌ថា «ទេវៈ! ខ្ញុំបាទមានសេចក្ដីយល់
ឃើញថា ប្រព្រឹត្ដហេតុដែលទីឃ៌មុខបានធ្វើអោយកើតឡើងនេះ ប្រហែលជាមានបរិវារយើងខ្លះ ជាអ្នកញុះញង់
អោយធ្វើទេដឹង ព្រោះថា

៣៣ មនុស្សឈឺអោយសេចក្ដីសុខចំរើនដល់ពេទ្យ មនុស្សមានវិបត្ដិគ្រោះថ្នាក់ អោយសេចក្ដីសុខចំរើនដល់មន្រ្ដី
មនុស្សល្ងង់ជាការរស់នៅនៃអ្នកប្រាជ្ញ វណ្ណៈល្អទាំងឡាយជាការរស់នៅនៃសប្បុរសទាំងឡាយ (ត្រង់បទទី៤នេះក្នុង
ច្បាប់ខ្លះថា បរិពារព្រះរាជា អាចនាំអោយកើតវិវាទបាន
)។

ហង្សហិរណ្យគភ៌ ឆ្លើយតបថា «ដូច្នេះក៏ធ្លាប់មានដែរ តែរឿងនេះយើងទុកចាំស៊ើបអង្កិតរកមូលហេតុអោយឃើញ
ក្នុងកាលជាខាងក្រោយចុះ ពេលនេះយើងត្រូវធ្វើដូចម្ដេច? បើត្រូវធ្វើយ៉ាងណាត្រូវចាត់ចែងដូច្នោះភ្លាមៗ អោយ
ទាន់ពេល។ ចាក្រពាកឆ្លើយថាៈ «ទេវៈ! យើងគួរបញ្ជូនចារបុរសអោយចូលទៅដល់ឋានសត្រូវ អោយដឹងថាសត្រូវ
មានកំលាំង រឺអិតកំលាំងដូចម្ដេចអោយដឹងមុនសិន ព្រោះថា

៣៤ - គួរប្រើចារបុរសក្នុងការស៊ើបអង្កិតអោយបានដឹងសេចក្ដីថា ការគួរធ្វើនឹងមិនគួរធ្វើក្នុងប្រទេសខ្លួន រឺក្នុងបរ
ទេស ព្រោះចារបុរសជាព្រះនេត្រានៃព្រះរាជា ព្រះរាជាអង្គណាមិនមានសូម្បីតែម្នាក់ព្រះរាជាអង្គនោះទុកដូចជាមនុ
ស្សខ្វាក់ពិតៗ។ ត្រូវចាត់ទុកទីឃ៌មុខនេះជាចារបុរស អោយនាំយកមនុស្សម្នាក់ដែលទំនុកទុកចិត្ដ ទៅជាមួយជួយ
ធ្វើការផង កាលបើស៊ើសួរមើលដឹងការប្រឹក្សា រឺព្រឹត្ដការណ៍នៃសត្រូវនៅក្នុងប្រទេសគេនោះហើយ ខ្លួនអែងត្រូវ
នៅក្នុងប្រទេសគេនោះចុះ តែត្រូវប្រើអោយអ្នកទីពីរដែលជាជំនួយនោះនាំយកការសំងាត់ ដែលស៊ើបបានមកប្រា
ប់យើងដោយសំងាត់ជាបំផុត ព្រោះថា៖

៣៥ ព្រះរាជា ត្រូវបង្កប់ចារបុរសប្រើអោយយកភេទជាតាបស អោយចូលទៅដើម្បីសិក្សាសាស្រ្ដវិជ្ជា ក្នុងបុណ្យ
ស្ថានក្នុងអាស្រម រឺក្នុងទេវស្ថានផ្សេងៗ។

ចារបុរសនៃការសំងាត់នេះ ក៏ត្រូវរកមនុស្សសំខាន់ដែលទៅផ្លូវទឹកក៏បានផ្លូវគោកក៏បាន ដូច្នេះបានជាត្រូវចាត់ទីឃ៌
មុខនេះទៅ ហើយត្រូវរកកុកមួយទៀតអោយបានជាគ្នាជូនទៅផង ព្រមទាំងយកកុកមួយក្នុងផ្ទះទីឃ៌មុខអោយមក
ធ្វើជាទ្វារបាលរក្សាព្រះរាជវាំងជំនួសផង តែការនោះត្រូវធ្វើអោយស្ងាត់ដែលនឹងអាចស្ងាត់បានព្រោះថា៖

៣៦ - មន្រ្ដី គឺការសំងាត់នេះបើដឹងដល់ត្រចៀក៦ ហើយតែងបែកធ្លាយ ហើយខ្ចរខ្ចាយចេញទៅដោយការនិយាយ
តៗគ្នា ហេតុនេះព្រះរាជាគប្បីរក្សាការសំងាត់បានចំពោះតែរូបព្រះអង្គនិងមនុស្សជាគំរប់ពីរប៉ុណ្ណោះ។

៣៧ - កាលបើមន្រ្ដី គឺការសំងាត់ធ្លាយហើយ ទោសតែងធ្លាក់ស្រោចមកលើព្រះរាជា ទោសនោះបុគ្គលមិនអាច
កែសំរួលបានងាយទេ នេះជាមតិអ្នកនយោបាយ។ ហង្សហិរណ្យគភ៌ ត្រិះរិះពិចារណាមួយស្របក់ហើយនិយាយថាៈ
«អើ! ចារបុរសធ្វើការសំងាត់ប្រសើរដូច្នេះយើងរកបានហើយ»។ ចាក្រពាកឆ្លើយស្របទៅវិញថា «ទេវៈ!បើដូច្នោះ
មែនជ័យជំនះក្នុងសង្រ្គាមប្រាកដជាបានយើងហើយ»។ ក្នុងពេលនោះបក្សីរក្សាព្រះអង្គចូលទៅលើកហត្ថាប្រណម្យ
ហើយជំរាបថាៈ «ទេវៈ!សូមជ្រាប សេកដែលមកពីជម្ពូទ្វីបនោះ អិលូវនេះឋិតរង់ចាំនៅមាត់ទ្វារ»។ ហង្សហិរណ្យគ
ភ៌ក្រលេកមើលមុខចាក្រពាកៗ ក៏វាងវៃទាន់ភ្លាមនិយាយថា «ចូរបង្គាប់ អោយគេនាំសេកទៅរង់ចាំនៅសាលចាំ
មួយស្របក់សិន សឹមអោយគេនាំខ្លួនមកជួបនិងលោកម្ចាស់»។ អ្នករក្សាព្រះអង្គទទួលបង្គាប់ហើយក៏នាំសេកជា
រាជទូតចេញទៅរង់ចាំ។ ហង្សហិរណ្យគភ៌តក់ស្លុតនិយាយថា៖ «គួរអោយនឹកបារម្ភណាស់ ក្រែងសង្រ្គាមនឹងផ្ទុះឡើ
ង»។ ចាក្រពាកឆ្លើយតបថាៈ «ទេវៈ!ការធ្វើសង្រ្គាមភ្លាមៗ មិនមែនជាការល្អទេ ព្រោះថា៖

៣៨ - ក្នុងការផ្ដើមធ្វើសង្រ្គាម សេវកណា មិនមានការពិចារណាម៉តចត់ ដឹកនាំអោយព្រះរាជាធ្វើសង្រ្គាម រឺអោយ
លះបង់ប្រទេសជាតិចោល សេវកនោះសមជាអាមាត្យរឺទេ? សមជាមន្រ្ដីរឺទេ?។

៣៩ - ក្នុងកាលណាក៏ដោយ ព្រះរាជាគប្បីព្យាយាមយកជ័យជំនះចំពោះសត្រូវដោយការមិនច្បាំងអោយបាន ព្រោះ
កាលបើអ្នកទាំងពីរខាងច្បាំងតយុទ្ធគ្នាហើយ គេមិនសូវឃើញជ័យជំនះទៀងទាត់ទេ។

៤០ - ក្នុងកាលណាក៏ដោយ ព្រះរាជាគប្បីយកឈ្នះសត្រូវដោយការផ្សះផ្សារខ្លះដោយការបែងបែកអោយខ្លះដោយ
ប្រើអុបាយបំបែកសាមគ្គីខ្លះ គប្បីប្រើអុបាយទាំងនេះ រឺប្រើអុបាយណាមួយៗ ធ្វើដូចម្ដេចកុំអោយកើតសង្រ្គាម
បាន។

៤១ - ជនទាំងឡាយដែលមិនធ្លាប់ចូលសង្រ្គាម តែងអួតអាងថាខ្លួនក្លៀវក្លា នរណាមួយដែលមិនទាន់ឃើញសមត្ថ
ភាពនៃសត្រូវទេ ម្ដេចឡើយនឹងមិនឡើងចិត្ដទ្រនង់? បុគ្គលមិនគប្បីអាចគាល់លើកដុំថ្មតាន់ ដោយកំលាំងមនុស្ស
បានស្មើដោយការប្រើកំណាត់ឈើទេយ៉ាងណា ដោយការប្រើអុបាយតែបន្ដិច គេបានសំរេចប្រយោជន៏យ៉ាងនោះ
នេះហើយការប្រឹក្សារកអុបាយមានផលធំណាស់ដូច្នេះ

៤៣ - កសិកម្មដែលបានផលល្អ មកពីគេប្រកបព្យាយាមធ្វើល្អ ម៉ត់ចត់ទៅតាមកាលវេលាយ៉ាងណា ទេវៈនយោ
បាយនេះ គេធ្វើដោយម៉ត់ចត់ហើយអស់កាលយូរផងទើបបានផល មិនមែនធ្វើកញ្ឆក់កណ្ដៀតទេ យ៉ាងនោះដែរ។
តែកាលណាគេឃើញសង្រ្គាមនឹងកើតពិតហើយ គេចមិនរួចទេទើបគេត្រូវច្បាំងត ព្រោះថា៖

៤៤ - ភ័យនៅឆ្ងាយ មានក្ដីខ្លាចភ័យមកដល់ជិត មានក្ដីក្លៀវក្លានេះជាគុណលក្ខណ មហាបុរស ក្នុងកាលវិបត្ដិនៅនា
លោកនេះមហាបុរសតែងសំដែងខ្លួនជាអ្នកធីរជន។

៤៥ - មែនពិត ការប្រឹងហួសកំលាំងជាអុបសគ្គធំខាងដើមនៃការសំរេចសព្វកិច្ចការទាំងអស់ ទឹកសូម្បីត្រជាក់នឹង
មិនទំលាយភ្នំបានរឺអ្វី?។
ទេវៈ! មានដំណឹងផ្សេងមួយទៀតថា ស្ដេចចិត្រពណ៌នេះ មានកំលាំងសែន្យានុភាពធំណាស់ ព្រោះថា៖

៤៦ -ការច្បាំងនឹងអ្នកមានកំលាំង ដូច្នេះមិនមានអុទាហរណ៍ទេ មនុស្សច្បាំងតនឹងដំរី ឈ្មោះថា នាំមរិត្យុមកអោ
យអិតសង្ស័យឡើយ។

៤៧ - នរជនណា មិនទាន់ដល់កាលគួរ ហើយធ្វើសង្រ្គាម អ្នកនោះឈ្មោះថាជាមនុស្សល្ងង់ ព្រោះការច្បាំងតនឹងអ្ន
កមានកំលាំងប្រាកដដូចជាប្រើស្លាបរុយហោះដូច្នោះ។

៤៨ - នរជនចេះដឹងនីតិសាស្រ្ដ(នយោបាយ) ត្រូវនៅក្នុងគ្រឿងការពារដូចអណ្ដើកនៅក្នុងស្នូក ហើយត្រូវចេះអត់
ធន់គ្រឿងប្រហារនៃសត្រូវផង កាលបើកាល(ច្រកផ្លូវ ទំនង អោកាស) គួរមកដល់ហើយគប្បីលោតឡើងតស៊ូដូច
ពស់មានអាសិរពិស។

៤៩ -នរជនចេះនយោបាយ អាចរំលើងរិសគល់សត្រូវទោះធំតូច រឺក៏ប៉ុនគ្នាបានដូចខ្សែទឹកអាចនាំយកឈើរឺស្មៅ
ទាំងរិសទាំងគល់បានដូច្នោះដែរ។
បើដូច្នេះ យើងគប្បីយកចិត្ដទុកដាក់រក្សាសេកជាទូតនេះទុកក្នុងទីយើងសិន កុំអាលលែងអោយចេញទៅ ដរាបទ
ល់នឹងយើងកសាងបន្ទាយការពារយើងរួចស្រេចហើយសិនព្រោះថា៖

៥០ - ទាហានធ្នូម្នាក់ នៅក្នុងបន្ទាយសំលាប់ទាហានសត្រូវបានមួយរយនាក់ ទាហានធ្នូ១០០នាក់ សំលាប់សត្រូវបាន
១០០០នាក់ ព្រោះហេតុនោះ ការតាំងបន្ទាយការពារទុកមុន ជាកិច្ចសំខាន់មួយ។

៥១ - ប្រទេសជាតិដែលអិតបន្ទាយការពារ ម្ដេចក៏សត្រូវនឹងមិនត្រូវមើលងាយ ? អែព្រះរាជាមិនមានបន្ទាយការ
ពារ ក៏អិតមានទីពឹងដូចមនុស្សធ្លាក់ពីសំពៅកណ្ដាលសមុទ្រ។

៥២ (១) គួរសាងបន្ទាយការពារ ហើយអោយមានគូធំៗ មានប្រាការខ្ពស់ៗ មានគ្រឿងយន្ដមានទឹក មានភ្នំ មានទន្លេ
វាលខ្សាច់និងព្រៃជាគ្រឿងការពារ។ ហិតោបទេស សេចក្ដីប្រែជាភាសាបារាំងរបស់លោកឡង់សឺរូ មានគាថាលើ
លដូច្នេះ ក. រដ្ឋមន្រ្ដី១ ព្រះរាជមិត្រ១ ព្រះរាជទ្រព្យ១ ព្រះរាជណាចក្រ១ បន្ទាយព្រះអង្គ១ កងពលព្រះអង្គ១ និង
ព្រះរាជមន្ធមិត្រ១ ទាំង៧ផ្នែកនេះ ជាសារវន្ដនៃរដ្ឋាភិបាល។ ខ. មេបន្ទាយ១ មេទ័ព១ រដ្ឋមន្រ្ដីឃ្លាំង១ អគ្គរាជទូត១
បុរោហិត១ ហោរាសាស្រ្ដ១ និងពេទ្យ១ ទាំង៧អ្នកទុកជាទីប្រឹក្សាព្រះរាជា។

៥៣ - សម្បត្ដិបន្ទាយការពារមាន៧ប្រការដូចមានខាងលើនេះត្រូវកសាងអោយមាំ សត្រូវចូលប្រយុទ្ធលំបាកជាបំ
ផុត ត្រូវមានឃ្លាំងដាក់ស្បៀងអាហារ ទឹកស្រូវ អង្ករ ហើយអោយមានផ្លូវចេញចូល។

ហង្សហិរណ្យគភ៌ ប្រឹក្សាថា «គួរតាំងអ្នកណា អោយចាត់ចែងបន្ទាយការពារត្រៀមទុកទើបបានល្អ?»។ ចាក្រពាក
តបថា៖

៥៤ - នរជនណាឆ្លាតវាងវៃក្នុងកិច្ចការណា គួរតាំងនរជននោះអោយចាត់ចែង ការនោះ ជរជនដែលមិនធ្លាប់ប្រស
ប់កិច្ចការទេ សូម្បីចេះដឹងសាស្រ្ដវិជ្ជា ក៏រមែងធ្វើការមិនដិតដល់ដែរ។ បើដូច្នោះគួរហៅក្រសារជាសេនាបតីអោ
យចូលមក។ កាលហៅក្រសារជាសេនាបតីអោយចូលមកដល់ហើយ ហង្សហិរណ្យគភ៌ បង្គាប់ក្រសារថាៈ «នែក្រ
សារ! ចូរអែងចាត់ចែងធ្វើបន្ទាយការពារត្រៀមទុកអោយសព្វគ្រប់យ៉ាងរហ័យ»។ ក្រសារសេនាបតីប្រណម្យហើ
យពោលតបវិញថាៈ ទេវៈ! បន្ទាយ ការពារនោះខ្ញុំបានចាត់ចែងត្រៀមទុកសព្វគ្រប់ហើយ មានទាំងគូទឹកធំផង តែ
សូមមានបង្គាប់អោយធ្វើឃ្លាំងសន្សំស្បៀងអាហារទុកទៀត ព្រោះថា៖

៥៥ - បពិតព្រះរាជា! ការប្រមូលគរទុកនូវស្រូវអង្ករជាស្បៀងប្រសើរជាងប្រមូលទុកទ្រព្យអែទៀត ព្រោះថា ពេ
ជ្រទទឹមបុគ្គលយកមករក្សាទុកក្នុងមាត់ មិនអាចធ្វើអោយជីវិតទ្រទ្រង់នៅបានទេ។

៥៦ - បណ្ដាវត្ថុដែលមានរសជាងគេទាំងអស់ អំបិលទុកជាវត្ថុមានរសប្រសើរជាងគេ បុគ្គលគប្បីស្វែងរកអំបិល
ទុកកុំបីឃ្លាត ព្រោះថាបើអិតអំបិលហើយ សម្លទុកដូចគោម័យ។

ហង្សហិរណ្យគភ៌បង្គាប់ភ្លាមថាៈ «នែក្រសារសេនាបតី ចូរអែងប្រញាប់ប្រញាល់ ទៅស្វែងរកស្បៀងយកមកទុក
ដាក់អោយមានគ្រប់ព្រមកុំបីអោយខ្វះខាត»។ ក្នុងខណៈនោះ បក្សីរក្សាព្រះអង្គចូលមកម្ខងទៀតថ្លែងសេចក្ដីប្រាប់
ថា «ទេវៈ! ក្អែក ឈ្មោះមេឃពណ៌ ទើបមកដល់ពីសីហលទ្វីបជាមួយនឹងបរិវារចង់ចូលជួបលោកជាទេវបាទ អិលូវ
នេះនៅរង់ចាំអែមាត់ទ្វារ»។ ហង្សហិរណ្យគភ៌និយាយថា «ក្អែក មេឃពណ៌ជាអ្នកប្រាជ្ញ មានការធ្លាប់ពិសោធន៍ច្រើ
នបើដូច្នោះអែងអោយគេចូលមកចុះ!»។ ចាក្រពាកនិយាយរំលឹកស្មារតីកាត់ឡើងថាៈ «ទេវៈ! លោកម្ចាស់ពោល
នេះបានការម្យ៉ាង តែសុំកុំភ្លេចសូមជ្រាបថាក្អែកជាបក្សីគោក បើវាជាបក្សីថលចរ វាជាសត្រូវនឹងយើងដែរ តើយើ
ងនឹងទទួលដូចម្ដេចបាន ព្រោះថា៖

៥៧ - នរជនណាលះបង់ចោលបក្សពួកខ្លួន ហើយត្រេកអរទៅចូលដៃនឹងបរបក្សវិញ នរជននោះជាមនុស្សល្ងង់ ត្រូវ
បរបក្សសំលាប់បង់សៀត ដូចចចកឈ្មោះនីលពណ៌។ ហង្សហិរណ្យគភ៌ សួរឡើងថាៈ «ចុះរឿងនោះ តើដូចម្ដេច»។
ចាក្រពាកនិយាយរៀបរាប់រឿងនោះប្រាប់ថា៖


ស្រីហិតោបទេស
1សន្ដិភាព
2រឿងក្អែក អណ្ដើក និង កណ្ដុរ
3រឿងសុន្ទៈ និងអុបសុន្ទៈ
4រឿងព្រាហ្មណ៍វាយបំបែកក្រឡ
5រឿងកុកនិងក្ដាម
6រឿងត្មាត ឆ្មា និង បក្សី
7រឿងប្រើស ចចក និងក្អែក
8រឿងដំរីនិងទន្សាយ
9រឿងលាពាក់ស្បែកខ្លា
10រឿងបក្សីនិងស្វា
11រឿងហង្សនិងក្ងោក
12រឿងព្រាន ប្រើស ពស់ និង ចចក
13រឿងជាងរថ ភរិយា និងសហាយ
14រឿងគោអុសក ចចកពីរ និសត្វសីហៈ
15រឿងពានរនិងសសរ
16រឿងលានិងឆ្កែ
17រឿងសីហៈនិងឆ្មា
18រឿងស្រ្តីពេស្យានិងគង
19រឿងបរញ្វជកកន្ទប៌កេតុ
20រឿងភរិយាគោបាល និងសាយហាយពីរនាក់
21រឿងចចកនីលពណ៌
22រឿងព្រាហ្មណ៍ និងអ្នកលេង
23រឿងជាងកោរកាត់ល្មោភ
24រឿងពស់ និងកង្កែប
25រឿងព្រាហ្មណ៍និងស្ការ

Continue Reading...
 
ឡើងទៅខាងលើទំព័រ ចុះទៅខាងក្រោមទំព័រ