การประเมินจากการปฏิบัติ

การประเมินจากการปฏิบัติ
(Performance Assessment)
ผศ.ดร.ทิวัตถ์ มณีโชติ

ทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้สามารถวัดและประเมินโดยการปฏิบัติ (Performance assessment) บางกลุ่มสาระการเรียนรู้สามารถวัดและประเมินโดยการปฏิบัติได้เกือบทั้งหมด หรือเกือบทุกมาตรฐานการเรียนรู้หรือผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง การวัดและประเมินจากการปฏิบัติมีข้อดี คือ สามารถวัดและประเมินผู้เรียนได้ตรงสภาพความเป็นจริง (Authentic Assessment) กล่าวคือ ถ้าผู้เรียนสามารถปฏิบัติได้แสดงว่ามีความรู้ความสามารถหรือมีการเรียนรู้เรื่องนั้นแล้ว อย่างไรก็ดีการวัดและประเมินจากการปฏิบัติมีข้อจำกัดมากมาย เช่น สร้างแบบทดสอบและเกณฑ์ที่มีคุณภาพยาก สอบผู้เรียนจำนวนน้อย การสอบแต่ละครั้ง/แต่ละคนใช้เวลามาก เป็นต้น แต่การวัดและประเมินจากการปฏิบัติมีความสำคัญ โดยเฉพาะการวัดและประเมินทักษะ (Psychomotor Domain) ด้วยเหตุนี้ กระทรวงศึกษาธิการจึงกำหนดแนวทางการวัดและประเมินผลการเรียนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยเสนอวิธีการวัดและประเมินผลจากการปฏิบัติ ให้ผู้สอนมอบหมายงานหรือกิจกรรม (Tasks) ให้นักเรียนปฏิบัติ และให้มีการกำหนดเกณฑ์การให้คะแนน (Rubrics) รายละเอียดดังนี้
ลักษณะของงานที่ให้นักเรียนปฏิบัติ
งานที่ให้นักเรียนปฏิบัติ ควรมีลักษณะดังนี้ (Mc Millan, 2001 : 210 – 215)
1. บูรณาการระหว่างเนื้อหากับทักษะที่สำคัญ (essential skills)
2. เป็นงานที่มีอยู่จริง (authentic)
3. สามารถประเมินผลการเรียนรู้ได้หลายด้าน (to assess multiple learning targets)
4. สามารถช่วยให้นักเรียนทำได้สำเร็จ ( can help students succeed )
5. เป็นงานที่มีความยืดหยุ่น (feasible)
6. สามารถทำได้หลายวิธี (multiple solutions)
7. มีความชัดเจน (clear)
8. เป็นงานที่ท้าทายและเร้าใจให้นักเรียนทำ (be challenging and stimulating to students)
9. มีเกณฑ์การให้คะแนน (scoring criteria) ที่ชัดเจน
10. ระบุเงื่อนไขความสำเร็จของงานอย่างชัดเจน (Constraints for completing the task)
นอกจากนี้ กรมวิชาการ (กรมวิชาการ, 2544 : 67 - 68) ได้เสนอ ชนิดของงาน (Performance task) หรือกิจกรรมที่ให้นักเรียนได้ปฏิบัติ จำแนกได้เป็น 12 ประเภท ดังนี้
1. งานที่ให้เปรียบเทียบกัน (Comparison task) เป็นงานที่ให้นักเรียนเปรียบเทียบสถานที่ คน หรือสิ่งของตั้งแต่ 2 สิ่งหรือมากกว่า เช่น เปรียบเทียบความแตกต่างของการใช้ปุ๋ยหมักและปุ๋ยเคมี เปรียบเทียบตัวเอกของเรื่อง 2 เรื่อง ที่นักเรียนได้อ่าน เป็นต้น
2. งานที่ให้จำแนก (Classification task) เป็นงานที่ให้นักเรียนจำแนก หรือจัดประเภท คน สถานที่ หรือสิ่งของ เช่น ให้นักเรียนจัดกลุ่มของสัตว์ตามถิ่นที่อยู่ จัดกลุ่มของพืชใบเลี้ยงเดี่ยว เป็นต้น
3. งานการจัดวางตำแหน่ง (Position support task) เป็นงานที่ให้นักเรียนจัดวางตำแหน่งของบุคคล หรือการออกคำสั่ง แล้วให้เหตุผลเพื่อปกป้องตำแหน่งนั้น เช่น ให้นักเรียนจัดวางตำแหน่งของเพื่อนตามลำดับความรับผิดชอบ (พร้อมเหตุผลประกอบความเหมาะสมของคนในตำแหน่งนั้นๆ ) จัดเรียงลำดับของหัวหน้าพรรคการเมืองที่จะได้เป็นนายกรัฐมนตรี (พร้อมเหตุผลประกอบ)
4. งานการนำไปใช้ (Application task) เป็นงานที่ให้นักเรียนนำความรู้ไปใช้ในสถานการณ์ใหม่ เช่น ให้นักเรียนเขียนเรื่องสั้นโดยให้นักเรียนอ่านเรื่องสั้นหลาย ๆ เรื่อง ให้หาประเด็นที่เป็นตัวร่วมของเรื่องสั้น แล้วนำความรู้ไปใช้เขียนเรื่องสั้นด้วยตนเอง เป็นต้น
5. งานจากการวิเคราะห์ (Analyzing perspective task) เป็นงานที่ให้นักเรียนวิเคราะห์มุมมองที่ต่างกัน 2 - 3 มุมมอง แล้วให้นักเรียนเลือกมุมมองเพื่อแสดงความคิดเห็น สนับสนุน เช่น ให้นักเรียนวิเคราะห์มุมมองของการอนุรักษ์ธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมกับสาเหตุของการทำลายป่าของเมืองไทย เป็นต้น
6. งานการตัดสินใจ (Decision making task) เป็นงานที่ให้นักเรียนต้องบอกองค์ประกอบหรือปัจจัยที่เป็นสาเหตุของการตัดสินใจ เช่น ให้นักเรียนบอกถึงปัจจัยที่ทำให้นักเรียนเลือกการทดสอบความหวานของลำไยโดยใช้หลักการออสโมซิส เป็นต้น
7. งานมุมมองทางด้านประวัติศาสตร์ (Historical perspective task) เป็นงานที่ให้นักเรียนพิจารณาทฤษฎีอื่นๆ นำมาตอบคำถามพื้นฐานด้านประวัติศาสตร์ เช่น ให้นักเรียนพิจารณาทฤษฎีที่จะอธิบายว่าทำไม และอย่างไรที่ไดโนเสาร์สูญพันธ์ เป็นต้น
8. งานพยากรณ์ (Predictive task) เป็นงานที่ให้นักเรียนพยากรณ์ว่าอะไรเกิดขึ้นในอนาคต เช่น ให้นักเรียนทายว่าถ้าโยนเหรียญ 10 ครั้ง จะออกหัวหรือก้อยมากกว่ากัน เป็นต้น
9. งานแก้ปัญหา (Problem solving task) เป็นงานที่ให้นักเรียนหาวิธีการแก้ปัญหา เช่น ให้นักเรียนออกแบบผังวงจรไฟฟ้า ในห้องทำงาน ซึ่งมีหลอดไฟ 3 หลอด พัดลมติดเพดาน 1 ตัว เป็นต้น
10. งานทดลอง (Experimental task) เป็นงานที่ให้นักเรียนทดลองเพื่อทดสอบสมมติฐาน เช่น ให้นักเรียนทดลองเพื่อพิสูจน์ว่าพืชจะเติบโตได้ดีในที่มืดหรือที่มีแสงแดด เป็นต้น
11. งานคิดค้น (Invention task) เป็นงานที่ให้นักเรียนสร้างสิ่งใหม่ขึ้น เช่น ให้นักเรียนสร้างครีมกันแดดจากสมุนไพร สร้างเครื่องบินเล็กจากวัสดุที่หาได้ในท้องถิ่นและมีราคาถูก เป็นต้น
12. งานค้นหาข้อบกพร่อง (Error identification task) เป็นงานที่ให้นักเรียนระบุข้อบกพร่องหรือข้อผิดพลาด เช่น ให้ตำรวจเล่าการปฏิบัติงานของเขาให้นักเรียนฟัง และให้นักเรียนได้ดูการปฏิบัติงานของตำรวจจากโทรทัศน์ แล้วให้หาดูว่ามีสิ่งใดบ้างที่ตำรวจปฏิบัติในโทรทัศน์ที่ไม่เหมือนกับสิ่งที่ตำรวจจริงๆ ปฏิบัติ (ที่เล่ามา) เป็นต้น

เกณฑ์การประเมินงานที่ให้ผู้เรียนปฏิบัติ (Criteria for performance tasks)
เกณฑ์ในการประเมินงานที่ให้ผู้เรียนปฏิบัติ มีดังนี้ (McMillan, 2001 : 211)
1. ความสำคัญ (Essential) : งานต้องมีอยู่ในหลักสูตร และ เป็นตัวแทนของ
ความคิดที่ยิ่งใหญ่ (big idea)
2. สภาพจริง (Authentic) : งานต้องใช้กระบวนการปฏิบัติที่เหมาะสม และ
นักเรียนพอใจกับงานนั้นด้วย
3. คุณค่า (Rich) : งานต้องมีคุณค่า สามารถนำไปใช้หรือแก้ปัญหาอื่นๆ
ได้ด้วย และมีความเป็นไปได้หลายอย่าง
4. น่าสนใจ (Engaging) : เป็นงานที่ผู้เรียนอยากทำ และรู้สึกชื่นชมงานนั้น
5. ได้ปฏิบัติ (Active) : นักเรียนเป็นผู้ปฏิบัติตัดสินใจ ได้มีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่น
และได้หาวิธีการสร้าง และ ใช้ความเข้าใจเป็นอย่างมาก
6. เป็นไปได้ (Feasible) : งานต้องสามารถทำเสร็จในเวลาที่กำหนดให้ในโรงเรียน
หรือบ้าน นักเรียนสามารถทำได้ และมีความปลอดภัย
7. ใช้ดุลพินิจ (Equitable) : งานต้องพัฒนาความคิดหลายอย่าง และ ส่งเสริมเจตคติ
ทางบวก
8. เปิดกว้าง (Open) : งานเป็นสิ่งที่มากกว่าการหาคำตอบที่ถูก 1 คำตอบ
ใช้วิธีการหลายวิธี และมีวิธีที่จะสร้างได้สำหรับ
นักเรียนทุกคน
ประเภทของการทดสอบภาคปฏิบัติ (Type of performance tests)
การทดสอบภาคปฏิบัติ เป็นการวัดทักษะความสามารถของคน โดยการวัดจะเน้นวิธีการ
(process) และ ผลผลิต (product) โดยการวัดมี 5 ลักษณะ ดังนี้
1. การปฏิบัติงานโดยข้อเขียน ( Paper and pencil performance)
2. การระบุชื่อและกระบวนการปฏิบัติ (Identification test)
3. การสร้างสถานการณ์จำลอง (Simulated performance)
4. การกำหนดงาน (Work sample)
5. การทดสอบจากสถานการณ์จริง (Authentic performance)


1. การทดสอบภาคปฏิบัติงานด้วยข้อเขียน ( Paper and pencil performance)
การทดสอบภาคปฏิบัติในลักษณะนี้ จะแตกต่างจากการทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน โดยการทดสอบภาคปฏิบัตินี้เน้นในการประยุกต์ความรู้และทักษะ ที่เรียนมา มาประยุกต์กับสถานการณ์ใหม่ ลักษณะของการทดสอบนั้นจะให้นักเรียนได้มีการวางแผน การเสนอโครงการ แต่ยังไม่ได้ปฏิบัติจริง ตัวอย่างงานที่ให้ทำ เช่น จงสร้างแบบบ้านประหยัดพลังงาน จงเขียนวงจรไฟฟ้าบนกระดาษ จงสร้างแผนที่การท่องเที่ยวของจังหวัด จงสร้างแบบตรวจสอบรายการ (Checklist) สำหรับประเมินการอ่านของตนเอง เป็นต้น การประเมินควรใช้ประเภทแยกเป็นด้าน ๆ (Trait-analytic) โดยพิจารณาองค์ประกอบต่าง ๆ เช่น ความรอบรู้เกี่ยวกับงาน ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ แผนการดำเนินการ (กระบวนการและยุทธวิธีและการส่งงานตรงเวลา เป็นต้น

2. การทดสอบภาคปฏิบัติโดยให้ระบุชื่อ (Identification test)
เป็นการทดสอบที่ให้ระบุชื่อ เครื่องมือ หรือชิ้นส่วนของอุปกรณ์ต่างๆ พร้อมทั้ง ระบุหน้าที่ของสิ่งเหล่านี้ด้วย รวมทั้งความสามารถในการใช้และเลือกใช้เครื่องมือให้เหมาะสมกับงานเช่น ให้ฟังเสียงดนตรีแล้วตอบว่าเป็นเครื่องดนตรีประเภทใด และ เป็นเสียงโน้ตตัวใด ถ้าหลอดไฟฟ้า (ฟลูออเรสเซนต์) ไม่ติด มีสาเหตุมาจากอะไร และให้ระบุถึงเครื่องมือ วัสดุอุปกรณ์ที่จะใช้ในการซ่อมแซมด้วย ให้นักเรียนฟังเสียงการทำงานของเครื่องจักรกลหรือเครื่องยนต์ที่ชำรุด แล้วให้ระบุส่วนที่ชำรุดของเครื่องจักรกลนั้น พร้อมทั้งระบุกระบวนการซ่อมบำรุงด้วย ให้บอกชื่อของชิ้นส่วนหรือสิ่งที่เห็นจากกล้องจุลทัศน์ ให้บอกชื่อสารเคมีที่อยู่ในหลอดทดลองพร้อมทั้งบอกสมบัติของสารด้วย ให้บอกถึงกระบวนการแก้ปัญหาโจทย์คณิตศาสตร์ เป็นต้น เกณฑ์การให้คะแนนควรเป็น 0 - 1 คือ ตอบถูกหรือปฏิบัติได้ ได้ 1 คะแนน แต่ถ้าตอบผิด หรือปฏิบัติผิด ได้ 0 คะแนน

3. การทดสอบภาคปฏิบัติจากสถานการณ์จำลอง (Simulated performance)
การทดสอบแบบนี้ เนื่องจากไม่สามารถที่จะนำผู้เรียนไปทดสอบภาคปฏิบัติกับสถานการณ์จริงใด้ อาจจะเนื่องจากมีอันตราย มีเวลาจำกัด มีเครื่องมือหรืออุปกรณ์จำกัด เป็นต้น จำเป็นต้องกำหนดสถานการณ์ขึ้นมาให้คลายคลึงกับสภาพความเป็นจริงมากที่สุด เช่น การฝึกขับรถยนต์จากจอภาพ การฝึกโดร่มจากหอ การฝึกขับเครื่องบินจากคอมพิวเตอร์ สำหรับการประเมินการฝึกทักษะจากสถานการณ์จำลองนั้น ควรประเมินทั้งกระบวนการ (Process) และผลงาน (Product) โดยประเมินจากการเตรียมอุปกรณ์ (ถ้าผู้สอบต้องเตรียมมาเอง) กระบวนการทำงานทั้งการใช้และการวางและเก็บเครื่องมือได้ถูกที่ในขณะปฏิบัติงาน ผลงานเสร็จและเป็นไปตามที่กำหนดหรือไม่ และการให้ความร่วมมือในการปฏิบัติงานกลุ่ม การจัดเก็บ บำรุงรักษา และทำความสะอาดเครื่องมือและสถานที่ปฏิบัติงาน

4. การทดสอบจากตัวอย่างงาน ( Work sample performance)
เป็นการทดสอบการปฏิบัติจากตัวอย่างงาน หรือสถานการณ์จริงที่ครูต้องคอยกำกับดูแลเช่น การขับรถบนถนนโดยมีครูนั่งประกบ การให้ผู้เรียนสร้างเก้าอี้ 1 ตัวโดยใช้วัสดุอุปกรณ์ตามที่กำหนดและสร้างตามขนาดที่กำหนดให้ การทดลองทางวิทยาศาสตร์ การปฏิบัติงานในวิชาชีพขั้นต้น เช่น งานประดิษฐ์ งานเกษตร งานบ้าน เป็นต้น ในการประเมินผลนั้น ควรประเมินทั้งวิธีการ (Process) และผลงาน (Product) รวมทั้ง การจัดเตรียมอุปกรณ์ และ ลักษณะนิสัยการทำงาน ด้วย

5. การทดสอบจากสถานการณ์จริง (Authentic Performance)
เป็นการให้ผู้เรียนได้ปฏิบัติงานจากสภาพจริง หรือคล้ายจริงมากที่สุด เพื่อต้องการให้ผู้เรียนได้มีทักษะในการปฏิบัติ ให้เกิดการเรียนรู้ที่ยั่งยืน และสามารสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง สามารพพัฒนาชีวิตของตนเองได้ และนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ โดยสิ่งที่ควรเน้น คือ การได้มีโอกาสเลือกแนวทางปฏิบัติด้วยตนเอง ผู้เรียนมีการประยุกต์ความรู้มาใช้ในการปฏิบัติงาน โดยอาจจะประยุกต์ใช้ความรู้ตรง ๆ (use knowledge) ปรับปรุงบ้างเล็กน้อย (apply knowledge) หรือ ปรับแต่งและพัฒนาระบบ (Enhance knowledge) การประเมินการปฏิบัติงานจากสภาพจริง ควรประเมินกระบวนการทำงาน ผลงาน และลักษณะนิสัย ตลอดจนคุณธรรมในการปฏิบัติงาน

วิธีการสร้างเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติ
การสร้างเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติ มีขั้นตอนในการสร้างดังนี้
1. วิเคราะห์สาระการเรียนรู้ และจุดประสงค์การเรียนรู้ที่คาดหวัง
ผู้สอนต้องวิเคราะห์สาระ และมาตรฐานการเรียนรู้ จากหลักสูตร เพื่อกำหนดผลการเรียนรู้ที่คาดหวังหรือจุดประสงค์การเรียนรู้ ซึ่งจะนำไปสู่การสร้างเครื่องมือวัด เช่น
กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี ประกอบด้วย
สาระที่ 1 การดำรงชีวิตและครอบครัว เป็นสาระที่เกี่ยวกับการทำงานในชีวิตประจำวันในระดับครอบครัว ชุมชน และสังคม ว่าด้วยงานบ้าน งานเกษตร งานช่าง งานประดิษฐ์ และงานธุรกิจ
สาระที่ 2 การอาชีพ เป็นสาระเกี่ยวกับหลักการ คุณค่า ประโยชน์ของการประกอบอาชีพสุจริต ตลอดจนการเห็นแนวทางในการประกอบอาชีพ ฯลฯ
จากการวิเคราะห์สาระและมาตรฐานเรียนรู้ของกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี จะพบว่า สามารถเขียนเป็นผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง เช่น
1. เพื่อให้นักเรียนเข้าใจ มีทักษะ มีจิตสำนึกในการใช้พลังงาน ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม
2. เพื่อให้นักเรียนสามารถทำงานบ้าน เช่น การรักษาความสะอาดบ้าน การซักผ้า ฯลฯ
3. เพื่อให้นักเรียนสามารถทำงานเกษตร เช่น ปลูกฝักสวนครัวปลอดสารพิษ ฯลฯ
4. เพื่อให้นักเรียนมีเจตคติที่ดีต่อการทำงานและต่องาน ฯลฯ
กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ
สาระที่ 1 ทัศนศิลป์
สาระที่ 2 ดนตรี
สาระที่ 3 นาฏศิลป์
มาตรฐานการเรียนรู้สารที่ 1 (ทัศนศิลป์)
มาตรฐาน ศ 1.1 สร้างสรรค์งานทัศนศิลป์ตามจิตนาการ และความคิดสร้างสรรค์
วิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์คุณค่างานทัศนศิลป์ ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่องานศิลปะอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน
จากการวิเคราะห์สาระและมาตรฐานเรียนรู้ของกลุ่มศิลปะ จะพบว่า สามารถเขียนเป็นผลการเรียนรู้ที่คาดหวังได้ เช่น
1. เพื่อให้นักเรียนสามารถสร้างงานทัศนศิลป์ตามจิตนาการ และความคิดสร้างสรรค์ เช่น การวาดภาพลายเส้น ภาพสีน้ำ ภาพสีน้ำมัน การปั้น การจัดสวนถาดขนาดเล็ก ฯลฯ
2. เพื่อให้นักเรียนสามารถวิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์คุณค่างานทัศนศิลป์ และ ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่องานศิลปะอย่างอิสระได้
3. เพื่อให้นักเรียนสามารถนำศิลปะไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ ฯลฯ
กรณีที่สถานศึกษาหรือครูได้กำหนดผลการเรียนรู้ที่คาดหวังไว้แล้ว อาจจะดำเนินการสร้างเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติในขั้นตอนต่อไปได้ แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าผลการเรียนรู้ที่คาดหวังที่กำหนดไว้ สามารถกำหนดเป็นจุดประสงค์การเรียนรู้ย่อยและนำไปสู่การวัดภาคปฏิบัติได้อีกหรือไม่ ถ้าสามารถวัดได้ ขั้นตอนนี้สามารถปรับเปลี่ยนการดำเนินการให้เหมาะสมได้

2. เลือกจุดประสงค์ที่สามารถสร้างเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติ
พิจารณาจุดประสงค์หรือผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง ว่าข้อใด หรือส่วนใดบ้าง ที่สามารถสร้างเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติได้ ในที่นี้พบว่า กลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยีผลการเรียนรู้ที่คาดหวังข้อ 2 และ 3 สามารถสร้างได้ ส่วนกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ผลการเรียนรู้ที่คาดหวังข้อ 1 และ 2 สามารถสร้างได้

3. กำหนดรูปแบบของเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติ
เครื่องมือที่ใช้ในการวัดภาคปฏิบัติ มีหลายประเภท ได้แก่ การตรวจสอบรายการ (Checklist) แบบมาตราวัดประมาณค่า (Rating scale) แบบสังเกต (Observations) การจัดอันดับ (Ranking) การรายงานตนเอง (Self report) ฯลฯ พิจารณาเครื่องมือให้เหมาะสมกับงานที่ให้ปฏิบัติ เช่นงานบ้าน นักเรียนต้องไปปฏิบัติที่บ้าน ดังนั้น เครื่องมือที่เหมาะสมควรเป็น แบบรายงานตนเอง งานปลูกผักสวนครัวปลอดสารพิษอาจใช้แบบสังเกต หรือ แบบตรวจสอบรายการ งานจัดสวนถาดขนาดเล็ก อาจใช้แบบตรวจสอบรายการหรือมาตราวัดประมาณค่า เป็นต้น
4. สร้างเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติ
ในการสร้างเครื่องมือวัดภาคปฏิบัตินั้น ต้องสร้างแบบที่ได้เลือกไว้ในข้อ 3 พร้อมทั้งกำหนดเกณฑ์การให้คะแนนและเกณฑ์การประเมินด้วย โดยอาจจะใช้เกณฑ์การให้คะแนนแบบภาพรวมหรือแบบแยกเป็นด้านๆ ก็ได้ ตัวอย่างที่ยกมานี้ เป็นการให้คะแนนแบบแยกเป็นด้านๆ





จากแบบทดสอบนี้ ครูหรือผู้ดำเนินการสอบต้องเตรียมพื้นที่ ที่ให้นักเรียนทำความสะอาดที่มีพื้นที่เท่าๆ กัน มีความสกปรกพอๆ กัน นอกจากนี้ต้องเตรียมอุปกรณ์ให้ครบรวมทั้งอุปกรณ์ที่ให้นักเรียนเลือกใช้ตามเกณฑ์การให้คะแนนทุกระดับ

แบบบันทึกคะแนนการวัดภาคปฏิบัติ
กลุ่มสาระการเรียนรู้ การงานอาชีพและเทคโนโลยี มาตรฐานการเรียนรู้…….....
ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง ข้อ ...................ระดับชั้น…………………….

หัวข้อประเมิน



ขื่อ – สกุล การเลือกใช้อุปกรณ์ ขั้นตอนการทำ
ความสะอาด การใช้เวลา การทำความสะอาดและเก็บรักษาอุปกรณ์ ผลงาน รวม สรุปการประเมิน
1…………………………....
2……………………………
3…………………………....
ฯลฯ ……
……
……
……
……
……
……
……
……
……
……
……
……
……
……
………
………
………
.........
..........
.........


เกณฑ์การให้คะแนนและการประเมิน
1. หัวข้อการประเมิน พิจารณาจาก
1.1 การเลือกใช้อุปกรณ์
1.2 ขั้นตอนการทำความสะอาด
1.3 การใช้เวลา
1.4 การทำความสะอาดและการเก็บรักษาอุปกรณ์
1.5 ผลงาน
2. เกณฑ์การให้คะแนน
ผู้ประเมินสังเกตการณ์ปฏิบัติของผู้ถูกประเมิน แล้วให้คะแนนแต่ละหัวข้อเป็น 3 ระดับ ดังนี้
2.1 การเลือกใช้อุปกรณ์
ระดับ 3 เลือกใช้อุปกรณ์ได้ครบและเหมาะสม
อุปกรณ์ครบ คือ ไม้กวาด ภาชนะใส่น้ำ และ ผ้าขี้ริ้ว
สำหรับความเหมาะสมพิจารณาจาก
ไม้กวาด พิจารณาควบคู่กับพื้นที่ที่ทำความสะอาด เช่นพื้นไม้ใช้
ไม้กวาดชนิดอ่อน พื้นปูนใช้ไม้กวาดชนิดอ่อน หรือไม้กวาด
ทางมะพร้าว ทั้งนี้ให้พิจารณาถึงคุณภาพของไม้กวาดด้วย
ภาชนะใส่น้ำ เหมาะสม (เช่น ถังน้ำ กะละมัง) ขนาดไม่ใหญ่หรือ
เล็กเกินไป ไม่รั่ว
ผ้าขี้ริ้ว นุ่ม ซับน้ำได้ดี สะอาด ไม่เปื่อยยุ่ย
ระดับ 2 เลือกใช้ไม่ครบ 1 อย่าง หรือครบแต่ไม่เหมาะสม 1 อย่าง
ระดับ 1 เลือกใช้ไม่ครบ 2 อย่าง หรือครบแต่ไม่เหมาะสม 2 อย่างขึ้นไป
2.2 ขั้นตอนการทำความสะอาด
ระดับ 3 ทำครบและถูกต้องทุกขั้นตอน ดังนี้
1) กวาด โดยคำนึงถึงทิศทางลม
2) ถู เป็นช่อง ไม่ถูเป็นทางยาว คำนึงถึงทิศทาง และมีการ
ทำความสะอาดผ้าขี้ริ้วอยู่เสมอ ผ้าไม่เปียกจนเกินไป
3) กวาดหรือถูซ้ำ กรณีหรือบริเวณที่ไม่สะอาด
ระดับ 2 ทำครบแต่ไม่ถูกต้อง 1 ขั้นตอน
ระดับ 1 ทำไม่ครบ 1 ขั้นตอน หรือ ครบแต่ไม่ถูกต้อง 2 ขั้นตอน
2.3 การใช้เวลา
ระดับ 3 ใช้เวลาไม่เกิน 10 นาที
ระดับ 2 ใช้เวลา 11-13 นาที
ระดับ 1 ใช้เวลามากกว่า 13 นาที
2.4 การทำความสะอาดและเก็บรักษาอุปกรณ์
ระดับ 3 การทำความสะอาดและเก็บรักษาอุปกรณ์ครบและถูกต้อง ดังนี้
เก็บไม้กวาดในที่เก็บและถูกวิธี ผ้าขี้ริ้วซักจนสะอาด บิดให้แห้ง
และตากบนราว ภาชนะล้างและคว่ำไว้ในที่เหมาะสม
ระดับ 2 การทำความสะอาดและเก็บรักษาอุปกรณ์ครบแต่ไม่ถูกต้อง
1 รายการ
ระดับ 1 การทำความสะอาดและเก็บรักษาอุปกรณ์ไม่ครบ 1 รายการ หรือครบแต่ไม่ถูกต้อง 2 รายการ -
2.5 ผลงาน
ระดับ 3 สะอาด แห้ง และปราศจากฝุ่นและเศษขยะ
ระดับ 2 สะอาด และปราศจากฝุ่นและเศษขยะ แต่เปียก หรือสะอาด
และแห้ง แต่มีฝุ่นหรือเศษขยะ 1 จุด
ระดับ 1 มีฝุ่นหรือเศษขยะมากกว่า 1 จุด
3. เกณฑ์การประเมิน
ระดับดี ได้คะแนนรวมระหว่าง 13 – 15 คะแนน
ระดับพอใช้ ได้คะแนนรวมระหว่าง 10 – 12 คะแนน
ระดับปรับปรุง ได้คะแนนรวมไม่ถึง 10 คะแนน

5. หาคุณภาพของเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติ
การหาคุณภาพของเครื่องมือวัดภาคปฏิบัติ มีวิธีการปฏิบัติ ดังนี้
1. หาความตรง (Validity) โดยให้ผู้เชี่ยวชาญด้านวัดผลการศึกษาและเนื้อหาวิชา พิจารณาความเหมาะสมของเครื่องมือ และเกณฑ์ แล้วนำมาปรับปรุง แก้ไขให้เหมาะสม
2. หาความเที่ยง (Reliability) หลังจากที่ได้ปรับปรุงเครื่องมือตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญแล้ว นำเครื่องมือไปทดลองใช้กับนักเรียนหลายๆ ครั้ง โดยครูผู้สอนและผู้เชี่ยวชาญสังเกตให้คะแนนตามเกณฑ์ที่กำหนด แล้วหาค่าความเที่ยงของผู้ประเมิน (Interrater Reliability)
3. ปรับปรุงแก้ไขให้เหมาะสม บางครั้งอาจจะต้องทำตามข้อ 1 และ 2 อีกหลายครั้ง

6. จัดพิมพ์เครื่องมือและคู่มือฉบับสมบูรณ์
พิมพ์เครื่องมือวัดภาคปฏิบัติเป็นรูปเล่ม พร้อมทั้งมีคู่มืออธิบายวิธีการใช้ให้ชัดเจน วิธีการเขียนคู่มือการใช้เครื่องมือวัดภาคปฏิบัติแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ
ส่วนที่ 1 คำชี้แจง ประกอบด้วย สิ่งที่จะประเมิน จุดประสงค์การเรียนรู้
คำอธิบายทั่วไป - หลักการ ขอบเขต คำสั่ง วิธีใช้ เวลาในการสอบ วิธีดำเนินการสอบ
- การเตรียมปกรณ์ สถานที่ ครู นักเรียน ฯลฯ
การดำเนินการสอบ - วิธีการสอบ
การประเมิน - การให้คะแนน สรุป แปลผล บันทึกผลการประเมิน
การรายงานผล และข้อเสนอแนะ - สรุปผล และเสนอแนะ
ส่วนที่ 2 เครื่องมือวัด คำสั่ง และแบบบันทึกผลการให้คะแนนและผลการปฏิบัติ

“ การวัดและประเมินผลการเรียนรู้”

http://www.google.co.th/search?q=%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%93&hl=th&prmd=iv&ei=fJoFTZ_JE4e8rAe4n4yRDw&start=10&sa=N







การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ในชั้นเรียน

“ การวัดและประเมินผลการเรียนรู้ในชั้นเรียน ตามหลักสูตรแกนกลาง การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551”

http://www.google.co.th/search?hl=th&q=%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%9C%E0%B8%A5%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%93&aq=f&aqi=&aql=&oq=&gs_rfai=

Continue Reading...

Benjamin Franklin -- The Topic of JUNTO

   

ผมอ่านท่านเบนจามิน ตั้งแต่ 8 ขวบ ด้วยเหตป้าบังคับให้อ่าน "ชอบแล้วอ่าน" เขาบอกแค่นั้น อ่านไปแล้วมันชอบ ก็เลยอ่านตั้งแต่นั้นมา ผมอ่านทุกอย่างที่เกี่ยวกับท่านเบน จะบอกว่า ผมเสพติดท่านเบนจามินจนเกินขนาด ก็พอจะว่ากันได้ ท่านเบนสร้างห้องสมุดแห่งแรก สร้างสนาดับเพลิงแห่งแรก สร้างสถานีตำรวจ สร้างโรงพยาบาลแห่งแรก สร้างเสาไฟฟ้าแห่งแรก สร้าง University of Pennsylvania เป้นนีกเขียน นักวิทยาศาสตร์ เป็นเอกอัครราชทูต นักปรัชญา นักการเมือง etc.

ผมตามท่านเบนมาเจอ Charlie Munger ตามต่อมาเจอ Warren Buffett เพราะ Munger ก็บ้าเบนเอามาก ๆ
Warren ชอบล้อมังเกอร์ว่า เหมือน Ben กลับชาติมาเกิดประมาณนั้น ก๊อปทุกอย่างมาเลย
ส่วน มังเกอร์ก็ชอบล้อ Buffett ว่า "คุณนะเหมือนเบนจามินมากกว่าผมอีก" เรื่องของ JuNTO นั้นเป็นชมรมที่ท่านเบนตั้งขึ้น เจอกันวันศุกร์ ตอนนั้นสมาชิกเป็นพ่อค้าสายอาชีพแบบพื้นๆ เลย แล้วก็เรียกกันในหมู่เพื่อนฝูงว่า Leather apron club ด้วยเหตุ ทุกคนที่มาจะมีหนังกั้นเปื้อนผูกไว้ที่เอว อย่าง ช่างทำรองเท้า ช่างทำตู้ ช่างทำกระจก คือ ยุคนั้น ช่างพวกนี้ เป็นยุคเริ่มต้นของอุตสาหกรรม ทุกอย่างมันเริ่มต้นที่บ้าน และ ความชำนาญพวกนี้ มันหาได้ยาก ต้องฝึกกันตั้งแต่อายุ 12-13 เป้นลูกมือช่างใหญ่ พอ 17-18 ถึงออกไปตั้งร้านของตัวเองได้


ชมรมนี่มาเจอกัน มาคุยกันในเรื่องที่ควรคุย คือ ต้องเป็นเรื่องที่มีสาระ และ เขามี motto ประจำ คือ มาเจอกันเพราะพวกเรามีความทะเยอทะยาน ใฝ่ความก้าวหน้า สนใจในสิ่งต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้ และ ต้องการจะเป็นคนที่ดีขึ้น

นึกย้อนกลับไปเกิดยุคโน้น ไฟฟ้า ยังไม่ถูกคิดค้นขึ้น ผมอดตื่นเต้นไม่ได้ มีอะไรที่คนยังไม่ได้ค้นพบอีมากมายเลยนะสมัยนั้น อะไรก็เปิดใหม่ เหมือนทุกคนกำลังก้าวเข้าสู่จากเกตษรเข้าสู่ยุคอุตสาหกรรม คิดแล้วมันตื่นเต้นมากครับ

ท่านเบนเป้นคนตั้งกฎว่าใครจะเข้ามาชมรมบ้าง จะจัดวันไหน มีใครมาใหม่ในเมืองบ้าง จะชวนมาคุยได้หรือปล่าว เขาทำอาชีพอะไรที่ทำให้กลุ่มดีขึ้น จะเป้นสมาชิกที่ดีไหม ทำการค้าล้มมาหรือปล่าว ถ้าล้มชวนเข้ามาเลย มาเล้าให้ฟัง พวกเราจะได้เรียนรู้ รวยหรือปล่าว เข้ามาเลย ทำอย่างไร บอกหน่อย


ที่ สำคัญ สมาชิกทุกคน 4 ครั้ง/ปี ต้องเสนอ topic ทำ thesis ทำการค้นคว้า ทดลอง สรุป แล้วมาคุยให้กลุ่มฟัง ไม่ใช่ใครจะมาเป้นสมาชิกง่ายๆ ใครเข้ามา ต้องมีอะไรมาคุนมาเสริมให้กลุ่มดีขึ้นด้วย จะเห้นว่าการบังคับให้ไปทำเรื่องงานวิจัยนั้น ทำให้สมาชิกกระตือรือล้นโดยอัตโนมัติ ประเภทเข้ามาฟัง เขามาตักตวงความรู้อย่างเดียว ไม่มีทางได้เข้า JUNTO เริ่มอย่างนี้ พัฒนาขึ้นอย่างรวดเร็ว จนเป้นสาขาแยกออกไปทั้วอเมริกา เป้น socity ต่างๆ เป้นหน่วยงานต่าง อย่าง ดับเพลิง สถานีตำรวจ โรงพยาบาล และบางส่วนพัฒนาไปเป้นองค์การค้าต่างๆ ทั้งนี้ เพราะจุดเริ่มต้นมาจาก JUNTO

Continue Reading...

ตำนานมหาบุรุษ - มหาตมะ คานธี (Mahatma Gandhi)

"มีกฎหมายที่ไม่อาจเปลี่ยนแปลงได้ฉบับหนึ่ง ที่ปกครองทุกสิ่งทุกอย่าง ทุกผู้ที่เกิดขึ้นและมีชีวิตอยู่ ข้าพเจ้าไม่ปฏิเสธกฎหมายหรือผู้ให้กฎหมายนั้น เพราะข้าพเจ้ารู้จักสิ่งเหล่านั้นน้อยมาก พระเจ้าเท่านั้นที่ทรงปกครองจิตใจและเปลี่ยนแปลงมัน ผู้ที่ตระหนักถึงความมีอยู่จริงอันแท้จริงของพระองค์ จึงจะรับรู้กระบวนการเปลี่ยนแปลงในจิตใจ"

มหาตมะ คานธี

หากแต่มีชาติที่ต้องการความอดทน ขันติ แรงบันดาลใจอันศักดิ์สิทธิ์ของนักบุญที่มีชีวิต นั้นคืออินเดีย ซึ่งตกอยู่ภายใต้การปกครองของจักรวรรดิอังกฤษมานานหลายศตวรรษ ไม่น่าเชื่อที่ชายผู้เป็นนักบุญปรากฏขึ้น เขาจะนำคนหลายร้อยล้านคนซึ่งทุกข์ทรมานในอารยธรรมที่ยิ่งใหญ่เป็นที่สองของ โลก ออกจากอาณานิคมสู่สถานะที่มีเกียรติในสังคมโลก เขาทำมันโดยไม่มีตำแหน่งสำคัญในประเทศ และเขาถูกสังหารจากความทุ่มเทที่ยิ่งใหญ่นี้ เขาไม่ได้ถูกเลือกให้เป็นอะไรเลย เขาไม่เคยลงสมัครเลย แต่เขาก็เป็นพลังหลักสำหรับผู้คนทั่วอินเดีย

โมฮันดาส เค. คานธี เกิด เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 1869 เขาถือกำเนิดขึ้นในดินแดนอันลี้ลับและเก่าแก่ เขามองชีวิตของตนเป็นดั่งการแสวงความจริงอันสูงสุด เป็นการวิวัฒน์ที่ไม่หยุดยั้ง การแสวงหาวิธีคิดและการใช้ชีวิตที่ปรับเปลี่ยนไป เขาเรียกอัตชีวประวัติของตัวเองว่า "เรื่องราวการทดลองสัจธรรมของข้าพเจ้า" การ เดินทางอันยาวนานไปสู่กระบวนการเปลี่ยนผ่านของตัวตนเขาเริ่มขึ้นในปี 1869 จากบ้านของชนชั้นกลางในเมืองท่าของอินเดียที่ชื่อ 'ปอเวนเดอร์'

ตั้งแต่เด็กนั้น...คานธีได้รับการปลูกฝังแบบอย่างของความเป็นคนที่มีวินัย และการอุทิศตนอย่างเคร่งครัด มารดาของเขาซึ่งเป็นผู้ที่เคร่งในศาสนามาก มักถือศีลอดอาหารเป็นเวลานานอยู่เนืองๆ ครั้งหนึ่งในฤดูฝน นางปฏิญาณตนว่าจะไม่กินอะไรเลยจนกว่าพระอาทิตย์จะขึ้น

เขาและสมาชิกอื่นๆ ในครอบครัวจะเฝ้ามองดูทางหน้าต่าง พวกเขาต้องการให้แม่กินอาหาร เพราะแม่กำลังอด แต่แม่ท่านบอกว่าไม่ต้องห่วง ท่านสบายดีทุกอย่าง ถ้าหากพระเป็นเจ้าไม่ต้องการให้ท่านกินในวันนี้ ท่านก็จะไม่กิน

เขาศรัทธาความเคร่งของแม่ แต่ยังไม่พร้อมจะทำตาม...

ความที่เป็นลูกคนเล็กในบรรดาพี่น้อง 4 คน เขาจึงใช้ชีวิตวัยเด็กแบบเกเร อย่างเช่น ขโมยเศษเงินไปซื้อบุหรี่ แต่ด้วยความกลัวบิดา ซึ่งเป็นนักการเมืองผู้มีชื่อเสียงของท้องถิ่น เขาจึงรับสารภาพว่าตนเป็นผู้ขโมย แต่แทนที่บิดาจะลงโทษ ท่านกลับโอบกอดเขา ในฐานะที่กล้าพูดความจริง แล้วทั้งสองคนก็ร้องไห้ด้วยกัน

เขาบันทึกไว้ในชีวประวัติว่า น้ำตานั้นเป็นเหมือนที่สิ่งที่ชำระล้างความสกปรกของจิตใจออกไป ถ้าคุณสร้างวินัยแบบนี้โดยผ่านทางความรัก มันเท่ากับสร้างมนุษยธรรมขึ้นในจิตใจ และนั้นคือสิ่งที่เกิดขึ้นกับคานธี

เมื่อ...อายุได้ 13 ปี เพื่อทำตามประเพณีของชาวฮินดู คานธีจึงเข้าพิธีสมรสกับเด็กสาวอายุเท่ากันที่ชื่อ คาสตวา ในช่วงแรกเขาเป็นสามีขี้หึงและเป็นเจ้าข้าวเจ้าของ

เมื่ออายุ 16 ปี เขาเผชิญกับความขัดแย้งอันยิ่งใหญ่เป็นครั้งแรก ระหว่างหน้าที่กับความปรารถนา ในคืนหนึ่ง...ขณะพยาบาลบิดาที่ป่วยอยู่ เขาก็แอบหนีขึ้นไปหลับนอนกับภรรยา ตอนนั้นเองที่พ่อของเขาเสียชีวิตลง คนใช้มาแจ้งให้ท่านทราบว่าคุณพ่อเสียชีวิตแล้ว สำนึกแรกของเขาบอกว่า ตายแล้ว...เราทำอะไรลงไป... นับตั้งแต่นั้นมาคานธีมักจะพูดถึงเหตุการณ์นั้นตอนที่ท่านละทิ้งพ่อ เวลาที่ท่านไม่ทำหน้าที่ของท่านให้ดีอยู่เสมอ แล้วมันก็กลายเป็นสำนึกในเรื่องของหน้าที่และความรับผิดชอบของเขา

เมื่ออายุ 17 ปี คานธีทิ้งภรรยาและครอบครัวไว้เบื้องหลัง เพื่อเข้าเรียนกฎหมายที่กรุงลอนดอน ด้วยความขลาดเขลาและไร้เดียงสา เขารู้สึกว่าความอึกทึกของเมืองใหญ่เป็นสิ่งที่น่าหวาดหวั่นยิ่งนัก

เขาไม่รู้จักของทันสมัยอย่าง "ลิฟต์" เขาเดินเข้าไปเพราะคิดว่าเป็นห้องในโรงแรม และทันใดนั้นห้องก็เลื่อนขึ้น เขาก็ตกใจว่าตัวเองลอยขึ้นไป...

ในช่วงเวลานั้น ความหวังสูงสุดของเขาก็คือ การได้เป็นสุภาพบุรุษอังกฤษ... เขาสวมหมวก Top Hat ถือไม้เท้าหัวเลี่ยมเงิน เรียนเต้นรำ สีไวโอลิน และเรียนภาษาฝรั่งเศส ทว่าความสามารถพิเศษใดๆ ก็ไม่อาจลบความอ่อนหัดและความประหม่าของเขาลงไปได้ แม้เมื่อได้ปริญญาทางกฎหมายแล้ว เขาก็ยังไม่มั่นใจในความสามารถของตนเอง ภายหลังเขาบันทึกไว้ว่า "ความรู้สึกไร้ความเชื่อมั่นและความหวาดกลัวของข้าพเจ้าไม่มีวันสิ้นสุด"

เขากลับมาอินเดียรับว่าความคดีแรก และพบว่าเมื่ออยู่ในศาลเขาไม่สามารถเปิดปากพูดต่อหน้าผู้พิพากษาได้ เขากลัวและเศร้ากับเรื่องเช่นนี้มาก...

ด้วยความอาย...เขาจึงเริ่มมองหาทางหนี และทางออกที่มีก็คือการเสนอตำแหน่งงานจากแอฟริกาใต้

คานธีบอกไว้ว่า "ในดินแดนซึ่งพระเป็นเจ้าทรงคุ้มครองแห่งนั้นเอง ที่ข้าพเจ้าค้นพบพระเป็นเจ้าของตนเอง"

ไม่นานหลังมาถึงประเทศใหม่ เขาประสบเหตุการณ์ซึ่งสร้างความสะเทือนใจอย่างรุนแรง ความที่ไม่ทราบว่ามีการเลือกปฏิบัติต่อชาวอินเดียในแอฟริกาใต้ซึ่งเป็น อาณานิคมของอังกฤษ เขาจึงจองที่นั่งชั้นหนึ่งบนรถไฟไปยัง 'เพลย์โทเนีย'

ผู้โดยสารผิวขาวเห็นคานธีเข้า ก็ไปต่อว่าพนักงาน และก็บอกให้ย้ายเขาไปนั่งชั้นสามถือแม้ว่าเขาจะถือตั๋วชั้นหนึ่งก็ตาม แต่คานธีไม่ยอม พอถึงสถานีแรกที่รถจอดเขาก็โดนผู้คุมโยนลงจากรถไฟ ความอับอายครั้งนั้นถือเป็นสิ่งที่จุดประกายให้เขาอยากเปลี่ยนแปลง เขาใช้เวลาทั้งคืนนั่งอยู่ที่ชานชาลา คิดว่าจะทำอย่างไรจึงจะได้ความยุติธรรม

คานธีพูดถึงคืนอันหนาวเหน็บนั้นให้ฟังในเวลาต่อมาว่า เป็นประสบการณ์ที่สร้างสรรค์ที่สุดในชีวิต

เขาคิดจะกลับไปอินเดียแต่ปฏิเสธความคิดนั้นเพราะเห็นว่าเป็นการขี้ขลาด เขาคิดว่าจะยอมรับความไม่เท่าเทียมกันนั้นแต่ก็ขัดกับความรู้สึกของตนเอง เขาคิดว่าจะใช้กำลังเข้าต่อสู้ แต่ก็ต้องล้มเลิกเพราะไม่สมควร ทางเลือกเพียงอย่างเดียวที่เหลือก็คือ 'อยู่และต่อต้าน'

ในวันรุ่งขึ้น...เขาจับรถไปอีกขบวน สัปดาห์ต่อมาเขาจัดประชุมผู้อพยพชาวอินเดียขึ้น ด้วยวัย 24 ปี ความคิดอ่านของคานธีเติบโตเกินตัว เพื่อจะฝ่าฟันอุปสรรคซึ่งใหญ่ขึ้น

สิ่งนี้ทำให้เขารู้สึกว่าตัวเองมีความหมาย เขาต้องอยู่ต่อไป ต้องต่อสู้เพื่อสิทธิของชาวอินเดีย และในท้ายที่สุดเพื่อสิทธิของคนผิวดำทุกคน และนั้นคือจุดเริ่มต้นของมหาตมะ เมื่อคานธี เริ่มวิวัฒน์ตัวเองเป็นมหาตมะผู้ยิ่งใหญ่

****************************************************************

ที่แอฟริกาใต้ในช่วงทศวรรษที่ 1890 ชาวแอฟริกาและอินเดียต่างตกที่นั่งต้องทำตามอำเภอใจของเจ้านายผิวขาวเหมือน กัน ต้องอยู่ภายใต้กฎหมายซึ่งไม่ยอมรับ สิทธิในการออกเสียง การเป็นเจ้าของทรัพย์สิน หรือแม้แต่เดินบนถนนในยามกลางคืน ด้วยความมุ่งมั่นอย่างยิ่งที่จะแก้ไขสิ่งผิด ในช่วงแรกๆ คานธียังตามไม่ทันเล่ห์เหลี่ยมของนักการเมือง

ในฐานะนักกฎหมาย เขาเชื่อว่าเราเปลี่ยนกฎหมายเราก็จะเปลี่ยนพฤติกรรมของมนุษย์ได้ ดังนั้นจากปี 1893 - 1906 เขาทุ่มเททำงานในศาลระดับล่างเพื่อทำอะไรบางอย่าง แต่ปัญหาก็คืออังกฤษฉลาดกว่าเขามากในช่วงนั้น และทุกครั้งที่เขาเปลี่ยนกฎหมายฉบับหนึ่ง ก็จะมีกฎหมายฉบับใหม่ออกมาแทนเพื่อให้ความไม่เท่าเทียมกันดำเนินต่อไปใน ลักษณะอื่นอีก

เมื่อต้องตกเป็นเหยื่อของชาวแอฟริกันผิวขาว คานธีจึงหาทางแก้โดยใช้การรวมพลังสามัคคี เขาเริ่มพัฒนาชุมชนของผู้คนจากต่างเชื้อชาติและต่างศาสนาขึ้น ทุกคนอยู่ร่วมกันอย่างเสมอภาค เขายืนยันจะให้ปฏิบัติต่อครอบครัว ซึ่งต่อมาจะรวมถึงบุตรชายทั้ง 4 ไม่ให้ต่างจากคนอื่นๆ

แม้เขาจะชิงชังการกดขี่ของอังกฤษ แต่จนถึงทศวรรษที่ 1906 คานธียังถือตนเป็นสมาชิกผู้ภักดีของจักรภพ ยังร้องเพลง God save the Queen (เพลงชาติของอังกฤษ) และสอนลูกๆ ให้ร้องด้วย อันที่จริงแล้วเขามีความจงรักภักดีมากถึงขนาดเข้าร่วมกับกองกำลังของอังกฤษ ในสงครามโบเออร์ เพื่อปราบปรามการลุกฮือของพวกซูลู ในปี 1906

ประสบการณ์ในสงครามซูลูนี่เอง ที่นำเขาเข้าไปใกล้กับความรุนแรงอย่างไร้มนุษยธรรม ตอนนั้นเองที่เขาเริ่มตระหนักว่านี่ไม่ใช่สงครามระหว่างคนสองคนเสียแล้ว แต่มันคือการสังหารหมู่ คานธีถอยหลบขณะปืนของอังกฤษสังหารกองทัพซูลูซึ่งใช้หอกเป็นอาวุธ เขามองเห็นความรื่นเริงใจของทหารในการบุกเข้าฆ่า และเขาเก็บร่างของผู้บาดเจ็บที่นอนเกลื่อนกราดอยู่ด้วยความปวดร้าวใจ

เขาเริ่มคิดว่าชาวซูลูถูกชาวอังกฤษกดขี่ในลักษณะนี้ เขานึกถึงการกดขี่ในครอบครัวของตัวเอง โดยเฉพาะภรรยาของเขา ในเวลานั้นเขาเคยทำสิ่งที่เรียกว่าเป็นสามีที่โหดร้าย หึงหวง และกดขี่ การได้เห็นกบฏชาวซูลู เป็นการจุดชนวนความคิดนี้ขึ้นมา ท่านจึงเข้าใจได้ว่าชาวอังกฤษกดขี่ชาวซูลูอย่างไร แล้วนำไปเปรียบเทียบกับตัวเอง คานธีบอกว่า "ข้าพเจ้า รู้สึกผิดกับพฤติกรรมกดขี่เยี่ยงนี้นัก ข้าพเจ้ารู้สึกผิดต่อชีวิตสมรสของตัวเอง ต่อความสัมพันธ์ของคาสตวา"

ประเพณีของชาวฮินดูถือว่าผู้ชายคือผู้กำหนดเรื่องที่เกี่ยวกับทางเพศ ดังเช่นที่คานธีได้ประพฤติลงไปด้วยความไร้เดียวสาแบบเด็กๆ เขาคิดว่ามีวิธีเดียวก็คือต้องบังคับความต้องการของตนจึงจะรับใช้เพื่อน มนุษย์ได้ดีที่สุด ด้วยวัย 37 ปี เขาปวารณาตนเพื่อถือเพศพรหมจรรย์ตลอดไป

ในปี 1906 คานธีก็เข้าสู่กระบวนการเปลี่ยนผ่านทางความคิดทางการเมืองอันน่าตื่นตะลึง กฎหมายใหม่กำหนดให้ชาวอินเดียทุกคนจะต้องเข้ารับการจดทะเบียนและพิมพ์ลาย นิ้วมือ ข้อบังคับนี้รวมถึงการให้หญิงชาวอินเดียต้องเปลื้องผ้าต่อหน้าตำรวจผิวขาว เพื่อกรอกตำหนิรูปพรรณลงในทะเบียนด้วย

ด้วยความโกธรแค้น ชาวอินเดียสามพันคนมาพบกันในโยฮันเนสเบิรต์ เพื่อวางแผนการตอบโต้ ทันใดนั้นพ่อค้าชาวมุสลิมคนหนึ่งยืนขึ้นแล้วชูกำปั้นพร้อมกับพูดว่า "ข้าแต่พระเป็นเจ้า เราจะยอมเข้าคุกก่อนที่จะยอมแพ้ให้กฎหมายฉบับนี้!!"

คานธีไม่เคยนึกถึงการเข้าคุกมาก่อน แต่ก็รู้โดยสัญชาตญาณว่านี่แหละ...คือวิถีทางที่ถูกต้องแล้ว เขาลุกขึ้นแล้วก็พูดว่า "เราจะสวดขอต่อพระเป็นเจ้าว่า เราจะเข้าคุก และเราจะในนั้นจนกว่ากฎหมายนี้จะถูกเพิกถอน และเราจะยอม"

คำพูดของเขาจุดประกายให้เกิดการต่อต้านครั้งยิ่งใหญ่เป็นประวัติการณ์ของมวล ชนซึ่งไม่ได้กะเกณฑ์มาก่อน ผู้ประท้วงกระทำตามอย่างคานธี พวกเขาอดทนต่อการทุบตีของตำรวจ ยอมรับความเจ็บปวดอย่างกล้าหาญโดยไม่ตอบโต้

คานธีรับรู้เป็นครั้งแรกในชีวิตว่า เมื่อหัวใจของมนุษย์ปิดคุณก็ไม่อาจสัมผัสความคิดของเขาได้ ไม่มีประโยชน์ที่จะใช้เหตุผลกับคนเหล่านี้ จิตใจของเขาด้านชา ถ้าเหตุผลยังไม่พอ ความรุนแรงก็ไม่ดี แล้วคุณจะทำอย่างไร เขาค้นพบวิธีต่อต้านแบบอหิงสาเป็นครั้งแรกที่แอฟริกาใต้นี่เอง คุณยืนหยัดต่อต้านผู้กดขี่ บอกเขาว่าคุณจะไม่ยอมแพ้ แต่พร้อมกันนั้นคุณก็ให้ความมั่นใจว่าคุณจะไม่ทำร้ายเขา

คานธีใช้คำว่า "สัตยาคฤห" (Satyagraha) ซึ่งเป็นการสมาสคำในภาษาสันสกฤตที่แปลว่า "ความจริง" คำหนึ่ง และ "การตามหา" คำหนึ่ง เพื่ออธิบายแนวคิดในการปฏิวัติของเขา เป้าหมายของอหิงสาเก่าแก่เท่าๆ กับปรัชญาของมนุษย์ ความเข้าใจของคานธีก็คือ ต้องประยุกต์แนวคิดนั้นให้เข้ากับสถานการณ์ทางการเมืองที่ปฏิบัติได้จริง เขารู้สึกว่าการที่จะปฏิบัติตามลัทธิอหิงสาที่แท้จริงนั้น ในจิตใจต้องมีการพัฒนาสันติภาพ หรือมีเมล็ดพันธุ์แห่งการประนีประนอมให้เกิดขึ้นเสียก่อน เพราะถ้าไม่มีสิ่งนี้ เราจะมีอหิงสาได้อย่างไรกัน

ในปี 1913 นายพลยาสมัสต์ ผู้บัญชาการทหารอังกฤษในแอฟริกาใต้ ได้ออกกฎหมายที่กำหนดว่าการแต่งงานของชาวฮินดูและมุสลิมถือเป็นโมฆะ ทำให้คานธีก้าวเข้าสู่การต่อต้านในวงกว้างยิ่งขึ้นโดยไม่ตั้งใจ

ตามประเพณีแล้วผู้หญิงอินเดียจะต้องอยู่แต่ในบ้าน แต่คานธีก็โจมตีธรรมเนียมนั้นว่าเป็นกดขี่รูปแบบหนึ่ง แล้วเรียกร้องให้ผู้หญิงมีส่วนรับผิดชอบต่อสังคมเคียงบ่าเคียงใหล่กัน ในการกล่าวปราศรัยอันจับใจครั้งหนึ่งคานธีสามารถปลดปล่อยสตรีนับล้านให้เป็น อิสระ และเป็นพลังเสริมอย่างใหม่ให้แก่มวลชนของเขาด้วย

กฎหมายสมรสใหม่นี้ก่อให้เกิดการประท้วงทั่วประเทศ คนงาน 50,000 คนไม่พอใจ แล้วพากันหยุดงาน ทำให้นายพลยาสมัสต์เกิดความลังเลใจ และยกเลิกกฎหมายนั้นไป คานธีได้พิสูจน์ให้เห็นว่าพลังมวลชนสามารถเอาชนะการบีบบังคับได้

****************************************************************

ด้วยความกระตือรือร้นที่จะท้าทายอำนาจของอังกฤษในบ้านเกิดของตน ในปี 1915 ขณะอายุได้ 45 ปี เขากลับมายังอินเดียซึ่งเวลานั้นถูกกดอยู่ภายใต้แอกของลัทธิจักรวรรดินิยม เป็นเวลา 2 ศตวรรษที่อังกฤษได้ปล้นทรัพยากรธรรมชาติของอินเดียไปอย่างเป็นระบบ เมื่อถูกกวาดเอาวัตถุดิบไปหมด อุตสาหกรรมในประเทศจึงค่อยๆ ตายลง อินเดียเป็นปราการใหญ่ที่สุด มีประชากรมากที่สุด และสร้างผลกำไรที่ดีที่สุดในเครือจักรภพ อังกฤษฉุดอินเดียให้ตกต่ำลงจนถึงขีดที่ว่า อินเดียไม่สามารถผลิตแม้กระทั่งเข็มกลัดอันเล็กๆ ได้ มันเป็นสภาพที่ถูกตักตวงมาเป็นเวลานานนับปี

ก่อนปี 1915 ชาวอินเดียสามร้อยล้านคน ต้องก้มหัวให้ชาวอังกฤษจำนวนเพียงแสน ไม่เคยปรากฏในประวัติศาสตร์ใดที่คนเพียงหยิบมือจะปกครองคนจำนวนมากถึงเพียง นี้ในดินแดนห่างไกลเช่นนี้ ด้วยความสิ้นหวังที่จะคืนสู่เสรีภาพ ชาวอินเดียในสภาพทาส จึงเป็นได้เพียงทหารและตำรวจ เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับนายผิวขาวของตนเอง

คานธีชักชวนให้ประชาชนต่อต้าน โดยบอกแก่คนเหล่านั้นว่า "คน ที่ประพฤติตัวเยี่ยงหนอน จึงสมควรถูกเหยียบย่ำ เราจะต้องเรียนรู้การต่อสู้กับตัวเอง เราเป็นทาสมานานจนต้องรู้จักลุกขึ้นสู้กับตัวเองเสียบ้าง จงกำจัดความคิดที่จะพึ่งพาผู้อื่นหรือใช้การติดสินบน แทนที่จะใช้ความกล้าหาญ เราจะไม่อาจต่อสู้กับรัฐบาลได้ถ้าเราไม่เรียนรู้การต่อสู้กับตัวเอง"

อีกครั้งหนึ่งที่รัฐบาลอังกฤษผลักไสประชาชนให้เข้าเป็นฝ่ายคานธี โดยการโหมกระพือความคิด

ในปี 1919 คานธีต่อต้านกฎหมายใหม่โดยปลุกระดมประท้วงขึ้นทั่วประเทศ ขณะที่เขาประสานงานกับกลุ่มผู้ประท้วงจากบอมเบย์ ซึ่งห่างขึ้นไปทางเหนือหลายร้อยไมล์ ชาวอินเดีย 2,000 คน ก็มารวมตัวกันในลานหมู่บ้านแห่งหนึ่งของเมืองอำมริสา พวกเขาไม่รู้ว่าสองวันก่อนหน้านั้น นายพลเรจินอลล์ ดายเออร์ ได้ออกกฎสั่งห้ามการชุมนุม โดยไม่มีการเตือนให้รู้ 'ดายเออร์' ส่งกำลังทหารอินเดีย 50 นายไปยังลานชุมนุม และสั่งให้ใช้ปืนไรเฟิลยิง !!

เป็นเวลานาน 10 นาทีที่ทหารกราดยิงผู้ชุมนุม.... มีคนตาย 379 คน และบาดเจ็บอีกมากกว่า 1,000 คน

เหตุผลเดียวที่เขาพวกหยุดยิงก็คือ กระสุนหมด... พวกเขาบอกว่าถ้ายังมีกระสุนอีก ก็จะยิงเข้าใส่ฝูงชนต่อไป ยิงประชาชนให้ตายเพื่อให้บทเรียนแก่ชาวอินเดียว่า ห้ามแข็งข้อต่ออังกฤษและจงยอมแพ้ซะเถิด....

'ดายเออร์' ออกกฎหมายอันน่าชิงชังรังเกียจขึ้น 1 ฉบับ ไล่หลังการสังหารหมู่ นั้นก็คือ 'คนอินเดียมีทางเลือก 2 ทาง ถ้าไม่ค้อมตัวลงคลานเยี่ยงหนอน ก็ต้องถูกโบยจนตาย'

ชาวอินเดียผู้คลั่งแค้นต้องการตอบโต้ ด้วยจำนวนประชากรที่มากกว่า 4,000 ต่อ 1 ของพวกเรา อาจจะฆ่าคนผิวขาวได้หมดในช่วงเวลาไม่กี่วันเท่านั้น

****************************************************************

เหตุการณ์สังหารหมู่ที่อำมริสา ในปี 1919 สร้างความหวาดหวั่นว่าจะเกิดการนองเลือดขึ้น ระหว่างคนอังกฤษกับคนอินเดียซึ่งต้องการจะแก้แค้น แต่คานธีก้าวเข้ามาแล้วพูดว่า "ไม่…เรา จะไม่ทำต่ออังกฤษ เหมือนเช่นที่นายพลดายเออร์ทำต่อเรา เราต้องแสดงให้พวกเขาเห็นว่า เราสามารถวางตัวพ้นจากความรู้สึกเกลียดชังเช่นนั้น พวกเขาไม่ใช่ศัตรูแต่เป็นเพื่อน พวกเขาก็ต้องการปลดปล่อยมากเท่าๆ ที่พวกเราต้องการเหมือนกัน"

คานธีกล่าวหา "ควรยกย่องความกล้าหาญที่เงียบสงบของการตาย โดยการไม่ฆ่า"

ช่วงเวลาอีก 3 ปีต่อมา คานธีได้เปลี่ยนนักชาตินิยมอินเดียให้กลายเป็นพลังมวลชน เขาได้แปรความรู้สึกโกธรแค้นจากเหตุการณ์ที่อำมริสา ให้กลายเป็นความสามัคคีของชาวฮินดูและมุสลิม กรรมกร และพ่อค้า และเขาชนะใจประชาชนอินเดียด้วยการทำตัวเป็นคนธรรมดาคนหนึ่ง สวมเสื้อผ้าง่ายๆ แบบเดียวกัน อดมื้อกินมื้อ ละทิ้งความสะดวกสบาย เฉกเช่นเดียวกับผู้ยากจนที่สุด

เพื่อส่งเสริมให้เกิดการพึ่งตนเอง คานธีชักชวนชาวอินเดียให้สวมเครื่องแต่งกายในแบบเรียบง่ายของอินเดีย และให้ทอผ้าขึ้นใช้เอง เสื้อผ้าที่ผลิตจากตะวันตกถูกนำมาเผารวมกันเป็นกองใหญ่

เขาว่า "เสื้อ ผ้าของต่างชาติบ่งบอกว่าเราเป็นทาสทางวัฒนธรรมของชาวตะวันตก เราไม่อาจปลดปล่อยตัวเองจากความเป็นทาส การเผาเสื้อผ้าของต่างชาติ จึงเป็นการฟอกจิตใจของพวกเรา"

คานธีใช้เวลาวันละ 1 ชั่วโมงทุกวันเพื่อปั่นด้ายเอง ผู้นำชาวอินเดียคนอื่นได้แต่ประหลาดใจกับความประพฤติเช่นนี้ของเขา ท่ามกลางสภาวะวิกฤตในชาติเยี่ยงนี้ แต่เขานั่งอยู่ที่เครื่องปั่นด้าย ทว่าคานธีมองทะลุถึงความสำคัญพื้นฐานนั้นว่าเป็นการเชื่อมโยงกับมวลชน วัตรปฏิบัติของเขาในฐานะผู้นำชาวอินเดีย ทำให้เขาผู้นำที่ไม่มีใครเคลือบแคลงเป็นเวลานานถึง 25 ปี

ในขณะที่มือข้างหนึ่งเปิดฉากการปฏิวัติ แต่อีกข้างหนึ่งก็ต้องปกป้องพวกพ้องไม่ให้พ่ายต่อความต้องการก่อเหตุนอง เลือด หลายครั้งที่คานธียกเลิกการชุมนุม เมื่อเหตุการณ์ทำท่าจะบานปลายเป็นความรุนแรงของประชาชนในประเทศ ในฐานะผู้นำทางการเมืองคานธีได้แสดงให้เห็นว่าท่าทีอหิงสาสามารถใช้ให้เกิด ผลทางการเมืองได้ แต่ละครั้งก็พิสูจน์ให้เห็นว่าเมื่อใดที่ขวัญกำลังใจของคนกล้าแข็ง เขาก็จะไม่ทำให้สูญเสียไป และมันจะสูญเสียไปถ้าหากเกิดความรุนแรงขึ้นในหมู่มวลชาวอินเดีย

ทว่าหน้าที่ต่อส่วนรวมของเขา แลกมาด้วยราคาแพง บุตรชายทั้ง 4 ของคานธีมักรู้สึกว่าถูกทอดทิ้งอยู่เสมอ และไม่พอใจที่พ่อหายไปอยู่ในคุกเป็นเวลานาน บุตรชายคนโตแสดงความเป็นปฏิปักษ์ในลักษณะที่ทำให้พ่อต้องปวดร้าวใจ โดยกลายเป็นคนติดเหล้าและขายตัว

ในมุมมองของคานธี เขาได้สูญเสียลูกชายไปแล้ว จนวาระสุดท้ายของชีวิต เขาได้พูดถึงลูกชายคนนี้ว่า "เขาไม่ใช่ลูกของข้าพเจ้าอีกต่อไป" ซึ่ง มันเป็นคำที่รุนแรงมากสำหรับพ่อผู้ที่อุทิศ ตนด้วยวิธีอหิงสาต้องแลกมาด้วยราคาที่แพง ...แม้จะเสียใจเรื่องของบุตรชาย แต่เรื่องส่วนตัวก็ไม่อาจขัดขวางคานธีจากภารกิจการเรียกร้องเสรีภาพให้แก่ ชาวอินเดียสามร้อยล้านคนได้

ในปี 1930 ขณะอายุได้ 62 ปี คานธีวางแผนการใหม่ที่จะต่อต้านการเก็บภาษีซึ่งไม่เป็นธรรม ภาษีที่อังกฤษเรียกเก็บจากเกลือ

การทำเกลือหรือการขายเกลือของชาวอินเดียถือว่าผิดกฎหมาย กิจการนี้สงวนไว้ให้สำหรับคนต่างชาติทำ เพื่อสร้างความยิ่งใหญ่ให้แก่การประท้วงครั้งนี้ เขาวางแผนจะเดินเท้าเป็นระยะทาง 240 ไมล์ ไปยังทะเลอาหรับเพื่อไปทำเกลือที่นั้น พวกพ้องของเขาในสภาคองเกรซของอินเดีย ต่างอ้อนวอนให้เขาทบทวนแผนการครั้งนี้ใหม่ เกลี้ยกล่อมว่าแผนการนี้อาจจะล้มเหลว รัฐบาลอังกฤษมั่นใจว่าศัตรูเก่าของตนกำลังถูกมองว่าเป็นตัวประหลาด

****************************************************************

วันที่ 12 มีนาคม 1930 คานธีพร้อมด้วยสาวกจำนวน 80 คน เริ่มต้นการเดินทางซึ่งกลายเป็นความสนใจของชาวโลก และเปลี่ยนแปลงวิถีทางแห่งประวัติศาสตร์

ขบวนของคานธีเดินได้เพียงวันละ 10 ไมล์ และเปิดโอกาสให้ผู้สนใจเข้ามาร่วมด้วย และมีผู้สื่อข่าวต่างประเทศเข้ามาที่อินเดียเพื่อทำข่าวนี้เป็นคนแรก เมืองชายฝั่งที่ใกล้ที่สุดคือเมืองพาราณาสี ผ่านไป 24 วันเขาเดินทางผ่านหมู่บ้านนับพันๆ แห่ง ขบวนของเขากลายเป็นกลุ่มผู้ประท้วงขนาดใหญ่ และทันทีที่ข่าวแพร่ออกไป ไม่เพียงแต่คนทั่วทั้งอินเดียจะเข้าร่วม แต่ทั้งโลกก็เอาใจช่วยเช่นกัน รายงานข่าวของอเมริกันส่วนใหญ่รายงานว่านี่เป็นเรื่องที่เหลือเชื่อ

เมื่อขบวนของคานธีถึงชายฝั่งมหาสมุทรในวันที่ 6 เมษายน มีชาวอินเดียหลายแสนคนเข้าร่วมกับเขา คานธีก้มลงหยิบเกลือขึ้นแล้วพูดว่า "ด้วยเกลือหยิบ มือนี้ ข้าพเจ้าขอต่อต้านการบังคับของจักรวรรดิอังกฤษ ขอเราจงร่วมกันต่อสู้เพื่อสิทธิของพวกเรากันเถิด" และ การตอบสนองเป็นไปราวกับประกายไฟ ทั่วทั้งประเทศไม่ว่าพ่อค้า ชาวนา แม่บ้าน ต่างพากันทำเกลือ และขายเกลือกันอย่างเปิดเผย

คนหลายพันถูกจองจำ รวมทั้งคานธีด้วย ตำราจทุบตีผู้ประท้วงอย่างโหดเหี้ยม สร้างความโกธรแค้นและความสามัคคีขึ้นในหมู่ชาวอินเดียมากยิ่งขึ้น คานธีรู้ดีว่าการใช้วิธีต่อต้านแบบอหิงสา จำเป็นต้องแสดงความกล้าหาญออกมาให้เห็น จึงจะดึงความรู้สึกผิดชอบชั่วดีในตัวมนุษย์ออกมาได้ เขาสอนให้ชาวอินเดียรู้จักต่อต้านผู้กดขี่ และต่อสู้กับตัวเองด้วย

ภายใต้ความกดดันจากนานาชาติ ลอร์ดเออร์วิน ผู้สำเร็จราชการอังกฤษจึงยอมปล่อยตัวคานธี และเชิญเขามาเจรจา

คานธีตรงออกจากที่คุมขังไปยังจวนของผู้สำเร็จราชการ ซึ่งจะรองรับแขกผู้มีเกียรติเท่านั้น...

น้ำอุ่นถูกนำมารับรองคานธีตามคำขอ เขาวางแก้วลง แล้วก็ค่อยๆ หยิบอะไรบางอย่างออกมาจากชายพก ผู้สำเร็จราชการถามว่าอะไร คานธีตอบว่า "ท่านที่เคารพอย่าบอกเรื่องนี้ให้ใครรู้ นี่เป็นเกลือที่ผมแอบทำโดยผิดกฎหมาย" เขาเทเกลือนั้นลงในน้ำ... คน... แล้วก็ดื่ม

ในปีถัดมา คานธีเดินทางไปลอนดอนเพื่อร่วมประชุมเรื่องอนาคตของอินเดีย และเช่นเคย...เขาเดินทางในชั้นสาม และปฏิบัติภารกิจเช่นที่ทำประจำวัน

ที่ลอนดอน คานธีสร้างความสัมพันธ์กับประชาชนเป็นผลสำเร็จอย่างงดงาม เขาอาศัยอยู่กับคนยากจนในเขตอีสต์เอนส์ ได้รับความชื่นชมทุกหนทุกแห่งที่ไป เด็กๆ เดินตามเขาพร้อมกับร้องตะโกนว่า 'คานธีกางเกงของท่านไปไหนซะละ'

คานธีกล่าวว่า "ขอให้บอกแก่เด็กอื่นๆ ว่าข้าพเจ้ารักพวกท่านมากเท่ากับลุกของข้าพเจ้าเอง"

เมื่อได้รับเชิญไปเข้าเฝ้ากษัตริย์ที่พระราชวัง คานธีถูกวิพากษ์วิจารณ์ที่เข้าเฝ้ากษัตริย์ด้วยชุดโสร่ง เขาตอบว่าพระมหากษัตริย์ก็สวมชุดที่เหมาะกับเราทั้งสองเช่นเดียวกัน

เขากลับมาอินเดีย และแพร่ข่าวโดยผ่านทางการประชุมสวดประจำวัน - "ข้าพเจ้า กำลังขอร้องต่อบิดาแห่งชาติของเรา ให้ท่านมีเมตตา มีความรัก เห็นความจริงและงดใช้ความรุนแรง ขอจงประทานพรแก่พวกเรา เสรีภาพอันสมบูรณ์เท่านั้นคือสิ่งที่เราต้องการ"

คานธียอมรับว่า อัตตาคือ จุดบกพร่อง และบางครั้งความชื่นชมบูชาของมวลชนก็ทำให้เขาคึกคะนอง อย่างไรก็ดีความวินัยอันเคร่งครัดทำให้เขาเอาชนะความรู้สึกนั้นได้ หลานชายของคานธีเคยเล่าว่า 'จำได้ว่าหลายครั้งที่ผมเดินทางไปกับท่าน ตามสถานีรถไฟทุกแห่ง ก็จะมีผู้คนเป็นพันๆ มาร้องตะโกน คานธีจงเจริญ คานธีจงเจริญ และจะร้องอยู่อย่างนั้นจนรถไฟแล่นผ่านไป ผลจากเสียงร้องพวกนั้นทำเอาท่านนอนไม่หลับเลย'

คานธีห้อมล้อมไปด้วยบริวารผู้จงรักภักดี ซึ่งพร้อมจะทำตามคำบัญชาของเขา ในช่วงเวลาที่คานธีถือเพศพรหมจรรย์ ในช่วงหลังๆ ก่อนจะเสียชีวิต คานธีได้ทดสอบความตั้งใจจริงของตนเอง ซึ่งทำให้ผู้ที่ชื่นชมต้องตกใจ นั้นก็คือนอนเปลือยกายกับเด็กสาวชาวฮินดู จุดประสงค์คือต้องท้าทายความมีวินัยของตนเอง และดังนั้นจึงยกระดับความมุ่งมั่นให้สูงยิ่งขึ้น

สำหรับชาวอินเดียแล้ว คานธีเกือบจะเป็นเหมือนรูปเคารพ แต่จักรวรรดิอังกฤษกลับถือว่าเขาคือศัตรู

ในเดือนสิงหาคม ปี 1942 คานธีเรียกร้องการประกาศอิสรภาพโดยทันที "นี่คือคำสวดเป็นคำสั้นๆ ที่ข้าพเจ้าจะมอบแก่ท่านอยู่หรือตาย เราจะปลดปล่อยอินเดียหรือมิฉนั้นก็ยอมตาย" และในคืนวันที่คานธีประกาศอิสรภาพนั้นเอง เขาและสมาชิกสภาคองเกรซทั้งหมดก็ถูกจับกุม ด้วยวัย 73 ปีและด้วยสุขภาพที่ทรุดโทรม เขาจะต้องนำการปฏิวัติในอีก 2 ปีข้างหน้าจากในคุก

ในปี 1944 ภรรยาของเขา คาสตวา คู่ชีวิตที่อยู่ร่วมกันมา 62 ปี เสียชีวิตในอ้อมแขนของเขา คานธีเศร้าเสียใจอย่างหนัก
คานธียังคงยึดมั่นในหลักการของตนเอง และขอร้องให้คนอื่นทำแบบเดียวกัน แม้ในช่วงที่เจรจากับผู้สำเร็จราชการ ลอร์ดเมาท์ แบดเทริส์น คานธีก็ยังคงปฏิบัติสมาธิภาวนาเป็นประจำ สัปดาห์ละ 1 วัน

1 ปีให้หลัง อังกฤษซึ่งอ่อนแรงลง ยอมรับว่าตนไม่สามารถปกครองอินเดียอีกต่อไปได้ ทว่าอนาคตของชาติใหม่ปรากฏความขัดแย้งให้เห็นอยู่เบื้องหน้าแล้ว ชาวฮินดูและมุสลิม คู่แข่งอันยาวนาน หันมาเกลียดกันอย่างเปิดเผย ชาวมุสลิมส่วนน้อยยืนยันจะแยกตัวออกไป (กลายเป็นประเทศปากีสถานในปัจจุบัน) หลังจากอุทิศมาชั่วชีวิตเพื่อรวมประชาชนให้เป็นหนึ่งเดียว แต่คานธีกลับต้องเห็นบ้านเกิดอันเป็นที่รักถูกแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ซึ่งเป็นเรื่องที่ทำร้ายจิตใจเขามาก

'ลอร์ดเมาท์ แบดเทริส์น' ได้ทิ้งยาพิษที่ขมขืนไว้สำหรับชาติอินเดียที่เป็นเอกราชและคานธี คือการแบ่งแยกอินเดียออกเป็น 2 ประเทศ ด้วยการก่อตั้งรัฐปากีสถาน ซึ่งคานธีไม่สามารถรับได้ มันทำร้านจิตวิญญาณของเขา

วันที่ 14 สิงหาคม 1947 อินเดียก็ฉลองอิสรภาพของตน แต่คานธีมองเห็นความแตกแยกระหว่างชาวฮินดูกับมุสลิม เขาถามเพื่อนของเขาว่า "เหตุใดคนเหล่านั้นจึงยินดี ข้าพเจ้ามองเห็นแต่เลือดนองแผ่นดิน"

การแบ่งแยกก่อให้เกิดการอพยพขนานใหญ่ในทันที ชาวฮินดูข้ามมายังอินเดีย ชาวมุสลิมหนีเข้าไปในปากีสถาน ผู้คนอพยพหลายแสนคนเดินเท้าอย่างหมดสิ้นหนทางโดยปราศจากอาหารและน้ำ ผู้คนของ 2 ศาสนาประสบหายนะจากความอดอยาก แบ่งแยกกันจากความเป็นปรปักษ์แต่โบราณ การต่อสู้นองเลือดก็เกิดขึ้น ฮินดูและมุสลิมระเบิดความเกลียดชังเป็นการสังหารหมู่ ทั้ง 2 ฝ่ายกระทำลงไปด้วยความกลัวและความโกรธ มีผู้เห็นเหตุการณ์เล่าว่า 'ผมยืนอยู่ที่ชานชาลาตอนรถไฟเข้าเทียบ ไม่มีผู้คนเคลื่อนไหวบนขบวนรถ มีแต่เลือดหยดออกจากประตู พอประตูรถเปิดข้างในนั้นมันก็เหมือนกับร้านขายเนื้อ เว้นแต่ว่าเนื้อพวกนั้นมีเสื้อสวมอยู่'

ท้ายที่สุดผู้คนจำนวนครึ่งล้านคือผู้สูญเสีย ภาพการสังหารที่คานธีคาดคิดไว้ กรีดลึกลงไปในความรู้สึกผิด คานธีรู้สึกว่าตนไม่อาจเปลี่ยนประชาชนให้ใช้ความอหิงสาได้ ผู้ใกล้ชิดคานธีเล่าว่า 'ท่านเสียใจมาก ท่านบอกว่าท่านมองไม่เห็นอะไรเลย มีแต่ความมืดมนอยู่ทุกหนแห่ง ผู้คนกระทำตัวเหมือนสัตว์ป่า ท่านบอกว่าแย่เสียยิ่งกว่าสัตว์เสียอีก เพราะว่าสัตว์ป่าไม่ฆ่าพวกเดียวกันเอง ท่านบอกว่าข้าพเจ้าจะอดอาหารประท้วงจนกว่าการเข่นฆ่าจะหยุดลงไป จนกว่าฮินดูและมุสลิมจะเป็นพี่น้องกัน'

พวกหัวรุนแรงชาวฮินดูไม่พอใจวิธีการอหิงสาของคานธี และความต้องการที่จะให้ชาวฮินดูและมุสลิมอยู่ร่วมกัน

คานธีมีความอับอายต่อพรรคคองเกรซของเขาเอง เขาตำหนิมันและเพื่อนของเขา 'โยฮาราน เนรู' นายกรัฐมนตรีคนแรกของอินเดียเอกราช เขาล้มป่วยจากความวุ่นวายซึ่งกำลังทำลายอินเดีย

คานธีเริ่มอดอาหารประท้วง มีความโกรธแค้นมากในหมู่ผู้อพยพในตอนนั้น ผู้ที่เดินขบวนร้องว่า 'คานธีจงลงนรก ปล่อยให้คานธีตายไป ให้เขาตายไปไปลงนรกซะ' พอ วันที่ 2 ก็เริ่มมีผู้คนที่คัดค้านฝ่ายแรก และวันที่ 3 ฝ่ายคัดค้านก็เริ่มใหญ่ขึ้น และกลุ่มผู้ประท้วงต่อต้านคานธีก็เล็กลง วันที่ 4 แนวโน้มก็ยังเป็นเช่นนั้นต่อไป จนในที่สุดทั่วทั้งถนนนั้นก็มีแต่ผู้เชียร์คานธี และ 1 สัปดาห์ผ่านไป พวกมุสลิมก็สามารถจะเดินออกไปในท้องถนนของกรุงเดลีย์ได้อย่างปลอดภัย การอดอาหารประท้วงของคานธีช่วยชาวนิวเดลีย์เอาไว้ แต่ที่พรมแดนอินเดีย-ปากีสถาน สงครามกลางเมืองยังคงร้อนระอุ

คาน ธีออกจาริกเพื่อสันติภาพข้ามดินแดนซึ่งแตกแยกเพราะความเกลียดชัง เขาเดินเท้าเปล่าจากหมู่บ้านหนึ่ง ไปยังอีกหมู่บ้านหนึ่ง อดทนต่อฝูงชนผู้โกรธแค้น มีการขวางปาหนามเข้าใส่ทางเดิน คานธีจะตื่นขึ้นเวลาตีสี่ของทุกเช้าเพื่อต่อสู้กับคลื่นแห่งการนองเลือด

คงไม่มีชาวอินเดียคนใดจะไม่รู้สึกละอายและภาคภูมิใจ ละอายที่คานธีถูกเหยียบย้ำอย่างถึงที่สุดจากชาวอินเดียด้วยกัน และภูมิใจที่ว่าในท่ามกลางเขาเหล่านั้น ขณะช่วงเวลาแห่งความโหดร้ายทมิฬ คนๆ หนึ่งยืนหยัดขึ้นเพื่อทำให้พวกเขาภาคภูมิที่เกิดเป็นชาวอินเดีย คนซึ่งชดใช้หนี้ให้พวกเขาทำนองเดียวกับพระเยซูคริสต์ และตอนนั้นเองที่คานธีพูดว่า "ไม่ มีอะไรอื่นนอกจากโหดร้ายรอบกายข้าพเจ้า ชีวิตข้าพเจ้าต้องพ่ายแพ้ มีแต่ความตายจึงจะทำให้สิ่งที่ชีวิตข้าพเจ้าไม่อาจทำสำเร็จบรรลุผลขึ้นได้"

เขาเดินทางต่อไปโดยไม่มีการคุ้มกัน เข้าไปในเขตที่สถานการณ์ล่อแหลมที่สุด แล้วก็กล่าวกับเพื่อนคนหนึ่งว่า "ข้าพเจ้าอาจจะตาย โดยน้ำมือของผู้ลอบสังหาร และถ้าเป็นอย่างนั้นให้จำไว้ว่า ข้าพเจ้ายอมรับลูกกระสุนนั้นอย่างกล้าหาญ ด้วยพระนามของพระเป็นเจ้า และเมื่อนั้นข้าพเจ้าจึงจะเชื่อว่าตนคือ มหาตมะ อย่างแท้จริง"

การประชุมสวดมนต์กลายเป็นวิธีปลดปล่อยของเขาทุกวัน และตำรวจขอว่าให้เราค้นตัวผู้คน... แต่คานธีว่า ..ไม่ พระเจ้าจะปกป้องฉัน ไม่ต้องค้นตัวใคร ปล่อยเขาเข้ามา - "หากมีการนองเลือด ปล่อยให้เป็นเลือดของฉัน เพราะคนจะมีอยู่ชีวิตอย่างอิสระ หากพร้อมที่จะตายถ้าจำเป็นด้วยมือของพี่น้องของเขา"


ในที่สุดแผนลอบสังหารคานธีก็อุบัติขึ้น ด้วยความคาดไม่ถึง ตำรวจไม่บอกคานธีถึงการจับกุม และคำสารภาพของผู้ก่อการคนหนึ่งเรื่องความพยายามลอบสังหารเขาที่ล้มเหลว ครั้งก่อน

วันที่ 30 มกราคม 1948 คานธีในวัย 78 ปี เดินเข้าไปในที่ประชุมสวดประจำวัน ในสวนเวอริฮาทร์ กรุงนิวเดลีย์ ท่ามกลางฝูงชนนั้นเอง ชายชาวฮินดูคนหนึ่ง 'นาฮูราน กอสซี่' วัย 36 ปี ก้าวออกมาก้มลงคารวะคานธี แล้วพูดว่า 'ท่านมาสายสำหรับการสวด' คานธีก็พูดว่า 'ใช่ฉันมาสายไป มาสายจริงๆ' แล้วกอสซี่ชักปืนเล็กๆ ออกจากเสื้อเชิ้ตของเขา แล้วยิงปืนใส่คานธี 3 นัด กระสุนเจาะทะลุท้องของมหาตมะ และอีกนัดหนึ่งที่หน้าอก เขาไม่แสดงถึงความประหลาดใจหรือความเจ็บปวด ขณะสุดท้ายก่อนความตายจะพรากเขาไป คานธีพนมมือในลักษณะสวดมนต์แล้วพึมพรำคำว่า "ราม" พระผู้เป็นเจ้าในภาษาอินเดีย

โลกของอินเดียเปลี่ยนไปอย่างรุนแรงเมื่อไม่มีมือที่เยือกเย็นของมหาตมะ คานธี ความประนีประนอมทางเชื้อชาติก็จางหายไป

'กอสซี่' และผู้สมคบคิด 9 คน ก็ถูกขึ้นศาล เขาเสนอถ้อยแถลงยาว 92 หน้า ซึ่งเขาเรียกคานธีว่าผู้ทรยศ พลังที่เลวร้าย ซึ่งจะทำให้มุสลิมขึ้นมาเป็นใหญ่ในอินเดีย 'กอสซี่' ถูกตัดสินว่ามีความผิด และถูกแขวนคอที่อัมบาราเมื่อวันที่ 15 พฤศจิกายน 1949 ผู้สมคบคิดคนที่สองก็ถูกแขวนคอ และคนอื่นๆ ถูกจำคุกตลอดชีวิต

อินเดียทั้งประเทศคร่ำครวญนาน 13 วัน ความเศร้าโศกและตื่นตระหนกจากการสังหารคานธี ดึงอินเดียให้หลุดออกจากความบ้าคลั่ง ความรุนแรงยุติลงเพียงชั่วข้ามคืน ผู้คนนับล้านต่างหลั่งไหลมายังกรุงเดลีย์ เพื่อให้ได้อยู่ใกล้เขา ตลอดทั้งคืนนั้นทุกคนต่างมาที่นี่ คลื่นมนุษย์พาหลั่งไหลติดตามร่างของชายร่างเล็กคนนี้ จนมาถึงลานเผาศพ ฝูงชนประมาณ 3-4 ล้านคนกั้นสะอื้นไม่อยู่

ทั้งหมดเพื่อให้เกียรติแก่ชายคนหนึ่ง ซึ่งไม่เคยมีตำแหน่งสำคัญในอินเดีย ชายซึ่งไม่ร่ำรวยและมีทรัพย์สินทั้งหมดไม่ถึง 3 ดอลลาห์เมื่อเขาตาย ไอน์สไตน์กล่าวถึงคานธีว่า 'คนรุ่นอนาคตจะไม่มีทางเชื่อเลยว่า มีคนแบบนี้อยู่จริงบนโลกมนุษย์นี้'

มีคนกล่าวไว้ว่า 'ท่านคานธีเป็นอมตะ' คง เพราะมรดกแห่งมนุษยชาติอันยิ่งใหญ่ที่สุด คือการใช้ชีวิตแบบคานธี ชีวิตที่เกิดมาเพื่อความใฝ่ฝันเพียงอย่างเดียว... หลักการเดียว... นั้นคือ หลักอหิงสา

การต่อสู้โดยไม่ใช่ความรุนแรงได้ปลดปล่อยอินเดียให้เป็นอิสระ และนับจากนั้นอีก 50 ปีต่อมา อหิงสาได้เปลี่ยนโฉมหน้าของโลก ดังที่มาร์ติน ลูเธอร์คิงส์ ได้กล่าวไว้ว่า "พระเยซูเจ้ามอบคำสอนแก่ข้าพเจ้า คานธีมอบวิธีการ"

อังคารของคานธีได้รับการอันเชิญโดยรถไปชั้นสามขบวนพิเศษ ไปยังชายฝั่งมหาสมุทรเพื่อโปรยลงบนคลื่น ที่พำนักสำหรับวิญญาณซึ่งไม่เคยสูญเสียความศรัทธาต่อพระเป็นเจ้า หรือต่อมนุษย์เลย

"ท่าม กลางความตาย ชีวิตยังคงอุบัติขึ้น ท่านโปรยความเท็จ ความจริงก็ยังคงอุบัติขึ้น ท่ามกลางความมืด แสงสว่างยังคงอุบัติ ด้วยเหตุนั้นข้าพเจ้าถือว่าพระเป็นเจ้าคือชีวิต คือความจริง คือแสงสว่าง พระองค์คือความรักและความดีอันสูงสุด"

มหาตมะ คานธี

http://www.9dern.com/rsa/view.php?id=1228

Continue Reading...

ประวัติของเบนจามิน แฟรงคลิน : Benjamin Franklin

เบนจามิน แฟรงคลิน : Benjamin Franklin

ที่มา http://www.sema.go.th/files/Content/science/k4/0033/sienctist/franklin4.jpg

เกิด วันที่ 17 มกราคม ค.ศ. 1706 ที่กรุงบอสตัน (Boston) ประเทศสหรัฐอเมริกา (United State of America)
เสียชีวิต วันที่ 17 เมษายน ค.ศ. 1790 ที่กรุงบอสตัน (Boston) ประเทศสหรัฐอเมริกา (United State of America)
ผลงาน - ค้นพบประจุไฟฟ้าในบรรยากาศ
- ประดิษฐ์สายล่อฟ้า

ฟ้าแลบ ฟ้าร้อง เกิดขึ้นได้อย่างไรนั้น ยังคงเป็นความลับทางธรรมชาติอยู่จนกระทั่งเบนจามิน แฟรงคลิน ได้ค้นพบสาเหตุ
ที่ทำให้เกิดฟ้าแลบ ฟ้าร้อง และวิธีป้องกันความเสียหายที่เกิดจากฟ้าผ่า โดยการประดิษฐ์สายล่อฟ้าได้สำเร็จเป็นครั้งแรก แฟรงคลิน
ได้เพียงแต่เป็นนักวิทยาศาสตร์ที่มีผลงานยอดเยี่ยมเท่านั้น เขายังเป็นรัฐบุรุษคนสำคัญคนหรนึ่งของประเทศสหรัฐอเมริกาด้วย

แฟรงคลินเกิดเมื่อวันที่ 17 มกราคม ค.ศ. 1706 ที่กรุงบอสตัน ประเทศสหรัฐอเมริกา บิดาของเขาชื่อว่า โจซิอาร์ แฟรงคลิน
มีอาชีพทำสบู่ และเทียนไข ซึ่งลี้ภัยทางศาสนาจากประเทศอังกฤษมาอยู่ประเทศสหรัฐอเมริกา แฟรงคลินได้รับการศึกษาครั้งแรกที่
โรงเรียนใกล้ ๆ บ้านเขานั่นเอง แต่เรียนอยู่ได้ 2 ปี เท่านั้น ก็ต้องลาออก เพราะครอบครัวของเขาค่อนข้างจะยากจน และต้องช่วยเหลือ
กิจการทำสบู่ และเทียนไขของครอบครัว แม้ว่ากิจการจะเจริญก้าวหน้าขึ้นเรื่อย ๆ แต่แฟรงคลินก็ยังต้องการศึกษาต่อ ซึ่งบิดาของเขา
ก็เห็นใจและเมื่อเขาอายุได้ 12 ปี บิดาก็ส่งเขาไปอยู่กับเจมส์ แฟรงคลิน (James Franklin) พี่ชายคนโต ซึ่งมีกิจการโรงพิมพ์ชื่อ
ว่านิว อิงแลนด์ เคอร์เรนท์ (New England Current) อยู่ที่กรุงบอสตัน แฟรงคลินช่วยงานในโรงพิมพ์อย่างขยันขันแข็ง โดย
ครั้ง แรกเขาได้ฝึกงานในตำแหน่งช่างพิมพ์ ต่อมาเขาได้ลาออกจากโรงพิมพ์ของพี่ชาย เนื่องจากเกิดความขัดแย้งกันขึ้น เหตุเกิดขึ้น จากวันหนึ่งแฟรงคลิน ได้นำงานเขียนของเขาไปใส่รวมไว้กับงานของนักเขียนคนอื่น เมื่อเจมส์ได้อ่านก็รู้สึกชอบ และตีพิมพ์เรื่อง
ของแฟรงคลินเมื่อผลงานชิ้นนี้เผยแพร่ออกไป ปรากฏว่าเป็นที่นิยมของชาวเมือง แฟรงคลินจึงออกมาเปิดเผยว่านั่นคือบทความของ
เขา ทำให้พี่ชายเขาโกรธมาก และก็มีปากเสียงกับแฟรงคลินอย่างรุนแรง

หลังจากที่แฟรงคลินลาออกจากโรงพิมพ์ของพี่ชาย เขาก็มาเปิดกิจการโรงพิมพ์ของเขาเอง ที่เมืองฟิลลาเดเฟีย (Philadelphia) ซึ่งขณะนั้นเขามีอายุเพียง 17 ปี เท่านั้น ในช่วงแรก ๆ แฟรงคลินได้ตีพิมพ์หนังสือเกี่ยวกับข่าวสาร และความรู้
ซึ่งไม่ประสบความสำเร็จเท่าไรนัก จากนั้นแฟรงคลินได้หันมาพิมพ์หนังสือประเภทปฏิทินพิสดารแทน (Almanac) ซึ่งใช้ชื่อ
หนังสือว่า Poor Richard ซึ่งแฟรงคลินเป็นผู้เขียนบทความลงในหนังสือเล่มนี้เอง โดยใช้นามปากกาว่า Richard Sander
ภายในปฏิทินจะมีเรื่องราวที่น่าสนใจมากมาย ทั้งคำคม และคติสอนใจ และแฟรงคลินยังได้พิมพ์หนังสือพิมพ์อีกด้วย โดยใช้ชื่อ
หนังสือพิมพ์ว่า เพนน์ซิลวาเนีย กาเซท (Pennsylvania Gazette) ซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ที่ได้รับความนิยมมาก นอกจากนี้แล้ว
เขายังพิมพ์หนังสือประเภทบันเทิงคดี และหนังสือตลกอีกด้วย ระหว่างนี้เขาได้ใช้เวลาที่ว่างในการศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม และเดิน
ทางไปประเทศอังกฤษเพื่อศึกษางานด้านการพิมพ์ โดยการสนับสนุนจากผู้บริหารท้องถิ่นคนหนึ่ง แต่เมื่อแฟรงคลินเดินทางไปถึง
ประเทศอังกฤษแล้ว ผู้บริหารคนนี้กลับไม่ส่งเงินไปให้เขาตามที่รับปากไว้ ทำให้แฟรงคลินต้องหางานทำ โดยเปิดโรงพิมพ์เล็ก ๆ
ที่บ้านพัก ต่อมาในปี ค.ศ. 1725 เขาจึงเดินทางกลับสหรัฐอเมริกา และเปิดโรงพิมพ์อีกครั้งหนึ่ง

เมื่อกิจการโรงพิมพ์ของเขามีความมั่นคงดีแล้ว เขาจึงหันมาทำงานเพื่อสังคมบ้าง โดยเริ่มจากการรวบรวมสมาชิกเพื่อจัดตั้ง
ห้องสมุดสาธารณะภายในเมืองขึ้น โดยสมาชิกภายในกลุ่มจะต้องจัดหาหนังสือมาเพื่อแลกเปลี่ยนให้กับสมาชิกคนอื่นได้อ่าน
ต่อมาแฟรงคลินได้เข้าเล่นการเมือง เมื่อแฟรงคลินเป็นนักการเมืองแล้ว ทำให้ต้องเดินทางไปยังประเทศต่าง ๆ หลายประเทศ
รวมทั้งประเทศอังกฤษด้วย ซึ่งเมื่อเขาเดินทางไปยังกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ เขาได้มีโอกาสพบกับนักวิทยาศาสตร์ท่านหนึ่ง
ที่ ทำการทดลองเกี่ยวกับประกายไฟฟ้า จากเหตุนี้เองทำให้แฟรงคลินมีความสนใจเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์ และเรื่องที่เขาสนใจ มากที่สุดก็คือ ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่ทำให้เกิดฟ้าแลบ ฟ้าร้อง และฟ้าผ่า แฟรงคลินเริ่มสังเกตลักษณะของฟ้าแลบและ
สรุปว่า
- สามารถให้แสงสว่างได้ และมีสีของแสง
- มีเสียงดังซึ่งเรียกว่า "ฟ้าร้อง"
- เคลื่อนไหวด้วยความเร็วสูง
- สามารถทำอันตรายต่อสิ่งมีชีวิต วัตถุ และสิ่งก่อสร้างได้ หรือปรากฏการณ์ฟ้าผ่า ทำให้เกิดไฟลุกไหม้ได้
- มีกลิ่นคล้ายกำมะถัน

จากการศึกษาเกี่ยวกับการสร้างเครื่องประจุไฟฟ้าสถิตของออตโต ฟอน เกริเก (Otto von Guericke) และการสังเกต
ลักษณะของฟ้าแลบในเบื้องต้น แฟรงคลินได้สันนิษฐานการเกิดฟ้าแลบ ฟ้าร้อง และฟ้าผ่า ว่าน่าจะเกิดมาจากประจุไฟฟ้าบนท้องฟ้า
แน่นอน แต่เพื่อให้เกิดความมั่นใจมากขึ้น เขาจึงทำการทดลองครั้งแรกในปี ค.ศ. 1749 โดยใช้ว่าวที่ทำด้วยผ้าแพรแทนกระดาษ
อีกทั้งมีเหล็กแหลมติดอยู่ที่ตัวว่าว ส่วนปลายสายป่านเขาได้ผูกลูกกุญแจเอาไว้ และผูกริบบิ้นไว้กับสายป่านอีกทีหนึ่ง เพราะฉะนั้น
ว่าว ของแฟรงคลินก็จะเป็นตัวนำไฟฟ้า แฟรงคลินได้นำว่าวขึ้นในขณะที่มีฝนตกฟ้าคะนอง เมื่อฝนตกและทำให้สายป่านเปียก ผลปรากฏว่ามีประจุไฟฟ้าไหลลงมาทางเชือกเข้าสู่ลูกกุญแจ แต่แฟรงคลินไม่ได้รับอันตรายจากกระแสไฟฟ้านั้น เนื่องมาจากเขาจับ
ริบบิ้นซึ่งเป็นฉนวนไฟฟ้า จากนั้นเขาจึงลองใช้เศษหญ้าแห้งจ่อเข้ากับลูกกุญแจ ปรากฏว่าเกิดประจุไฟฟ้าไหลเข้าสู่มือเขา จากนั้น
เขาก็นำลูกกุญแจวางลงพื้นดิน ก็เกิดประกายไฟฟ้าขึ้นอีก จากนั้นเขาจึงนำขวดเลเดน มาต่อเข้ากับกุญแจ ปรากฏว่าประจุไฟฟ้า
ไหลลงมาในขวด จากผลการทดลองแฟรงคลินสามารถสรุปถึงสาเหตุของการเกิดฟ้าแลบ ฟ้าร้อง และฟ้าผ่า ว่าเกิดขึ้นจากประจุ
ไฟฟ้าบนท้องฟ้า ซึ่งเกิดจากการเสียดสีระหว่างก้อนเมฆกับอากาศ ทำให้เกิดไฟฟ้าสถิต

จากการค้นพบประจุไฟฟ้าในอากาศครั้งนี้ นำไปสู่ความคิดในการประดิษฐ์สายล่อฟ้า เพื่อระบายประจุไฟฟ้าในอากาศไม่ทำ
ให้เกิดความเสียหายจากฟ้าผ่า ในปี ค.ศ. 1752 แฟรงคลินได้ประดิษฐ์สายล่อฟ้าขึ้นสำเร็จเป็นครั้งแรก สายล่อฟ้าของแฟรงคลิน
มีลักษณะเป็นโลหะปลายแหลมผูกติดไว้บนยอดอาคารสูง ส่วนปลายโลหะเชื่อมต่อกับสายไฟยาวลงไปในแนวดิ่ง ห้ามคดหรืองอ
เด็ดขาด มิฉะนั้นอาจเกิดไฟฟ้าลัดวงจรได้ ปลายของสายไฟจะถูกฝังลึกลงในพื้นดินพอสมควร ซึ่งบริเวณด้านล่างของหลุมนี้จะมี
แผ่นโลหะขนาดใหญ่ปูเอาไว้ เพื่อให้กระแสไฟฟ้าที่ไหลลงมานั้นกระจายออกไปบนแผ่นโลหะนี้ สายล่อฟ้าของแฟรงคลินถือว่า
เป็นสิ่งประดิษฐ์ที่มีประโยชน์อย่างยิ่งในการป้องกันความเสียหายของอาคารสูง ที่มักจะถูกฟ้าผ่าได้ง่าย อีกทั้งผู้คนที่เดินไปมา
ตามท้องถนนไม่ให้ถูกฟ้าผ่าจนถึงแก่ชีวิตได้ การค้นพบครั้งนี้ยังทำให้แฟรงคลินได้ทราบเพิ่มเติมว่าประจุไฟฟ้ามี 2 ชนิด คือ
ประจุไฟฟ้าบวก และประจุไฟฟ้าลบ

ที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือแฟรงคลินไม่ได้นำสายล่อฟ้าสไปจดทะเบียนสิทธิบัตร เขาต้องการให้ทุกคนสามารถทำใช้กันเอง
ได้ เนื่องจากสายล่อฟ้าเป็นสิ่งประดิษฐ์ที่ทำได้ง่าย ไม่สลับซับซ้อนอะไรนัก และจากผลงานชิ้นนี้แฟรงคลินได้รับเชิญให้เข้าร่วมเป็น
สมาชิกของราชสมาคมแห่งกรุงลอนดอน (Royal Society of London) ด้วย ซึ่งสมาชิกราชสมาคมแห่งนี้ล้วนแล้วแต่เป็น
นักวิทยาศาสตร์ที่มีความสามารถทั้งสิ้น เป็นต้นว่า โรเบิร์ต ฮุค (Robert Hooke) และเซอร์ไอแซก นิวตัน (Sir Issac
Newton) เป็นต้น

นอกจากผลงานทางด้านวิทยาศาสตร์แล้ว แฟรงคลินยังมีความสามารถอีกหลายด้าน เป็นต้นว่า นักเขียน นักการทูต นักการ
เมือง และนักหนังสือพิมพ์ แฟรงคลินได้รับการแต่งตั้งให้เป็นรัฐบุรุษคนสำคัญของประเทศสหรัฐอเมริกา ด้วยเขาเป็นผู้หนึ่งที่ทำ
ให้สหรัฐฯ หลุดพ้นจากการเป็นประเทศอาณานิคมของประเทศอังกฤษ อีกทั้งเขายังเป็นผู้ร่างคำประกาศอิสรภาพอีกด้วย และเมื่อ
ประเทศสหรัฐอเมริกาได้ประกาศอิสรภาพออกไป สร้างความไม่พอใจให้กับประเทศอังกฤษอย่างมาก ทำให้เกิดสงครามขึ้น
แฟรงคลินได้มีบทบาทสำคัญในครั้งนี้ เขาได้เดินทางไปยังประเทศฝรั่งเศส เพื่อขอการสนับสนุนเรื่องการเงินและอาวุธสงคราม
เมื่อสงครามยุติลง แฟรงคลินยังได้เป็นผู้หนึ่งที่ได้ลงนามในสัญญาสันติภาพ ภายหลังจากที่สหรัฐฯ ได้รับอิสรภาพแล้ว แฟรงคลิน
ยังมีส่วนสำคัญในการร่างรัฐธรรมนูญฉบับแรก แห่งประเทศสหรัฐอเมริกา แม้ว่าแฟรงคลินจะไม่ได้รับตำแหน่งสำคัญใด ๆ เลย
ทางด้านการเมืองเนื่องจากเขาชราภาพมากแล้ว แต่เขาก็เป็นบุคคลสำคัญคนหนึ่งของอเมริกา

แฟรงคลินเสียชีวิตในวันที่ 17 เมษายน ค.ศ. 1790 ถึงแม้ว่าเขาจะเสียชีวิตไปแล้ว แฟรงคลินยังได้สร้างคุณประโยชน์ไว้
โดยการมอบทรัพย์สินส่วนหนึ่งเพื่อสร้างสาธารณประโยชน์ เช่น สร้างโรงเรียน ซ่อมแซมบ้านเรือนภายในเมืองบอสตัน และ
ฟิลลาเดเฟีย และอีกส่วนหนึ่งยังใช้ในการก่อสร้างพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แฟรงคลิน ต่อมาในปี ค.ศ. 1900 เขาได้รับการยกย่อง
จากสถาบันแห่งชาติสหรัฐฯ ในฐานะบุคคลผู้สร้างคุณประโยชน์ให้กับบ้านเมือง

ที่มา http://siweb.dss.go.th/Scientist/scientist/Benjamin%20Franklin.html

Continue Reading...

Leon Trotsky

1. สามสิบห้าปีหลังคอมมูนปารีส : จาก 1871 ถึง 1906
โดย ลีออน ตรอทสกี

ถ้า พิจารณาสภาพสังคมเราเมื่อไม่กี่ปีมาก่อน อาจมองได้ว่าเราห่างจากประเพณีของคอมมูนปารีส มากกว่าประเทศอื่นๆ ในยุโรปทุกประเทศ แต่หลังจากที่เราผ่านขั้นตอนแรกของการปฏิวัติ ซึ่งเป็นการต่อสู้ของกรรมาชีพเพื่อปฏิวัติถาวร อย่างไม่หยุดชะงัก สังคมเราต้องเผชิญหน้ากับมรดกของคอมมูน 1871 โดยตรงมากกว่าชาติอื่นในยุโรป

สำหรับ เรา ประวัติศาสตร์ของคอมมูนไม่ใช่เพียงบทหนึ่งที่ตื่นเต้นในการต่อสู้เพื่อ เสรีภาพในระดับสากล และไม่ใช่เพียงตัวอย่างของยุทธวิธีหนึ่ง แต่เป็นบทเรียนที่มีความสำคัญกับสถานการณ์ปัจจุบันโดยตรง
1.1 รัฐและการต่อสู้เพื่อยึดอำนาจ

การ ปฏิวัติ คือ การทดสอบพลังระหว่างชนชั้นอย่างเปิดเผย เพื่อได้มาซึ่งอำนาจ มวลชนลุกสู้เนื่องจากแรงกดดัน และผลประโยชน์สำคัญพื้นฐาน ซึ่งส่วนใหญ่จะไม่มีความเข้าใจเกี่ยวกับเส้นทางและจุดหมายปลายทางของกระบวน การ. ฝ่ายหนึ่งเขียน "กฎหมายและความยุติธรรม" บนธงของตัวเอง อีกฝ่ายเขียน "ความสงบเรียบร้อย". "วีรชน" ของการปฏิวัติจะอาศัยจิตสำนึกใน "ภาระหน้าที่" หรืออาจหลงตัวเอง. พฤติกรรมของกองทัพถูกกำหนดโดยวินัยซึ่งไม่ใช้เหตุผล แต่ความกลัวสามารถลบล้างวินัยได้ หรือในที่สุดจิตสำนึกปฏิวัติจะเอาชนะทั้งวินัยและความกลัว. ความกระตือรือร้น ผลประโยชน์ส่วนตัว ระเบียบงานประจำ ความคิดที่บินสูงขึ้นอย่างอิสระ ความคิดเชื่อในเจ้าในผี ความเสียสละ นี่คือความรู้สึก ความคิด อารมณ์ ความสามารถ และกิเลสผูกพันกันเหมือนถูกผสมลงในน้ำวนยักษ์ใหญ่ บางส่วนจะสูญหายไป บางส่วนจะลอยขึ้นบนผิวน้ำ แต่ในที่สุดความหมายหลักของการปฏิวัติคือการต่อสู้เพื่ออำนาจรัฐในนามของ การสร้าง สังคมใหม่

แต่รัฐไม่ใช่จุดหมายปลายทางในตัวมันเอง รัฐเพียงแต่เป็นเครื่องมือของพลังชนชั้นปกครอง ลักษณะของเครื่องมือหรือเครื่องจักรก็คือ มีจักร มีระบบถ่ายกำลัง และมีชิ้นส่วนต่างๆ พลังในการขับเคลื่อนเครื่องมือนี้คือผลประโยชน์ชนชั้น เครื่องจักรคือการรณรงค์ สื่อมวลชน การโฆษณาชวนเชื่อ ของวัดและโรงเรียน พรรคการเมือง การประชุมตามท้องถนน ฎีกา และการปฏิวัติยึดอำนาจ ระบบถ่ายกำลังคือสถาบันที่สร้างกฎหมายของวรรณะ ของผลประโยชน์ทรัพย์สิน หรือของชนชั้น ที่ใช้ความศักดิ์สิทธิ์ (ระบบเผด็จการ) หรือ มติของชาติ(ระบบรัฐสภา) เป็นกลไกหลอกลวง

สุดท้าย ชิ้นส่วนของจักร คือ ฝ่ายบริหาร ตำรวจ ศาล คุก และกองทัพ

รัฐ ไม่ใช่จุดหมายปลายทางในตัวมันเอง แต่เป็นกลไกยักษ์ใหญ่ในการจัดระเบียบ ล้มระเบียบ และสร้างระเบียบใหม่ของความสัมพันธ์ทางสังคม มันจะเป็นกลไกในการปฏิรูปสังคมหรือเป็นกลไกที่พิทักษ์ความเฉื่อยชาได้ทั้ง นั้น ขึ้นอยู่กับว่าอยู่ในมือใคร

ทุกพรรคการเมืองที่มีศักดิ์ศรีจะ พยายามได้มาซึ่งอำนาจรัฐ เพื่อที่จะใช้รัฐเป็นเครื่องใช้ในการตอบสนองผลประโยชน์ของชนชั้นผู้ก่อตั้ง พรรค พรรคสังคมนิยมประชาธิปไตย ซึ่งเป็นพรรคของชนชั้นกรรมาชีพก็ย่อมฝ่าฟันเพื่อที่จะให้กรรมาชีพเป็นผู้ ครองอำนาจ

ชนชั้นกรรมาชีพพัฒนาขึ้นและมีพลังมากขึ้นพร้อมๆ กับการพัฒนาของระบบทุนนิยม ในแง่หนึ่ง การพัฒนาระบบทุนนิยมก็เป็นการพัฒนาไปสู่เผด็จการชนชั้นกรรมาชีพ แต่ เงื่อนไขสำคัญที่กำหนดวันและเวลาของการได้อำนาจโดยชนชั้นกรรมาชีพ ไม่ใช่ระดับการพัฒนาของระบบการผลิตในขั้นแรก เพราะเงื่อนไขที่สำคัญกว่านั้นในระยะสั้น คือความสัมพันธ์ของความขัดแย้ง ทางชนชั้น สถานการณ์สากล และเงื่อนไขของความพร้อมที่จะสู้ ประเพณี และความพร้อมที่จะนำตัวเองของผู้กระทำ

ในประเทศที่ด้อยพัฒนาทาง เศรษฐกิจ ชนชั้นกรรมาชีพอาจสามารถยึดอำนาจรัฐได้ก่อนกรรมาชีพในประเทศทุนนิยมที่พัฒนา ในปี 1871 กรรมาชีพยึดการบริหารกิจของสังคมในมือตัวเองในเมืองปารีสที่เป็นเมืองนายทุน น้อย เราต้องยอมรับว่าถืออำนาจได้แค่สองเดือน แต่กรรมาชีพในศูนย์กลางทุนนิยมเช่น อังกฤษ หรือ สหรัฐอเมริกามิได้ถืออำนาจแม้แต่ชั่วโมงเดียว ฉะนั้นการมองว่าถ้าเผด็จการชนชั้นกรรมาชีพจะเกิดขึ้นได้ต้องขึ้นอยู่กับ เงื่อนไข เทคนิคของระบบการผลิตโดยอัตโนมัติ เป็นการมองแบบกลไกเกินไปและเป็นการ มองต่างรูปแบบจากลัทธิมาร์คซ์

การ ที่กรรมาชีพปารีสยึดอำนาจในวันที่ 26 มีนาคม 1871 ไม่ได้เกิดขึ้นจากความสุกงอมของระบบการผลิตทุนนิยม หรือการมองโดยกรรมาชีพเองว่าระบบดังกล่าวสุกงอมพอแล้ว แต่เขาจำต้องยึดอำนาจเนื่องจากการทรยศของชนชั้นนายทุนต่อการป้องกันประเทศ มาร์คซ์เองเคยชี้แจงตรงนี้ว่าการป้องกันเมืองปารีส และฝรั่งเศสทั้งประเทศ ทำได้โดยวิธีเดียว คือการติดอาวุธให้กรรมชีพทั้งชนชั้น แต่กรรมาชีพที่ติดอาวุธและพร้อมที่จะปฏิวัติเป็นภัยอย่างยิ่งกับชนชั้นนาย ทุน ฉะนั้นรัฐบาลนายทุนของ ธีแอร์ส ไม่ได้พยายามที่จะปลุกมวลชนฝรั่งเศสเพื่อต่อสู้กับบิสมาร์คที่ล้อมเมือง ปารีสแต่อย่างใด ตรงข้าม เขาให้ความสำคัญกับการปลุกกระดมกระแสปฏิกิริยาเพื่อทำลายกรรมาชีพปารีส มากกว่า รัฐบาลจึงถอนกำลังออกจากปารีสเพื่อวางแผนต่อไปในเมืองแวรซาย

กรรมาชีพ ปารีสที่ต้องการอิสรภาพสำหรับประเทศและความสุขสำหรับตัวเองและ มวลประชา จึงเข้าใจดีว่าถึงเวลาที่เขาจะต้องกู้ชาติและในเวลาเดียวกันลุกขึ้นมากำหนด อนาคตตัวเอง กรรมาชีพปารีสปฏิเสธที่จะยึดอำนาจไม่ได้ เพราะถูกบังคับจากสถาการณ์การเมือง การถืออำนาจจึงมาโดยไม่ได้คาดหมาย แต่หลังจากที่ยึดอำนาจเสร็จพลังของชนชั้นกรรมาชีพจำต้องเดินตามแนวทางที่ถูก ต้อง ถึงแม้ว่าจะไม่มั่นใจในตัวเอง จุดยืนทางชนชั้นของกรรมาชีพปารีส ตามที่มาร์คซ์กับเองเกิลส์เคยอธิบาย บังคับให้ชนชั้นนี้ต้องปฏิรูปโครงสร้างของรัฐในขั้นแรก และเปลี่ยนนโยบายเศรษฐกิจตามมา ถ้าคอมมูนปารีสล้มเหลวในที่สุด ไม่ได้ล้มเหลวเพราะระบบการผลิตยังไม่พัฒนาพอ แต่ล้มเหลวเพราะ สถานการณ์ทางการเมือง เช่นการที่ปารีสถูกตัดขาดจากส่วนอื่นของประเทศ บวกกับสถานการณ์ระหว่างประเทศที่ไม่เอื้ออำนวย และท้ายสุดล้มเหลวอีกเพราะข้อผิดพลาดของคอมมูนเอง
1.2 สาธารณรัฐ และ เผด็จการชนชั้นกรรมาชีพ

คอม มูนปารีสปี 1871 ไม่ได้เป็นคอมมูนสังคมนิยมและองค์กรปกครองของมันไม่ได้เป็นองค์กรปกครองของ การปฏิวัติสังคมนิยม คอมมูนปารีสเพียงแต่เป็นการเปิดฉากของเผด็จการชนชั้นกรรมาชีพ ซึ่งเป็นเงื่อนไขสำคัญของการปฏิวัติสังคมนิยม ปารีสไม่ได้กลายเป็นระบบเผด็จการชนชั้นกรรมาชีพเพราะประกาศตัวเป็นสาธารณรัฐ แต่การเป็นเผด็จการชนชั้นกรรมาชีพมาจากการที่ตัวแทนคอมมูน 72 คน จากจำนวนตัวแทนทั้งหมด 90 คน เป็นคนกรรมาชีพที่ได้รับการปกป้องจากกองกำลังติดอาวุธของกรรมาชีพเอง ส่วนสาธารณรัฐนั้นเพียงแต่เป็นรูปแบบธรรมชาติของพลังกรรมาชีพที่สถาปนาขึ้น รูปแบบการปกครองสาธารณรัฐในโลกปัจจุบัน ถึงแม้ว่ามีต้นกำเนิดจากองค์กรประชาธิปไตยและมติของมวลประชา ในความจริงเพียงแต่เป็นรูปแบบหนึ่งของรัฐเผด็จการชนชั้นผู้มีทรัพย์สินเท่า นั้น

เองเกิลส์ ในคำนำบทความเรื่อง "สงครามกลางเมืองในฝรั่งเศส" เคยตั้งข้อสังเกตว่า "บางคนคิดว่าตัวเองก้าวไกลไปข้างหน้า เมื่อสามารถ ปลดปล่อยตัวเองจากความคิดเรื่องกษัตริย์ที่ปกครองตามสายเลือดและประกาศตัว ว่าสนับสนุนสาธารณรัฐประชาธิปไตย แต่ในความจริง รัฐก็เป็นเพียงเครื่องมือ ของชนชั้นหนึ่งในการกดขี่ชนชั้นอื่น ไม่ว่าจะเป็นระบบกษัตริย์หรือระบบสาธารณรัฐประชาธิปไตย" ฉะนั้นถึงแม้ว่าความคิดสังคมนิยมสากลจะเชื่อว่าสาธารณรัฐ เป็นรูปแบบเดียวของการปลดแอกสังคมนิยม แต่ในกรณีรัฐสังคมนิยมชนชั้นกรรมาชีพจะฉุดรูปแบบสาธารณรัฐจากมือของชนชั้น นายทุนและแปรสภาพมันจากเครื่องมือในการกดขี่ทางชนชั้นไปเป็นอาวุธในการปลด แอกมนุษย์ด้วยระบบ สังคมนิยมแทน
1.3 การพัฒนาเศรษฐกิจกับเผด็จการชนชั้นกรรมาชีพ

เมื่อสื่อสังคมนิยมของเราเริ่มเสนอความคิดเกี่ยวกับ "การปฏิวัติอย่างต่อเนื่อง" (ปฏิวัติถาวร) ที่เชื่อมโยงการทำลายระบบเผด็จการขุนนางกับการปฏิวัติสังคมนิยม โดยผ่านขั้นตอนการต่อสู้ทางสังคม การลุกขึ้นของส่วนใหญ่ๆของมวลชน และการต่อสู้อย่างไม่หยุดยั้งของชนชั้นกรรมาชีพต่ออำนาจอภิสิทธิ์เศรษฐกิจ ของชนชั้นปกครอง สื่อของฝ่าย "ก้าวหน้า" ต่างตะโกนแสดงความไม่พอใจเป็นหนึ่ง เขาต้องทนความยากลำบากมานาน แต่นี้มันเกินเหตุ! สื่อของพวกนี้ร้องว่าการปฏิวัติไม่ใช่เส้นทางที่มีความชอบธรรม แต่เป็นยุทธวิธีในกรณีพิเศษเท่านั้น ขบวนการปลดแอกไม่ได้มีเป้าหมายให้การปฏิวัติเกิดขึ้นตลอดกาล! แต่มีเป้าให้กระบวนการในการเปลี่ยนสังคมเข้ามาอยู่ในกรอบของกฎหมายให้เร็ว ที่สุดเท่าที่จะเร็วได้ ฯลฯ นี่คือจุดยืนของพวก "ประชาธิปไตย รัฐธรรมนูญ"

พวก ประชาธิปไตยรัฐธรรมนูญเหล่านี้มีไม่น้อยที่เคยเป็น "มาร์คซิสต์"ในอดีต แต่บัดนี้เกิดเสรีภาพในด้านความคิดชนิดที่มาจากการมองอะไร แบบแคบๆ โดยไม่มองโลกทั้งโลก พวกนี้จะพยายามเอาข้อสรุปของลัทธิมาร์คซ์ เกี่ยวกับการปฏิวัติไปฝังไว้ภายใต้การ"วิจารณ์"นักสังคมนิยมปฎิวัติด้วยวิธี ที่เขาอ้างว่าเป็น "วิธีการของมาร์คซ์" เขาจะกล่าวหาว่า “พวกปฏิวัติที่เป็นทาสกับความคิดแบบล้าสมัย ที่ตกยุค และทรยศกับความจำเป็นที่จะต้องปฏิรูปความคิดลัทธิมาร์คซ์” เสมอ

การ ปฏิวัติที่ต่อเนื่องหรือ? การเปลี่ยนแปลงทางสังคมนิยม? แต่ ลัทธิมาร์คซ์ ได้สอนไว้ว่าการเปลี่ยนแปลงของสังคมหนึ่งไปสู่อีกสังคมหนึ่งย่อมเกิดขึ้น เมื่อสังคมเดิมหมดพลังและความจำเป็นที่จะดำรงอยู่ไม่ใช่หรือ? ทุนนิยมรัสเซียหมดพลังหรือยัง? หรือพวกสังคมนิยมเชื่อเหมือนนักจิตนิยมว่าสามารถล้มระบบทุนโดยใช้ระบบความ คิด? ฯลฯ .....ฯลฯ บางที่พวกเสรีนิยมที่คิดว่าพวกประชาธิปไตยรัฐธรรมนูญรุนแรงเกินไป จะนำข้อโต้แย้งของอดีต "มาร์คซิสต์" มาใช้เองด้วย

ทุนนิยมต้อง "หมดพลังเอง" ก่อนที่ชนชั้นกรรมาชีพจะยึดอำนาจรัฐได้ คำพูดนี้แปลว่าอะไร? แปลว่าต้องพัฒนาพลังการผลิตและยกระดับพลังการผลิตให้เข้มข้นถึงจุดสูงสุด? ถ้าเป็นเช่นนั้นจุดสูงสุดนี้คืออะไร? มีรูปแบบองค์ ประกอบอะไรบ้าง?

การ พัฒนาเศรษฐกิจในรอบสิบ ยี่สิบ สามสิบปีที่ผ่านมา แสดงให้เราเห็นว่าทุนนิยมเป็นระบบที่รวบรวมการผลิตในภาคต่างๆ ภายใต้การควบคุมของคนไม่กี่คน นอกจากนี้แล้วรอบๆ ศูนย์กลางการผลิตขนาดใหญ่จะมี อุตสาหกรรม และธุรกิจขนาดย่อมที่เติบโตเหมือนกาฝาก ในภาคเกษตรกรรมระบบทุนนิยมย่อมจะทำลายการผลิตขนาดเล็ก โดยแปรรูปชาวนาไปเป็น “กรรมาชีพเกษตร” กรรมาชีพอุตสาหกรรม พ่อค้าแม่ค้าตามท้องถนน และขอทาน หรือในบางกรณีระบบทุนนิยมจะรักษาระบบการผลิตของชาวนาภายใต้เงื่อนไขกรอบ เหล็กของทุนนิยม หรืออาจสร้างธุรกิจเกษตรกรรมเล็กๆ ที่เป็นแหล่งแรงงาน สำหรับเจ้าของที่ดินรายใหญ่ แต่สิ่งที่ชัดเจนที่สุดที่เห็นจากการพัฒนารูปแบบหลากหลายทั้งหมดเหล่านี้คือ มูลค่าที่ผลิตจากธุรกิจยักษ์ใหญ่ที่มีอิทธิพลหลักในสังคมการผลิต มักจะเติบโตเรื่อยๆ เมื่อเทียบกับมูลค่าจากธุรกิจรายย่อย และการเติบโตของธุรกิจยักษ์ใหญ่จะเพิ่มการประสานงานระหว่างภาคการผลิต ต่างๆ ในเศรษฐกิจโดยรวม ซึ่งจะมีผลทำให้การถือครองระบบการผลิตโดยส่วนรวมง่ายขึ้น ฉะนั้นคำถามที่เราจะต้องถามต่อผู้ที่วิจารณ์ทฤษฎีของเราคือ สัดส่วนระหว่างระบบการผลิตภาคเกษตรรายย่อยกับภาคการผลิตยักษ์ใหญ่ จะต้องเปลี่ยนไปแค่ไหน ถึงจะทำให้ทุนนิยมหมดกำลังในตัวเอง หรือสุกงอม พร้อมที่จะให้กรรมาชีพเด็ดลงมาหรือเก็บเกี่ยวได้?

พรรคของเราไม่ได้ หวังที่จะสร้างระบบสังคมนิยมจากจิตสำนึกทางสังคมนิยม แต่จะต้องวางรากฐานของระบบสังคมนิยมบนฐานวัตถุที่มาจากการพัฒนาเศรษฐกิจ ซึ่งเราคาดว่าคงจะไม่หยุดยั้งหลังจากที่ชนชั้นกรรมาชีพได้อำนาจ แต่ประเด็นหลักที่สำคัญที่สุดสองแง่ ซึ่งเป็นประเด็นที่สำคัญยิ่งในการพิจารณาปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนา เศรษฐกิจกับเผด็จการ ชนชั้นกรรมาชีพ คือ

1. การพัฒนาเศรษฐกิจที่ผ่านมา ถึงขั้นตอนนานมาแล้วที่ทำให้ระบบสังคมนิยมมีประโยชน์มากกว่าระบบการจัดการของสังคมปัจจุบัน

2. ชนชั้นกรรมาชีพไม่สามารถเลือกวันเวลาที่เหมาะสมในการเข้าถืออำนาจรัฐตามใจ ชอบ ความขัดแย้งทางชนชั้น ซึ่งเติบโตบนฐานวิวัฒนาการของระบบทุนนิยม เป็นกระบวนการที่ไม่ได้ขึ้นอยู่กับจิตใจมนุษย์

พวกนักวิชาการฝ่ายทุน ซึ่งรวมถึงนักวิชาการบางคนที่เล่นทฤษฎีมาร์คซ์เพื่อ โต้แย้งกับนักสังคมนิยม ล้วนแต่ไม่เข้าใจผลของความขัดแย้งทางชนชั้น พวกนี้จะคำนึงถึงระดับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมอย่างเดียว โดยไม่กล้าที่จะคำนึงถึงความขัดแย้งทางชนชั้นและผลของความขัดแย้งดังกล่าว

กระแส สังคมนิยมมีภาระและความต้องการที่จะสะท้อนความเป็นจริงในสังคม แต่เมื่อความขัดแย้งทางชนชั้นที่เป็นจริงเปิดโอกาสให้ชนชั้นกรรมาชีพที่ ปฏิวัติ เลือกระหว่างการยึดอำนาจรัฐกับการประนีประนอมทางชนชั้น นักสังคมนิยมจะต้องเลือกแนวทางยึดอำนาจรัฐ ในเวลาเดียวกันกระแสสังคมนิยมจะไม่ลืมกระบวนการการพัฒนาที่ลึกกว่านั้นซึ่ง หมายถึงกระบวนการพัฒนาและรวมศูนย์ของการผลิต แต่นักสังคมนิยมจะสรุปว่า ถ้าการต่อสู้ทางชนชั้น ซึ่งในที่สุดเกิดขึ้นบนรากฐานระบบการผลิต ผลักดันให้ชนชั้นกรรมาชีพสร้าง เผด็จการทางชนชั้นก่อนที่ชนชั้นนายทุนจะ "หมดกำลัง" ในการพัฒนาเศรษฐกิจ (และในเวลาที่ชนชั้นนายทุนเกือบจะยังไม่ได้เริ่มภาระทางการเมือง) ประวัติศาสตร์เพียงแต่โยนภาระหน้าที่อันใหญ่หลวงกับชนชั้นกรรมาชีพเท่านั้น กระแสสังคมนิยมไม่สามารถหลีกเลี่ยงภาระหน้าที่ทางประวัติศาสตร์เหล่านี้ได้ ถึงแม้ว่าชนชั้นกรรมาชีพอาจไม่ประสบความสำเร็จในครั้งนั้น เพราะการหลีกเลี่ยงการต่อสู้จะนำ ความหายนะมาสู่ชนชั้นกรรมาชีพและความป่าเถื่อนมาสู่สังคม
1.4 การปฏิวัติ ชนชั้นนายทุน และชนชั้นกรรมาชีพ

ชน ชั้นนายทุนไม่สามารถนำประชาชนในการต่อสู้โค่นล้มเผด็จการกษัตริย์หรือ ทหารเพื่อสถาปนาประชาธิปไตยแบบรัฐสภาทุนนิยม แต่ในเวลาเดียวกันการต่อสู้ของชนชั้นกรรมาชีพเป็นอุปสรรคในการทำข้อตกลง ระหว่างเผด็จการกับชนชั้นนายทุนเพื่อสร้างประชาธิปไตยแบบรัฐสภา กระแสประชาธิปไตยทุนนิยมไม่สามารถเป็นกระแสนำของชนชั้นกรรมาชีพได้ เพราะชนชั้นกรรมชีพได้พัฒนาเลยขั้นตอนนั้นแล้ว ชนชั้นกรรมาชีพปัจจุบันมีความต้องการที่จะนำหน้านายทุน กระแสประชาธิปไตยนายทุนอ่อนแอยิ่งกว่ากระแสเสรีนิยมและสองกระแสนี้ห่างเหิน จากประชาชนและเกือบจะไม่มีความหมายกับคนส่วนใหญ่ ชนชั้นนายทุนมิได้รับโอกาสในการนำสังคมจากความคิดทางการเมืองเขาเอง ฉะนั้น อิทธิพลของนายทุนมาจากฐานะที่ได้เปรียบทางสังคมเท่านั้น

ชนชั้น กรรมาชีพเป็นทั้งกำลังนำและกำลังหลักในการปฏิวัติ ชนชั้นอื่นนำการปฏิวัติไม่ได้ ชนชั้นกรรมาชีพจะไม่พอใจกับการประนีประนอมในรูปแบบต่างๆ ทุกชนิด ถึงแม้ว่าการต่อสู้เพื่อชัยชนะของชนชั้นกรรมาชีพ ซึ่งจะจบลงด้วยการยึดอำนาจของชนชั้นนี้ จะต้องใช้เวลาหยุดพักบ้างหรือถอยกำลังบ้าง
1.5 ชนชั้นกรรมาชีพและชาวนา

ภาระ หน้าที่แรกของชนชั้นกรรมาชีพเมื่อยึดอำนาจรัฐ จะเป็นภาระหน้าที่ทางการเมืองดังต่อไปนี้คือ สร้างฐานการปกครองที่มั่นคง ติดอาวุธให้ฝ่ายปฏิวัติ ปลดอาวุธฝ่ายปฏิกิริยา ขยายฐานสนับสนุนการปฏิวัติ และสร้างรัฐในรูปแบบใหม่ ในการทำงานดังกล่าวชนชั้นกรรมาชีพรัสเซียจะต้องไม่ลืมบทเรียนจากคอมมูนปารีส โดยเฉพาะเรื่องการสร้างรัฐใหม่ บทเรียนที่สำคัญจากคอมมูนปารีสที่ต้องนำมาใช้ตั้งแต่ต้น คือการสลายกำลังกองทัพและตำรวจ การติดอาวุธ ให้มวลประชา การสลายระบบข้าราชการ การนำระบบเลือกตั้งมาใช้ในการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ทุกประเภท การลดเงินเดือนเจ้าหน้าที่รัฐให้เท่ากับเงินเดือนเฉลี่ยของคนงาน และการแยกศาสนาออกจากรัฐ

แต่ชนชั้นกรรมาชีพจะไม่สามารถสร้างความมั่น คงในการครองอำนาจ ถ้าไม่ขยายฐานของการปฏิวัติ มวลประชาที่ทำงานหลายระดับ โดยเฉพาะในชนบท จะต้องถูกดึงเข้ามาสนับสนุนการปฏิวัติและถูกจัดตั้ง แต่สิ่งเหล่านี้จะเกิดขึ้นได้ ก็ต่อเมื่อชนชั้นนำในการปฏิวัติซึ่งคือชนชั้นกรรมาชีพ สามารถคุมอำนาจรัฐได้ เพราะการปลุกระดมและการจัดตั้งจะใช้ทรัพยากรของรัฐและท้ายสุดอำนาจในการออก กฎหมายจะกลายเป็นอาวุธที่สำคัญในการปลุกระดมมวลประชาให้ปฎิวัติ นอกจากนี้การที่ชนชั้นกรรมาชีพต้องรับภาระหน้าที่ในการปฏิวัติกระฎุมพีจะ สร้างทั้งอุปสรรคและโอกาสให้กับชนชั้นกรรมาชีพ ในกรณีความสัมพันธ์ระหว่างชนชั้นกรรมาชีพกับชาวนา ชนชั้นกรรมาชีพจะได้เปรียบมหาศาล

ในการปฏิวัติปี 1789 - 1793 และ 1848 อำนาจรัฐผ่านจากกษัตริย์ ไปสู่ส่วนของชนชั้นนายทุนที่อ่อนน้อมที่สุดและชนชั้นนี้ได้ปลดแอกชาวนา (โดยวิธีการที่จะไม่กล่าวถึงในที่นี้) ก่อนที่จะเกิดประชาธิปไตย ฉะนั้นหลังจากนั้นชาวนาที่ถูกปลดแอกไปจากระบบทาสก็หันมาเลิกสนใจในการเมือง ของ "ชาวกรุง" เลิกสนใจในการปฏิวัติ และแปรตัวไปเป็นฐานนิ่งของ "ความมั่นคง" ที่สนับสนุนฝ่ายปฏิกิริยา

การปฏิวัติรัสเซียไม่สามารถ สถาปนาการปกครองใดๆ ในรูปแบบรัฐธรรมนูญทุนนิยมที่สามารถแก้ปัญหาเบื้องต้นของประชาธิปไตยได้ ยกตัวอย่างเช่น พวกข้าราชการหัวปฏิรูป "แบบวิท" มักจะทำลายความพยายามในการปฏิรูปของตัวเองด้วยการต่อสู้เพื่อเอาตัวรอด ฉะนั้นผลประโยชน์พื้นฐานของชาวนา ซึ่งรวมถึงผลประโยชน์ของชาวนาทั้งชนชั้น ผูกพันกับชะตากรรมของการปฏิวัติชนชั้นกรรมาชีพ

ชนชั้นกรรมาชีพที่ครองอำนาจจะปรากฎตัว ต่อหน้าชนชั้นชาวนา ในรูปแบบชนชั้นที่ปลดแอกชนชั้นชาวนา

เช่นเดียวกับกรณีคอมมูนปารีส ชนชั้นกรรมาชีพจะมีสิทธิ์ประกาศว่า "ชัยชนะของเรา คือชัยชนะของท่าน"

การปกครองของชนชั้นกรรมาชีพ นอกจากจะก่อให้เกิดการ
ปกครองแบบประชาธิปไตยที่มีความเท่าเทียมกันแล้ว ยังจะก่อให้เกิดการปกครองตัวเองอย่างเสรี การโยกย้ายภาระการเสียภาษีไปสู่ชนชั้นที่มั่งมี การสลายกำลังกองทัพไปสู่มวลชนที่ติดอาวุธ การยกเลิกภาษีที่จ่ายให้องค์การศาสนา และยิ่งกว่านั้นการยอมรับอย่างเป็นทางการว่าการยึดที่ดินจากเจ้าที่ดินมา เป็นของชาวนารายย่อยเป็นสิ่งที่ถูกต้อง ชนชั้นกรรมาชีพจะยึดถือการกระจายที่ดินเป็นขั้นตอนพื้นฐาน ในการพัฒนาเกษตรกรรมขั้นต่อไปของรัฐ ภายใต้เงื่อนไขดังกล่าว ชาวนารัสเซียจะไม่ลดความสนใจและการสนับสนุนในกระบวนการปฏิวัติกรรมาชีพ เหมือนกับที่ชาวนาฝรั่งเศสสนับสนุนรัฐบาลของนโปเลี่ยน โบนาพาร์ท ที่ประกันการยึดครองที่ดินของชาวนารายย่อยด้วยกำลังทหาร ฉะนั้นระบบผู้แทนราษฎรภายใต้การนำของชนชั้นกรรมาชีพที่ได้รับการสนับสนุนจาก ชนชั้นชาวนา จะเป็นรูปแบบการปกครองของประชาธิปไตยแรงงานที่เป็นประชาธิปไตยรูปแบบหนึ่ง

แต่ ชนชั้นชาวนาสามารถเข้ามายึดอำนาจแทนชนชั้นกรรมาชีพได้ไหม? เป็นไปไม่ได้! บทเรียนและประสบการณ์ประวัติศาสตร์สอนให้เราเข้าใจว่า ชนชั้นชาวนาไม่สามารถมีบทบาททางการเมืองที่เป็นอิสระได้ แม้แต่สหภาพ ของชาวนาก็ไม่ใช่สหภาพที่มีความอิสระทางชนชั้น แต่เป็นแนวร่วมระหว่างพวก ประชาธิปไตยก้าวหน้ากับชาวนาบางส่วนที่มีจิตสำนึกเท่านั้น ประวัติศาสตร์ของระบบทุนนิยมสอนให้เราเห็นว่าชนบทต้องขึ้นกับเมือง สหภาพชาวนาจะเป็นกองกำลังช่วยเหลือการต่อสู้ในเมือง และนอกจากนี้แล้วเมื่อการต่อสู้พัฒนายิ่งขึ้น ความขัดแย้งทางผลประโยชน์เล็กๆ น้อย ๆ ระหว่างชาวนาระดับต่าง ๆ จะเพิ่มทวีขึ้นทุกวัน
1.6 วิธีการและเป้าหมายของเผด็จการชนชั้นกรรมาชีพ

เผด็จ การชนชั้นกรรมาชีพไม่ใช่สิ่งเดียวกันกับเผด็จการของพรรค หรือองค์กรปฏิวัติเหนือชนชั้นกรรมาชีพ แต่เผด็จการของชนชั้นกรรมาชีพ คือเผด็จการเหนือสังคมทั้งสังคมโดยผ่านชนชั้นกรรมาชีพ ตัวอย่างที่ดีที่สุคือ คอมมูนปารีส

ในคอมมูนปารีสทุกสิ่งทุกอย่าง สร้างบนรากฐานความอิสระของกรรมาชีพ กรรมการกลางของกองรักษาการแห่งชาติเตือนกรรมาชีพไม่ให้ลืมว่า ผู้แทนที่เลือกจากกรรมาชีพเองเท่านั้นที่จะเป็นผู้รับใช้กรรมาชีพที่แท้จริง "จงหลีกเลี่ยงผู้มั่งมี เพราะน้อยครั้งที่ผู้มั่งมีจะถือกรรมาชีพเป็นพี่เป็นน้อง" คือคำเขียนของกรรมการกลาง คอมมูนคือกรรมการของชนชั้นกรรมาชีพ กองรักษาการแห่งชาติคือกองทหาร เจ้าหน้าที่คือผู้รับใช้กรรมาชีพ นี่คือเผด็จการของชนชั้นกรรมาชีพ

รัฐบาลของชนชั้นกรรมาชีพจะไม่เป็น รัฐบาลมหัศจรรย์ การออกกฎหมายลดชั่วโมงการทำงาน เพิ่มภาษีกับผู้มั่งมี ยึดทรัพย์สินและการผลิตมาเป็นของส่วนรวม จะเป็นสิ่งง่ายดาย สิ่งที่ยากคือการนำกฎหมายเหล่านั้นมาปฏิบัติเป็นรูปธรรมโดยอาศัยการจัดตั้ง ของชนชั้นกรรมาชีพ

เหนือกว่านั้นเมื่อชนชั้นกรรมาชีพรัสเซียยึดอำนาจ รัฐด้วยวิธีการปฏิวัติ เรียบร้อยแล้ว ชนชั้นนี้จะขยันทำงานเพื่อประสานเป้าหมายและชะตากรรมของชาติตัวเองกับเป้า หมายในการสร้างสังคมนิยมทั่วโลก เป้าหมายการปฏิวัติสากลไม่เพียงแต่เป็นเป้าหมายที่ตรงกับจุดยืนสากลนิยมของ กรรมาชีพเท่านั้น แต่เป็นเงื่อนไขสำคัญในการเอาตัวรอดของชนชั้นกรรมาชีพรัสเซีย

ชนชั้น กรรมาชีพรัสเซียจะไม่พ่ายแพ้ และจะสามารถต่อสู้จนถึงจุดหมายปลายทาง ถ้าให้ความสำคัญกับเงื่อนไขการขยายการปฎิวัติออกนอกกรอบและขอบเขตของการ ปฏิวัติระดับชาติไปสู่การปฏิวัติและชัยชนะของกรรมาชีพทั่วโลก

จาก Leon Trotsky “On the Paris Commune” (1987) Pathfinder Press , New York

เขียนที่เมืองเซนท์พีเทอร์สเบอร์ก ธันวาคม 1905

แปลโดย ใจ อึ๊งภากรณ์

http://www.marxists.org/thai/archive/trotsky/perm-rev/ch02.htm

Continue Reading...

ลัทธิสังคมนิยมกับสงคราม

วลาดิเมียร์ เลนิน 1915
ลัทธิสังคมนิยมกับสงคราม
หลักการของสังคมนิยม กับ การสงคราม ในปี 1914 - 1915
ดย วี ไอ เลนิน
แปลโดย อุยยาม ศศิธร
ท่าทีชาวสังคมนิยมต่อสงคราม

ชาวสังคมนิยมได้ประณามสงครามระหว่างประชาชาติต่าง ๆ เสมอมาว่าป่าเถื่อนและโหดร้าย. แต่ท่าทีต่อสงครามของเราแตกต่างกับท่าทีของนักสันตินิยมชนชั้นนายทุน (ผู้สนับสนุนและผู้เสนอให้มีสันติภาพ) และพวกอนาธิปไตยโดยรากฐาน. เราแตกต่างกับพวกแรกที่เราเข้าใจความเกี่ยวเนื่องที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ระหว่างสงครามกับการต่อสู้ทางชนชั้นภายในประเทศ; เราเข้าใจว่าสงครามย่อมไม่อาจถูกทำลายไปได้นอกเสียจากว่าจะทำลายชนชั้นและ สร้างสรรค์ระบอบสังคมนิยมขึ้นมา; และเราก็ยังแตกต่างออกไปอีกตรงที่เราถืออย่างเต็มที่ว่าสงครามกลางเมือง, กล่าวคือสงครามที่ชนชั้นถูกกดขี่กระทำต่อชนชั้นที่กดขี่, ที่ทาสกระทำต่อเจ้าทาส, ที่ทาสกสิกรกระทำต่อเจ้าที่ดิน, และที่กรรมาชีพรับจ้างกระทำต่อชนชั้นนายทุน, เป็นสงครามที่ชอบธรรม, ก้าวหน้าและจำเป็น. เราชาวลัทธิมาร์คซ์แตกต่างกับทั้งนักสันตินิยมและ ทั้งพวกอนาธิปไตยตรงที่เราคิดว่ามันมีความจำเป็นที่จะต้องศึกษาค้นคว้า สงครามแต่ละครั้งอย่างเป็นประวัติศาสตร์ (จากจุดยืนวัตถุนิยมวิภาษของลัทธิมาร์คซ์) ในประวัติศาสตร์เคยมีสงครามเป็นจำนวนมากซึ่งแม้ว่าจะเต็มไปด้วยภัยพิบัติ, ความทารุณโหดร้าย, ความทุกข์และความทรมานที่ย่อมจะติดตามสงครามทั้งปวงมาอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง ได้, แต่ก็เป็นสงครามที่ก้าวหน้า คือเป็นทุนแก่พัฒนาการของมนุษยชาติโดยช่วยทำลายสถาบันที่ปฎิกิริยาและมีพิษ ภัยเป็นพิเศษ(ตัวอย่างเช่น ระบอบอัตตาธิปไตยหรือระบอบทาสกสิกร), ทำลายระบอบทรราชที่ป่าเถื่อนที่สุดในยุโรป(ของตุรกีและรัสเซีย). เพราะฉะนั้น, จึงมีความจำเป็นที่จะต้องมีลักษณะพิเศษทางประวัติศาสตร์ของสงครามเฉพาะหน้า นี้.
ประเภททางประวัติศาสตร์ของสงครามในสมัยใหม่

การปฎิวัติฝรั่งเศสได้เริ่มต้นระยะใหม่ขึ้นระยะหนึ่งในประวัติของมนุษยชาติ. นับแต่นั้นจนถึงคอมมูนปารีส, จากปี1789-1871 สงครามประเภทหนึ่งก็คือ สงครามที่มีลักษณะปลดปล่อยประชาชาติ, ที่มีลักษณะก้าวหน้าของชนชั้นนายทุน.กล่าวอีกนัยหนึ่ง, เนื้อหาหลักและความหมายทางประวัติศาสตร์ของสงครามเหล่านี้ก็คือ การโค่นล้มระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์และระบอบขุนนาง, การทำลายพื้นฐานของสถาบันเหล่านี้, การโค่นการกดขี่ของต่างชาติ. เพราะฉะนั้น, สงครามเหล่านี้จึงเป็นสงครามที่ก้าวหน้า, และระหว่างสงครามเช่นนี้ นักประชาธิปไตยที่ปฏิวัติที่จริงใจทุกคน, รวมทั้งชาวสังคมนิยมทุกคนด้วย, จึงได้เอาใจเข้าข้างความสำเร็จของประเทศนั้น(คือของชนชั้นนายทุนนั้น) เสมอมาที่ได้ช่วยโค่น, หรือทำลายรากฐานที่ร้ายกาจที่สุดของขุนนางนิยม, ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์และการกดขี่ประชาชาติอื่น ๆ . ตัวอย่างเช่น, สงครามปฏิวัติที่ฝรั่งเศสได้กระทำ, ถึงจะมีส่วนของการปล้นสะดมและพิชิตดินแดนต่างชาติโดยชาวฝรั่งเศสอยู่ด้วย, แต่นี่ก็ไม่ได้แปรเปลี่ยนความหมายทางประวัติศาสตร์ขั้นมูลฐานของสงครามนี้ ที่ได้ทำลายและสลายระบอบขุนนางและระบอบสมบูรณญาสิทธิราชย์ในยุโรปเก่าที่ เต็มไปด้วยทาสกสิกรไปแม้แต่น้อย. ในสงครามฝรั่งเศส -- ปรัสเซีย, เยอรมันเคยปล้นฝรั่งเศส, แต่นี่ก็มิได้แปรเปลี่ยนความหมายทารงประวัติศาสตร์ของสงครามนี้ที่ได้ปลด ปล่อยประชาชนเยอรมันนับสิบ ๆ ล้านคนออกจากการครอบงำของระบอบขุนนางที่กำลังเสื่อมสลายและออกจาการกดขี่ของ ผู้เผด็จอำนาจ 2 คน, พระเจ้าซาร์แห่งรัสเซียกับนโปเลียนที่ 3.
ความแตกต่างระหว่างสงครามรุกรานกับสงครามป้องกันตัว

ระยะระหว่างปี 1789—1871 ได้ทิ้งรอยประทับที่ลึกซึ้งและความทรงจำที่ปฏิวัติไว้. ก่อนหน้าที่ระบอบขุนนาง, ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์และการกดขี่ของต่างชาติจะถูกโค่น, การต่อสู้เพื่อระบอบสังคมนิยมของชนชั้นกรรมาชีพไม่อาจพัฒนาไปได้. เมื่อกล่าวถึงความชอบธรรมของสงคราม “ป้องกันตัว” ในส่วนที่สัมพันธ์กับสงครามในระยะเช่นนั้น ทุครั้งชาวสังคมนิยมจะหมายถึงเป้าหมายเหล่านี้นั่นเอง, เป้าหมายซึ่งรวมความได้ว่า เป็นการปฏิวัติต่อระบบรุกรานและระบบทาสรุกรานและระบอบทาสกสิกร. การใช้คำว่าสงคราม “ป้องกันตัว” ชาวสังคมนิยมหมายถึงสงคราม"ที่เป็นธรรม” ในความหมายนี้เสมอ(ดับบลิว ลิบคเนซต์ ครั้งหนึ่งก็เคยแสดงทรรศนะของเขาออกมาเช่นนี้). มีแต่ในความหมายนี้เท่านั้นที่ชาวสังคมนิยมเคยถือ,และเดี๋ยวนี้ก็ถือ,ว่า สงคราม"พิทักษ์ปิตุภูมิ”, หรือสงคราม "ป้องกันตัว”, เป็นสงครามที่ชอบธรรม, ที่ก้าวหน้าและเป็นธรรม. ตัวอย่างเช่น, ถ้าพรุ่งนี้มอรอคโคประกาศสงครามกับฝรั่งเศส, อินเดียกับอังกฤษ,เปอร์เซียร์หรือจีนกับรัสเซีย, และอื่น ๆ, สงครามเหล่านั้นย่อมจะเป็นสงครามที่เป็นธรรม, เป็นสงคราม "ป้องกันตัว”, โดยไม่ขึ้นกับว่าผู้ใดเป็นฝ่ายโจมตีก่อน; และชาวสังคมนิยมทุกคนก็จะเอาใจเข้าข้างชัยชนะของรัฐที่ถูกกดขี่, ที่เป็นเมืองขึ้น, ที่ไม่ได้รับความเสมอภาค, คัดค้านประเทศ” มหาอำนาจที่กดขี่”, ที่เป็นเจ้าทาส, ที่ปล้นสะดมผู้อื่น.

แต่ท่านลองวาดภาพเจ้าทาสผู้หนึ่งที่มีทาส 100 คน ทำสงครามกับเจ้าทาสอีกผู้หนึ่งที่มีทาส 200 คน เพื่อให้มีการจัดสรรทาส"ที่เป็นธรรม” มากขึ้น. เห็นได้ชัดว่า การนำคำว่าสงคราม"ป้องกันตัว”, หรือสงคราม"เพื่อพิทักษ์ปิตุภูมิ”, มาใช้ในกรณีเช่นนี้ย่อมจะเป็นความผิดทางประวัติศาสตร์, และในทางปฎิบัติก็มีแต่จะเป็นการหลอกลวงประชาชนธรรมดาสามัญ,หลอกลวงผู้ที่ ไร้การศึกษา,หลอกลวงตาสีตาสาโดยทาสเจ้าเล่ห์เท่านั้น. ชนชั้นนายทุนจักรพรรดินิยมปัจจุบันก็กำลังหลอกลวงประชาชนประเทศต่าง ๆ อยู่อย่างนี้เองโดยอาศัยความคิดในทาง"ชาติ” และคำว่า “พิทักษ์ปิตุภูมิ” ในสงครามปัจจุบันระหว่างพวกเจ้าทาสเพื่อปกป้องและเสริมความเข้มแข้งให้แก่ ระบอบทาส.
สงครามปัจจุบันเป็นสงครามจักรพรรดินิยม

เกือบทุกคนยอมรับว่า สงครามครั้งนี้เป็นสงครามจักรพรรดินิยม, แต่ส่วนใหญ่แล้วคำ ๆ นี้กลับถูกบิดไปหรือใช้กลับอีกฝ่ายหนึ่ง, หรือมีช่องทางเหลือไว้ให้กล่าวได้ว่า, อย่างไรก็ดี,สงครามครั้งนี้อาจมีความหมายในทางปลดปล่อยประชาชาติที่ก้าวหน้า แบบชนชั้นนายทุนก็ได้. จักรพรรดินิยมคือ ขั้นสูงสุดในพัฒนาการของทุนนิยม, ซึ่งเพิ่งบรรลุในศตวรรษที่ 20 นี้เอง.บัดนี้ทุนนิยมได้พบว่า รัฐประชาชาติแบบเก่านั้นคับเกินไปทั้ง ๆ ที่รัฐประชาชาติแบบเก่านี้ หากมิได้สถาปนาขึ้นมาแล้วก็ไม่ย่อมโค่นล้มระบอบขุนนางลงได้. ทุนนิยมได้พัฒนาการรวมศูนย์ไปจนถึงระดับที่ซินดิเคท, ทรัสต์, และสมาคมต่าง ๆ ของบรรดามหาเศรษฐีนายทุนได้เข้ายึดเอาอุตสาหกรรมแขนงต่าง ๆ ไว้หมด, และโลกเกือบทั้งโลกก็ได้ถูกเชือดเฉือนแบ่งปันกันในหมู่เจ้าแห่งทุนไปหมด สิ้น, ไม่ว่าจะเป็นในรูปของเมืองขึ้นหรือด้วยการผูกมัดประเทศอื่น ๆ ไว้ในสายใยนับพัน ๆ เส้นแห่งการขูดรีดทางการคลัง. การค้าอย่างเสรีและการแข่งขันถูกแทนที่ด้วยการต่อสู้เพื่อผูกขาด, เพื่อยึดครองดินแดนสำหรับการลงทุน, เพื่อแย่งชิงตลาดวัตถุดิบจากดินแดนเหล่านั้น, ฯลฯ.จากการเป็นผู้ปลดปล่อยประชาชาติที่ทุนนิยมต่อสู้กับระบอบขุนนางนั้น ทุนนิยมจักรพรรดินิยมได้กลายเป็นผู้กดขี่ประชาชาติรายใหญ่ที่สุด. จากที่เคยก้าวหน้า, ทุนนิยมได้แปรเปลี่ยนเป็นปฏิกิริยา; มันได้พัฒนาพลังการผลิตไปจนถึงระดับที่ว่ามนุษยชาติต้องเผชิญกับทางเลือก 2 ทาง, ไม่ไปสู่ระบอบสังคมนิยมก็ต้องทรมานอยู่กับการต่อสู้ด้วยกำลังอาวุธนับเป็นปี ๆ และกระทั่งสิบ ๆ ปีระหว่าง "มหาอำนาจ" ต่าง ๆ เพื่อธำรงรักษาไว้ซึ่งระบอบทุนนิยมอย่างฝืน ๆ โดยอาศัยเมืองขึ้น, การผูกขาด,อภิสิทธิ์และการกดขี่ทางประชาชาติทุกประเภท.
สงครามระหว่างเจ้าทาสรายใหญ่ที่สุดต่าง ๆ เพื่อธำรงรักษาและปกป้องระบบทาส

เพื่อที่จะอธิบายให้เห็นถึงความสำคัญของระบอบจักรพรรดินิยม, เราจะอ้างตัวเลขที่เที่ยงตรงแสดงให้เห็นถึงการแบ่งโลกกันในหมู่ประเทศที่ เรียกกันว่า "มหา" อำนาจ (คือทำมหาโจรกรรมสำเร็จ):
การแบ่งโลกกันในหมู่ “มหาอำนาจ” อำนาจเจ้าทาส
เมืองขึ้น เมืองแม่
1876 1914 1914 รวม
“มหา”อำนาจ ตาราง กม. ประชากร ตาราง กม. ประชากร ตาราง กม. ประชากร ตาราง กม. ประชากร
ล้าน ล้าน ล้าน ล้าน
อังกฤษ 22.5 251.9 33.5 393.5 0.3 46.5 33.8 440.0
รัสเซีย 17.0 15.9 17.4 33.2 5.4 136.2 22.8 169.4
ฝรั่งเศส 0.9 6.0 10.6 55.5 0.5 39.6 11.1 95.1
เยอรมัน - - 2.9 12.3 0.5 64.9 3.4 77.2
ญี่ปุ่น - - 0.8 19.2 0.4 53.0 0.7 72.2
สหรัฐอเมริกา - - 0.3 9.7 9.4 97.0 9.7 106.7

6"มหาอำนาจ 40.4 273.8 65.0 523.4 16.5 437.2 81.5 960.6

ประเทศเมืองขึ้นที่ไม่ได้ขึ้นกับมหาอำนาจ(แต่ขึ้นกับเบลเยี่ยม, ฮอลันดาและรัฐอื่น ๆ 9.9 45.3 9.9 45.3
ประเทศ"กึ่งเมืองขึ้น" ทั้ง 3 (ตุรกี,จีนและเปอร์เซีย) 14.5 361.2

รวม 105.9 1,367.1

รัฐและประเทศอื่น ๆ 28.0 289.9
ทั้งโลก (ไม่นับภูมิภาคแถบขั้วโลก) 133.9 1,657.0

จากนี้จะเห็นได้ว่า ประชาชาติส่วนใหญ่ซึ่งเคยต่อสู้อยู่หน้าผู้อื่นเพื่อเสรีภาพในช่วง 1789 -1871, หลังจากปี1876, บนพื้นฐานของระบอบทุนนิยมที่ได้พัฒนาอย่างสูงและที่"สุกหง่อม", ได้แปรเปลี่ยนเป็นผู้กดขี่และผู้ทำให้ประชากรและประชาชาติส่วนใหญ่ของโลกตก เป็นทาสอย่างไร. จากปี 1876-1914, “มหา” อำนาจ 6 ประเทศได้รวบพื้นที่ไว้ถึง 25 ล้านตารางกิโลเมตร, เป็นพื้นที่ 1 เท่าครึ่งของทวีปยุโรป ! 6มหาอำนาจได้ทำให้ประชากรของเมืองขึ้นต่าง ๆ กว่า 500 ล้านคน(523 ล้าน) ตกเป็นทาส. ต่อประชากรทุก ๆ 4 คนของประเทศ“มหา” อำนาจต่าง ๆ , มีประชากรของประเทศเมืองขึ้น “ของพวกเขา” อยู่ถึง 5 คน. และทุกคนก็รู้ดีว่า การล่าเมืองขึ้นอาศัยไฟและดาบ, ประชากรของประเทศเมืองขึ้นได้รับการปฎิบัติอย่างทารุณ, พวกเขาถูกขูดรีดด้วยด้วยวิธีการร้อยสีพันอย่าง (การส่งทุนออก, สัมปทานต่าง ๆ , ฯลฯ, การโกงเวลาขายสินค้าให้พวกเขา,การขึ้นต่ออำนาจของชาติ “ที่ปกครอง”, และอื่น ๆ ). ชนชั้นนายทุนอังกฤษ - ฝรั่งเศสได้หลอกลวงประชาชนว่า พวกเขากำลังทำสงครามเพื่อเสรีภาพของประชาชนต่าง ๆ และเพื่อเบลเยี่ยม;แท้จริงพวกเขากำลังทำสงครามเพื่อวัตถุประสงค์ในการรักษา ไว้ซึ่งเมืองขึ้นที่พวกเขาได้รวบไว้มากมายจนเหลือล้น. พวกจักรพรรดินิยมเยอรมันย่อมจะปล่อยเบลเยี่ยม, ฯลฯ, เป็นอิสระทันทีถ้าอังกฤษและฝรั่งเศสตกลงที่จะให้พวกเขามีส่วนร่วมในการแบ่ง ปันเมืองขึ้นของพวกตนด้วย” อย่างยุติธรรม”. ลักษณะพิเศษของสถานการณ์ปัจจุบันนี้คือ ชะตากรรมของบรรดาประเทศเมืองขึ้นกำลังถูกตัดสินโดยสงครามบนภาคพื้นยุโรป! จากจุดยืนของความเป็นธรรมและเสรีภาพของประชาชาติ(หรือสิทธิที่จะดำรงอยู่ของ ประชาชาติต่าง ๆ ) ของชนชั้นนายทุนแล้ว, เยอรมันย่อมจะถูกต้องอย่างสิ้นเชิงหากจะเทียบกับอังกฤษและฝรั่งเศส. ทั้งนี้เพราะเยอรมันได้ส่วนแบ่งปันเมืองขึ้นน้อยเกินไป, พวกศัตรูของเยอรมันกำลังกดขี่ประชาชาติต่าง ๆ อยู่จำนวนมากกว่าที่ตัวเองกำลังกดขี่อยู่อย่างไม่อาจประมาณได้, และชนชาติสลาฟที่ถูกเอ๊าสเตรีย, พันธมิตรของเยอรมันกดขี่อยู่ก็มีเสรีภาพมากกว่าพวกที่ถูกกดขี่อยู่ในรัสเซีย ของพระเจ้าซาร์, “คุกแห่งประชาชาติ” ที่แท้จริงแห่งนั้นเป็นไหน ๆ อย่างไม่ต้องสงสัย. แต่เยอรมันไม่ได้ต่อสู้เพื่อการปลดปล่อย, หากเพื่อการกดขี่ประชาชาติต่าง ๆ มันไม่ใช่ธุระของชาวสังคมนิยมที่จะช่วยโจรตัวที่หนุ่มแน่นและแข็งแรงกว่า (เยอรมัน) ให้ไปปล้นพวกโจรที่แก่กว่าและที่กินจนอิ่มหมีพลีมันกว่า. ชาว สังคมนิยมจักต้องใช้ประโยขน์จากการต่อสู้ระหว่างโจรเพื่อโค่นพวกมันทั้งมวล. จะบรรลุสิ่งนี้ได้, ขั้นแรกทีเดียวชาวสังคมนิยมจะต้องบอกความจริงกับประชาชน, คือ , สงครามครั้งนี้เป็นสงครามระหว่างเจ้าทาสเพื่อปกป้องระบบทาสใน 3 ความหมาย. ประการแรกนี่เป็นสงครามที่ทำเพื่อให้ระบอบที่เอาเมืองขึ้นเป็นทาสนั้นเข้ม แข็งขึ้นด้วยการแบ่งที่ “เป็นธรรมยิ่งขึ้น” และขูดรีดประเทศเหล่านั้นอย่าง “พร้อมเพรียงกัน” ยิ่งขึ้นในภายหลัง;ประการที่สอง, สงครามครั้งนี้ทำเพื่อให้การกดขี่ประชาชาติอื่น ๆ ในหมู่ประเทศ “มหา” อำนาจเองแข็งแรงขึ้น. ทั้งนี้เพราะทั้งเอ๊าสเตรียและรัสเซียและ (ในรัสเซียมากกว่าและเลวร้ายยิ่งกว่าในเอ๊าสเตรียมาก) ต่างก็ธำรงรักษาการปกครองของพวกเขาไว้ได้ก็แต่โดยอาศัยการกดขี่เช่นนี้เท่า นั้น, และทำให้มันรุนแรงขึ้นอีกโดยอาศัยสงคราม; และประการที่สาม, เพื่อปกป้องระบอบทาสรับจ้าง, ทั้งนี้เพราะชนชั้นกรรมาชีพจะถูกทำให้แตกแยกกันและถูกกดไว้, ในขณะที่พวกนายทุนได้ประโยชน์, ,มั่งมีขึ้นมาจากสงคราม,เป็นการยุแหย่อคติทางประชาชาติและความเป็นปฏิกิริยา ให้จัดขึ้นความเป็นปฏิกิริยาที่ได้โงหัวของมันขึ้นมาในทุกประเทศแม้ต่ใน ประเทศสาธารณรัฐที่มีเสรีภาพมากที่สุด
“สงครามคือการต่อเนื่องของการเมืองด้วยวิธีการอื่น” (คือ โดยใช้ความรุนแรง)

วาทะที่ขึ้นชื่อนี้ เคลาสวิตซ์ นักเขียนปัญหาสงครามที่ลึกซึ้งที่สุดผู้หนึ่งเป็นผู้กล่าวไว้ว่า. ชาวลัทธิมาร์คซ์ได้ถืออย่างถูกต้องเสมอมาว่า หลักการนี้เป็นพื้นฐานทางทฤษฎีของทรรศนะเกี่ยวกับความสำคัญของสงครามที่แน่ นอนหนึ่ง ๆ ทุกครั้ง. มาร์คซ์และเองเกิลส์ก็ได้พิจารณาสงครามต่าง ๆ ด้วยทรรศนะเช่นนี้ตลอดมา.

ขอให้นำทรรศนะนี้มาใช้กับสงครามในปัจจุบันท่านจะเห็นว่าเป็นเวลาหลายสิบปี, กระทั่งเกือบครึ่งศตวรรษมาแล้ว, ที่รัฐบาลและชนชั้นปกครองของอังกฤษ, ผรั่งเศส, เยอรมัน, อิตาลี, เอ๊าสเตรีย, รัสเซีย, ได้ดำเนินนโยบายปล้นสะดมประเทศเมืองขึ้น, นโยบายกดขี่ประชาชาติอื่น,นโยบายปราบปรามการเคลื่อนไหวของชนชั้นกรรมาชีพ. สงครามในเฉพาะหน้านี้เป็นการต่อเนื่องของการเมืองชนิดนี้ และก็เป็นได้แต่เพียงการต่อเนื่องของการเมืองชนิดนี้เท่านั้น. ตัวอย่างเช่น นโยบายของเอ๊าสเตรียและรัสเซีย, ไม่ว่าในยามสันติหรือในยามสงคราม, ต่างก็เป็นนโยบายที่ทำให้ประชาชาติต่าง ๆ ตกเป็นทาสและไม่ใช่การปลดปล่อยประชาชาติต่าง ๆ . ตรงกันข้าม, ในจีน, เปอร์เซีย, อินเดียและประเทศเมืองพึ่งอื่น ๆ , ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมานี้กลับเป็นนโยบายที่ปลุกเร้าประชาชนนับสิบ ๆ นับร้อย ๆ ล้านคน ให้มาสนใจปัญหาชาติ, นโยบายในการปลดปล่อยพวกเขาออกจากการกดขี่ของ “มหา” อำนาจปฎิกิริยา. สงครามภายใต้เงื่อนไขประวัติศาสตร์เช่นนี้ แม้กระทั่งทุกวันนี้ก็ยังสามารถเป็นสงครามที่ก้าวหน้าแบบชนชั้นนายทุน,เป็น สงครามปลดปล่อยประชาชาติ.

หากเหลือบดูสงครามปัจจุบันจากทรรศนะที่ว่ามันเป็นการต่อเนื่องของการเมือง ของ "มหา" อำนาจ, และของชนชั้นต่าง ๆ ที่เป็นหลักภายในประเทศเหล่านั้นก็เพียงพอที่จะมองเห็นได้ในทันทีถึงความขัด ต่อประวัติศาสตร์, ความจอมปลอมและมารยาที่โจ๋งครึ่มของทรรศนะที่ว่าความคิด “พิทักษ์ปิตุภูมิ” เป็นสิ่งชอบด้วยเหตุผลได้ในสงครามปัจจุบัน.
ตัวอย่างของประเทศเบลเยี่ยม

คำแก้ตัวที่พันธมิตรสังคม--คลั่งชาติทั้งสาม(เดี๋ยวนี้สี่รวมทั้งเพลคฮานอ ฟกับพวกในรัสเซีย) ชมชอบก็คือตัวอย่างของเบลเยี่ยม. แต่ตัวอย่างนี้มีแต่จะย้อนเอาพวกเขาเอง. จักรพรรดินิยมเยอรมันได้ละเมิดความเป็นกลางของเบลเยี่ยมอย่างไร้ยางอาย. ดั่งที่รัฐคู่สงครามได้กระทำเสมอมาในที่ทุกแห่ง, โดยเหยียบย่ำสนธิสัญญาและพันธะทั้งปวงเสียถ้าจำเป็น. เราลองสมมติว่า รัฐทุกรัฐที้ปรารถนาให้มีการปฎิบัติตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศ, ประกาศสงครามกับเยอรมัน, เรียกร้องให้ปลดปล่อยและชดใช้ค่าเสียหายให้แก่เบลเยี่ยม, ในกรณีเช่นนั้น,แน่นอน ความเห็นอกเห็นใจของชาวสังคมนิยมย่อมจะอยู่ข้างฝ่ายศัตรูของเยอรมัน. แต่ประเด็นทั้งหมดก็คือ "พันธมิตรทั้งสาม(และสี่)" ไม่ได้กำลังทำสงครามเพื่อเบลเยี่ยม; นี่เป็นที่รู้กันดียิ่ง. และมีแต่คนเจ้ามารยาเท่านั้นที่ปกปิดสิ่งนี้ไว้. อังกฤษกำลังรวบเอาเมืองขึ้นของเยอรมันและตุรกี; รัสเซียกำลังรวบกาลิเซียและรวบตุรกี, ฝรั่งเศสต้องการแคว้นอัลซาล--ลอร์เรนและกระทั่งฝั่งซ้ายของแม่น้ำไรน์; ได้มีการทำสนธิสัญญาฉบับหนึ่งกับอิตาลีเพื่อแบ่งปันทรัพย์โจร (อัลบาเนีย, เอเชียน้อย);การต่อรองกับบัลกาเรียและรูมาเนียกำลังดำเนินอยู่ เพื่อการแบ่งปันทรัพย์โจรกันอีกเช่นเคย. ในสงครามที่กระทำโดยรัฐบาลหลายประเทศในปัจจุบันนี้มันเป็นไปไม่ได้ที่จะช่วย เบลเยี่ยมโดยไม่เค้นคอเอาเอ๊าสเตรียหรือตุรกี,ฯลฯ! นี่มีอะไรเกี่ยวพันกับการ"พิทักษ์ปิตุภูมิ" หรือ ? ลักษณะพิเศษของสงครามจักรพรรดินิยม, สงครามระหว่างรัฐบาลชนชั้นนายทุนปฏิกิริยาต่าง ๆ ที่ได้เสื่อมไปแล้วทางประวัติศาสตร์ที่กระทำเพื่อความประสงค์ในการกดขี่ ประชาชนอื่น ๆ ก็อยู่ที่ตรงนี้เอง. ใครก็ตามที่บอกว่าการเข้าร่วมในสงครามครั้งนี้เป็นสิ่งที่ชอบธรรม, เขาผู้นี้เป็นสิ่งชอบธรรม, เขาผู้นั้นก็จะเป็นผู้ทำให้การกดขี่ประชาชาติต่าง ๆ ของจักรพรรดินิยมมีอยู่ตลอดไป. ใครก็ตามที่สนับสนุนให้ใช้ประโยชน์จากความยุ่งยากลำบากในปัจจุบันของรัฐบาล ต่าง ๆ มาดำเนินการต่อสู้เพื่อการปฎิวัติสังคม,เขาผู้นั้นก็จะเป็นผู้ต่อสู้เพื่อ อิสระภาพที่แท้จริงของทุกประชาชาติในความเป็นจริง, ซึ่งจะเป็นไปได้ก็มีแต่เมื่ออยู่ในระบอบสังคมนิยมเท่านั้น.
รัสเซียรบเพื่อสิ่งใด?

ในประเทศรัสเซีย, จักรพรรดินิยมทุนนิยมแบบล่าสุดได้เผยตัวของมันเองออกมาอย่างเต็มที่ในนโยบาย ของพระเจ้าซาร์ที่มีต่อเปอร์เซีย, แมนจูเรียและมองโกเลีย; แต่, โดยทั่วไป,ระบอบจักรพรรดินิยมทหารและขุนนางครอบงำรัสเซียอยู่. ไม่มีประเทศใดในโลกที่ประชากรส่วนใหญ่จะถูกกดขี่มากเท่าในรัสเซีย; ชนชาติรัสเซียใหญ่มีเพียงร้อยละ 43 ของประชากรทั้งหมด,คือน้อยกว่าครึ่ง; ส่วนชนชาติอื่น ๆ ทั้งหมดถูกถือว่าเป็นคนต่างด้าวไม่มีสิทธิอะไรเลย. ในจำนวนประชากร 170 ล้านคนในรัสเซีย, มีราว 100 ล้านคนถูกกดขี่และปฎิเสธสิทธิ. ระบอบซาร์กำลังทำสงครามเพื่อยึดกาลิเซีย และเพื่อบดขยี้เสรีภาพของชาวยูเครนและยึดอาเมเนีย, คอนสแตนติโนเปิล, ฯลฯ, ในที่สุดระบบซาร์ถือสงครามเป็นปัจจัยที่จะหันเหความสนใจไปจากความไม่พอใจภาย ในประเทศที่กำลังทวีขึ้น และปราบปรามการเคลื่อนไหวปฎิวัติที่กำลังขยายตัวออกไป. ปัจจุบันนี้, ชนชาติรัสเซียใหญ่ทุก ๆ 2 คนในรัสเซียจะมี"คนต่างด้าว" ที่ปราศจากสิทธิอยู่ 2 ถึง 3 คน: ระบอบซาร์กำลังดิ้นรนเพื่อจะเพิ่มจำนวนประชาชาติที่ถูกรัสเซียกดขี่, เพื่อที่จะยืดอายุการกดขี่นี้ออกไป, และด้วยประการฉะนี้ก็จะเป็นการบ่อนทำลายการต่อสู้เพื่ออิสระภาพที่ชนชาติรัส เซียเองกำลังดำเนินอยู่, โดยอาศัยสงครามนี้.ความเป็นไปได้ในการกดขี่และปล้นสะดมประชาชาติอื่น ๆ ยิ่งทำให้ความชะงักงันทางเศรษฐกิจมีอยู่ต่อไป, ทั้งนี้เพราะมีอยู่บ่อยครั้งที่แหล่งที่มาของรายได้มิใช่มาจากการพัฒนาพลัง การผลิต, หากเป็นการขูดรีดแบบกึ่งขุนนางที่กระทำกับ"คนต่างด้าว"ดังนั้น, ในส่วนของรัสเซีย, การทำสงครามครั้งนี้จึงมีความจำเป็นปฎิกิริยาอย่างลึกล้ำและมีลักษณะที่คัด ค้านการปลดปล่อย, เด่นมาก.
อะไรคือลัทธิสังคม --- คลั่งชาติ

ลัทธิสังคม-คลั่งชาติคือการยึดเอาความคิด “พิทักษ์ปิตุภูมิ”ในสงครามครั้งนี้. ยิ่งกว่านั้น, โดยตรรกแล้วความคิดนี้ยังนำไปสู่การละทิ้งการต่อสู้ทางชนชั้นในระหว่าง สงคราม, การออกเสียงสนับสนุนงบประมาณค่าใช้จ่ายของสงคราม, ฯลฯ.อันที่ จริง, พวกสังคม--คลั่งชาติกำลังดำเนินนโยบายของชนชั้นนายทุนที่คัดค้านชนชั้น กรรมาชีพ; ทั้งนี้เพราะในความเป็นจริงพวกเขามิได้ชูการ“พิทักษ์ปิตุภูมิ” ในแง่ของการต่อสู้กับการกดขี่ของต่างชาติ. หากชู“สิทธิ” ของ “มหา” อำนาจประเทศใดประเทศหนึ่งในอันที่จะปล้นเมืองขึ้น และกดขี่ประชาชาติอื่น ๆ .พวกสังคม -- คลั่งชาตินำคำหลอกลวงประชาชนของชนชั้นนายทุนที่ว่า ทำสงครามเพื่อปกป้องอิสรภาพและการดำรงอยู่ของประชาชาติมากล่าวซ้ำ, และด้วยประการฉะนี้พวกเขาก็ได้ไปยืนอยู่ข้างชนชั้นนายทุนมาคัดค้านชนชั้น กรรมาชีพ. ในหมู่พวกสังคม--คลั่งชาตินี้มีทั้งบรรดาผู้ที่แสดงเหตุผลสนับสนุนและสดุดี รัฐบาลและชนชั้นนายทุนของกลุ่มมหาอำนาจคู่สงครามกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง,มีทั้งคน อย่างเคาทสกี้ที่โต้แย้งว่า ชาวสังคมนิยมของประเทศมหาอำนาจคู่สงครามทุกประเทศมีสิทธิเท่าเทียมกันที่จะ “พิทักษ์ปิตุภูมิ”. ในเมื่อในความเป็นจริงลัทธิสังคม -- คลั่งชาติได้ทำการปกป้องอภิสิทธิ์, ความได้เปรียบ, การโจรกรรมและการใช้ความรุนแรงของชนชั้นนายทุนจักรพรรดินิยมของ “ประเทศตน” (หรือของทุกประเทศ), ฉะนั้นจึงเป็นการทรยศต่อความเชื่อถือทั้งปวงในลัทธิสังคมนิยมและทรยศต่อมติ สมัชชาสังคมนิยมสากล ณ เมืองบาเซิลโดยสิ้นเชิง.
แถลงการณ์บาเซิล

แถลงการณ์ว่าด้วยสงครามซึ่งได้ทำขึ้นอย่างเป็นเอกฉันท์ในบาเซิลเมื่อปี 1912 นั้น มุ่งหมายถึงสงครามระหว่างอังกฤษกับเยอรมันและพันธมิตรของทั้งสองประเทศที่ ได้ระเบิดขึ้นในปี 1914 นี้นั่นเอง. แถลงการณ์ฉบับนั้นได้ประกาศอย่างเปิดเผยว่า สงครามที่กระทำเพื่อ "ประโยชน์แห่งผลกำไรของพวกนายทุน" และ "ความทะเยอทะยานของราชวงศ์ต่าง ๆ "บนพื้นฐานของนโยบายปล้นสะดมและจักรพรรดินิยมของบรรดามหาอำนาจนั้น, จะใช้คำว่าเพื่อผลประโยชน์ของประชาชนใด ๆ มาอ้างให้เป็นความชอบธรรมของสงครามเช่นนั้นไม่ได้. แถลงการณ์ได้ประกาศอย่างเปิดเผยว่าสงครามเป็นภัย “ของรัฐบาลต่าง ๆ” (ทุกรัฐบาลไม่มีข้อยกเว้น), ตั้งข้อสังเกตถึงความหวาดกลัว “การปฎิวัติชนกรรมาชีพ” ของรัฐบาลประเทศต่าง ๆ ,และระบุอย่างแจ่มชัดยิ่งถึงแบบอย่างของคอมมูน 1871, และของเดือนตุลาคม--ธันวาคม ปี 1905, กล่าวคือ, แบบอย่างของการปฎิวัติสงครามกลางเมือง. ด้วยประการฉะนี้, แถลงการณ์บาเซิลก็ได้กำหนดยุทธวิธีของการต่อสู้ปฎวัติกับรัฐบาลของตนของ กรรมาชีพในขอบเขตสากล, ยุทธวิธีของการปฎิวัติของชนชั้นกรรมาชีพสำหรับสงครามในปัจจุบันนั่นเอง. แถลงการณ์บาเซิลยังได้ย้ำข้อความในมติที่สตุตการ์ตที่ว่า, ในกรณีที่สงครามระเบิดขึ้น, ชาวสังคมนิยมจะต้องใช้ประโยชน์จาก “วิกฤตทางเศรษฐกิจและการเมือง” ที่เกิดจากสงคราม, เพื่อ “เร่งการล่มจมของระบอบทุนนิยม”, กล่าวคือ, ใช้ประโยชน์จากความยากลำบากของรัฐบาลต่าง ๆ และจากความโกรธแค้นของมวลชนซึ่งเกิดขึ้นเพราะสงคราม, ไปทำการปฎิวัติสังคมนิยม.

นโยบายของพวกสังคม--คลั่งชาติ, การให้เหตุผลของเขาสนับสนุนสงครามครั้งนี้จากจุดยืนของการปลดแอกแบบชนชั้น นายทุน, การยอมให้ใช้คำขวัญ “พิทักษ์ปิตุภูมิ”, การลงคะแนนสนับสนุนงบประมาณสงคราม, การเข้าร่วมรัฐบาล, และอื่น ๆ ของพวกเขา, ล้วนเป็นการทรยศต่อลัทธิสังคมนิยมเต็มที่,ซึ่งจะอธิบายได้โดยเพียงชัยชนะของ พวกลัทธิฉวยโอกาสและของนโยบายของพวกแรงงานเสรีนิยมแห่งชาติในพรรคส่วนใหญ่ใน ยุโรป, ดังที่เราจะได้เห็นข้างล่างนี้.
การอ้างมาร์คซ์และเองเกิลส์อย่างผิด ๆ

พวกสังคม -- คลั่งชาติรัสเซีย (ซึ่งเพลคฮานอฟเป็นหัวหน้า) อ้างยุทธวิธีของมาร์คซ์ในสงครามปี 1870 ; พวกสังคม -- คลั่งชาติเยอรมัน (แบบเลนช์, เดวิดกับพวก) อ้างคำพูดของเองเกิลส์เมื่อปี 1891 ที่ว่า ในกรณีที่สงครามเกิดขึ้นกับรัสเซียและฝรั่งเศสรวมกัน, ย่อมเป็นหน้าที่ของชาวสังคมนิยมเยอรมันที่จะพิทักษ์ปิตุภูมิของพวกตน ; และสุดท้าย, พวกสังคม--คลั่งชาติแบบเคาทสกี้ที่ต้องการประนีนอมกับพวกลัทธิคลั่งชาติสากล และทำให้มันเป็นสิ่งชอบธรรม, พวกเขาอางอิงถึงข้อเท็จจริงที่มาร์คซ์และเองเกิลส์, ในขณะที่ประณามสงคราม, ถึงกระนั้น,ตั้งแต่ปี 1854-1855 ถึงปี 1870-1871 และปี 1876-1877, ก็เข้าข้างรัฐที่ทำสงครามไม่ฝ่ายนั้นก็ฝ่ายนี้เสมอเมื่อสงครามเกิดขึ้นแล้ว.

การอ้างอิงเหล่านี้ล้วนแต่เป็นการบิดเบือนทรรศนะของมาร์คซ์และเองเกิลส์ อย่างร้ายแรงเพื่อผลประโยชน์ของชนชั้นนายทุนและพวกลัทธิฉวยโอกาส, แบบเดียวกับข้อเขียนของพวกอนาธิปไตยกิยโยมกับพวกที่บิดเบือนทรรศนะของ มาร์คซ์และเองเกิลส์เพื่อทำให้ลัทธิอนาธิปไตยเป็นสิ่งถูกต้อง. สงครามปี1870-1871 ก่อนนโปเลียนที่ 3 ประสบความพ่ายแพ้สงครามที่กล่าวในด้านของเยอรมันแล้วในทางประวัติศาสตร์นั้น ก้าวหน้า; เพราะนโปเลียนที่ 3 ได้กดขี่เยอรมันร่วมกับพระเจ้าซาร์มานานหลายปี, ทำให้ประเทศนั้นดำรงอยู่ในภาวะที่ระบอบขุนนางสลายตัว. แต่พอสงครามพัฒนาไปเป็นการปล้นสะดมประเทศฝรั่งเศส (การผนวกแคว้นอัลซาส-ลอร์เรน), มาร์คซ์และเองเกิลส์ก็ได้เน้นประณามเยอรมัน, และแม้กระทั่งในตอนเริ่มสงครามครั้งนั้นมาร์คซ์และเองเกิลส์ก็รับรองการ ปฏิเสธของเบเบลกับลีบคเนชต์ไม่ลงคะแนนสนับสนุนงบประมาณสงครามแล้วแนะนำชาว สังคม-ประชาธิปไตยไม่ให้รวมกับชนชั้นนายทุน,แต่ให้ยึดถือผลประโยชน์ทางชน ชั้นที่เป็นอิสระของชนชั้นกรรมาชีพ. การนำเอาการประเมิณค่าสงครามที่ก้าวหน้าของชนชั้นนายทุนและที่ปลดแอกประชา ชาติมาใช้กับสงครามจักพรรดินิยมในปัจจุบันย่อมหมายถึงการเย้ยสัจธรรม. สิ่งเดียวกันนี้ก็ยิ่งเป็นจริงสำหรับสงครามปี 1854-1855, และสงครามในศตวรรษที่ 19 ทั้งหมด, ในขณะที่ยังไม่มีจักรพรรดินิยมสมัยใหม่, ไม่มีเงื่อนไขทางภววิสัยที่สุกงอมสำหรับสังคมนิยม, และไม่มีพรรคสังคมนิยมของมวลชนอยู่ในประเทศคู่สงครามไม่ว่าประเทศใด, กล่าวคือ, ไม่มีเงื่อนไขต่าง ๆ ที่แถลงการณ์บาเซิลได้ใช้มาอนุมานยุทธวิธีของ"การปฎิวัติชนชั้นกรรมาชีพ" ที่เกี่ยวกับสงครามระหว่างมหาอำนาจ.

ผู้ใดก็ตามที่อ้างถึงท่าทีของมาร์คซ์ต่อสงครามต่าง ๆ ในระยะที่ชนชั้นนายทุนก้าวหน้าในวันนี้และลืมคำพูดมาร์คซ์ที่ว่า “กรรมาชีพไม่มีปิตุภูมิ” ซึ่งเป็นคำพูดที่ถูกต้องในระยะที่ชนชั้นนายทุนเสื่อมและปฏิกิริยา, ในระยะของการปฏิวัติสังคมนิยมนี้โดยเฉพาะ, ก็เป็นการบิดเบือนมาร์คซ์และนำเอาทรรศนะชนชั้นนายทุนมาแทนทรรศนะสังคมนิยม อย่างไร้ยางอาย.
การล่มจมของสากลที่สอง

ชาวสังคมนิยมทั่วโลกได้ประกาศอย่างจริงจังที่บาเซิลเมื่อปี 1912 ว่าพวกเขาถือสงครามที่กำลังจะอุบัติขึ้นในยุโรปนั้นเป็นเรื่อง “อาชญากรรม” และปฏิกิริยาที่สุดของรัฐบาลทุกประเทศ มันจะต้องทำให้ระบอบทุนนิยมพังทลายเร็วโดยจะทำให้เกิดปฏิวัติขึ้นอย่างไม่ อาจหลีกเลี่ยงได้ สงครามมาถึง วิกฤตมาถึง แต่แทนที่จะใช้ยุทธวิธีที่ปฏิวัติ พรรคสังคมนิยมประชาธิปไตยส่วนใหญ่กลับดำเนินยุทธวิธีปฏิกิริยา ไปเข้าข้างรัฐบาลและชนชั้นนายทุนของพวกเขาในแต่ละประเทศ การทรยศต่อลัทธิสังคมนิยมครั้งนี้หมายความถึงการล่มจมของสากลที่สอง (1889-1914) และเราก็จะต้องเข้าใจว่าอะไรทำให้ล่มจม อะไรทำให้เกิดลัทธิสังคม-คลั่งชาติขึ้น อะไรที่ทำให้มันมีพลัง

เขียนในเดือนสิงหาคม 1915

แปลโดย อุยยาม ศศิธร เดิมพิมพ์โดย ชมรมหนังสือ มิตรสาส์น (๒๕๒๓)

สำนักพิมพ์ประชาธิปไตยแรงงานขอขอบคุณผู้แปลและผู้พิมพ์ครั้งแรกในที่นี้ด้วย

http://www.marxists.org/thai/archive/lenin/1915/socialism-war/index.htm

http://www.marxists.org/glossary/people/l/e.htm#lenin

http://www.marxists.org/thai/archive/lenin/index.htm

Continue Reading...

A Theory of Justice

หมายเหตุกันไว้ก่อนเลยว่า A Theory of Justice ของจอห์น ราว์ลส์ เป็นอภิตำรากฎหมาย ซึ่งถูกแบ่งเป็นสามภาค ได้แก่ ภาคทฤษฎี (theory) สถาบัน (institutions) และ เป้าประสงค์ (ends) โดยบทวิจารณ์นี้จะมุ่งประเด็นไปเฉพาะภาคสองเท่านั้น เนื่องจากภาคสถาบันน่าจะมีความเกี่ยวข้องกับสังคมไทยในปัจจุบันสูงสุด

ถ้าใครเป็นพหูสูตหน่อย ช่วงสามสี่ปีที่ผ่านมาน่าจะเคยได้ยินชื่อจอห์น ราว์ลส์ และหนังสือเล่มนี้มาก่อน หรือต่อให้ปิดหูปิดตาตัวเองขนาดไหน ก็คงหลีกไม่พ้นวลีอมตะ ซึ่งถูกหยิบยกมาจากภาคสถาบันของ A Theory of Justice นั่นคือ "อารยะขัดขืน" (Civil Disobedience) ถ้าเชื่อตามวิกิพีเดีย อาจารย์ชัยวัฒน์ สถาอานันท์คือนักวิชาการไทยท่านแรก ที่แปลวลีตัวนี้มาใช้กับสถานการณ์ในภาคใต้เมื่อสี่ห้าปีก่อน หลังจากนั้น มันได้กลายมาเป็นเครื่องมือชิ้นสำคัญของกลุ่มการเมืองหลายต่อหลายกลุ่ม ขณะเดียวกัน ก็มีนักวิชาการออกมาทักท้วงว่านี่ เป็นการแปลผิด "civil" นั้นไม่ควรแปลว่า "อารยะ" ซึ่งมาจาก "อารยธรรม" (civilization) แต่น่าจะแปลว่า "ประชาชน" (civilian) เสียมากกว่า นักวิชาการบางคนก็เลยแปลออกมาเป็น “ดื้อแพ่ง” ซึ่งก็ฟังดูมีความหมายในเชิงลบอีก เราจะมาพูดกันต่อว่าสมควรแล้วหรือไม่ที่จะหยิบ อารยะขัดขืน หรือดื้อแพ่ง มาใช้ในบริบทของบ้านเรา

ผมเห็นอกเห็นใจนักวิชาการกลุ่มแรกๆ ที่พยายามแปล "Civil Disobedience" เป็นภาษาไทยอยู่ไม่น้อย ระหว่างที่ตัวเองเขียนบทวิจารณ์ชิ้นนี้ ก็พบว่ามีปัญหามากในเรื่องการแปล แค่หัวใจหลักในทฤษฎีความยุติธรรมของราว์ลส์ "Justice as Fairness" ก็จนปัญญาแล้วว่าจะ แปลไทยออกมาอย่างไรดี เนื่องจากในภาษาเราทั้ง "justice" และ "fairness" ก็แปลว่า "ความยุติธรรม" ด้วยกันทั้งคู่ พอมานั่งเปิดพจนานุกรมดู อีกความหมายหนึ่งของ "fairness" ที่พอถูไถคือ "ความเท่าเทียม" แต่ผมเห็นว่า "ความเท่าเทียม" น่าจะใกล้เคียงกับ "equality" เสียมากกว่า ในที่สุด จึงตัดสินใจแปล "Justice as Fairness" ออกมาเป็น "ความยุติธรรมจากการแลกเปลี่ยน" อันเนื่องมาจากคำจำกัดความของ "fairness" ที่ราว์ลส์กล่าวไว้ว่า "บุคคลใดๆ ย่อมอยู่ภายใต้ข้อบังคับให้ต้องทำหน้าที่ในส่วนของตน ตามที่กฎแห่งสถาบันเจาะจงเอาไว้ ตราบเท่าที่บุคคลผู้นั้นหาผลประโยชน์ หรือโอกาสแสวงหาผลประโยชน์จากสถาบันนั้น" พูดอีกนัยหนึ่ง “fairness” ก็คือการแลกเปลี่ยนระหว่างบุคคล และสถาบันนั่นเอง

มีนักคิดผู้ยิ่งใหญ่สองคนลงความเห็นตรงกันคืออริสโตเติล และรุสโซ อริสโตเติลกล่าวว่ามนุษย์เรามีสามัญสำนึก ที่บอกว่าอะไรคือความยุติธรรม และสามัญสำนึกตัวนี้เองที่ช่วยให้เราอยู่รวมกันได้ในสังคม รุสโซไปไกลกว่านั้นก้าวหนึ่ง เขาบอกว่าสัตว์ป่ามีสัญชาตญาณซึ่งช่วยให้พวกมันใช้ชีวิตท่ามกลางธรรมชาติ และความป่าเถื่อนได้ เมื่อมนุษย์แยกตัวเองออกจากธรรมชาติ มาอยู่ร่วมกัน สัญชาตญาณเถื่อนแปรเปลี่ยนมาเป็นสัญชาตญาณของความยุติธรรม ทั้งอริสโตเติล และรุสโซมองว่าความยุติธรรมอันเป็นกลจักรที่หมุนสังคม มาจากสามัญสำนึก หรือสัญชาตญาณ โดยไม่ต้องอาศัยการปลูกฝัง เพราะใครๆ ก็สามารถบอกได้ทันทีว่าอะไรยุติธรรม อะไรอยุติธรรม

ราว์ลส์ทั้งเห็นด้วย และไม่เห็นด้วยกับความคิดนี้ เขายอมรับว่ามนุษย์เรามีสามัญสำนึก ของความยุติธรรม แต่ขณะเดียวกัน ทฤษฎีที่บ่งชี้ความยุติธรรม ก็น่าจะจำเป็นกับสังคมด้วย ราว์ลส์เรียกทฤษฎีตัวนี้ว่า "ความยุติธรรมอันเนื่องมาจากกระบวนการ" (procedural justice) ตัวอย่างอันหลักแหลมคือ คนกลุ่มหนึ่งหุ้นเงินเท่ากันเพื่อซื้อ ขนมเค้ก คำถามคือจะแบ่งเค้กอย่างไรดี คำตอบตามสามัญสำนึกคือแบ่งเท่าๆ กันตามจำนวนคน ซึ่งเป็นคำตอบที่ถูกต้อง แต่ไม่อาจอธิบายได้ว่าทำไม ถ้าจะใช้กระบวนการเป็นตัวตัดสิน ก็คือให้คนคนหนึ่งเป็นผู้ตัดแบ่งเค้ก โดยจะแบ่งเป็นชิ้นเล็ก ชิ้นใหญ่เท่าไหร่ย่อมได้ แต่มีข้อแม้คือ ตอนที่หยิบเค้ก เขาจะได้เลือกเป็นคนสุดท้าย แน่นอนว่าเพื่อไม่ให้ตัวเองเสียเปรียบ ผู้ตัดย่อมแบ่งเค้กเป็นชิ้นเท่าๆ กันเสมอ อันนี้คือตัวอย่างว่าทั้งกระบวนการ และสามัญสำนึกนำไปสู่ความยุติธรรมตัวเดียวกันได้

ภาคทฤษฎีของ A Theory of Justice พูดถึงเงื่อนไขอันเป็นพื้นฐานของกระบวนการ เงื่อนไขนี้เป็นแนวคิดที่สำคัญมากในภาคทฤษฎี แต่จะขอข้ามไป ไม่พูดถึงในบทวิจารณ์นี้ กระบวนการซึ่งตรงตามเงื่อนไขมีได้ มากกว่าหนึ่งกระบวนการ เช่นทุนนิยม สังคมนิยม ประโยชน์นิยม ประชานิยม เศรษฐกิจพอเพียง หรือประชาธิปไตย ถ้าทุกสมาชิกในสังคมแลกเปลี่ยนกันตามกระบวนการที่กำหนดไว้ (fairness) ผลลัพธ์ย่อมคือความยุติธรรม

ภาคสถาบันของ A Theory of Justice พูดถึงการปรับกระบวนการยุติธรรมมาใช้ในทางปฏิบัติ โดยราว์ลส์แสดงให้เห็นว่าทั้งความยุติธรรมอันเนื่องมาจากกระบวนการยุติธรรม และเนื่องมาจากสามัญสำนึก ควรจะใกล้เคียงกันหรือต่างกันไม่มากนัก สามัญสำนึกของความยุติธรรมอิงอยู่บนเสรีภาพ (liberty) ถ้ากลับไปตัวอย่างเรื่องแบ่งเค้ก หากสมาชิกคนใดได้รับส่วนแบ่งน้อยกว่าผู้อื่น แล้วไม่อาจโวยวาย หรือทักท้วง ก็แปลว่าเสรีภาพของเขากำลังถูกริดรอน กระบวนการยุติธรรมที่ตรงตามเงื่อนไขนั้น ย่อมรับประกันได้ว่าจะนำไปสู่การที่สมาชิกทุกคนมีเสรีภาพอย่างเท่าเทียมกัน ถึงที่สุด และไม่เบียดเบียนเสรีภาพของผู้อื่น

คำถามชวนขบคิดในภาคปฏิบัติเช่น สังคมควรทำเช่นไรดีกับกลุ่มสมาชิกที่ปฏิเสธความคิดเห็นของผู้อื่น (intolerance) ตัวอย่างที่ยกมาใน A Theory of Justice คือกลุ่มศาสนา แต่ขณะนี้สังคมไทยก็เต็มไปด้วยกลุ่มการเมืองที่มีคุณลักษณะดังกล่าว ราว์ลส์อธิบายว่า กลุ่มคนประเภทนี้มักเกิดมาจากการรวมตัวของผู้ยึดมั่นในอุดมการณ์ (ประชาธิปไตย อมาตยาธิปไตย สังคมนิยม หรืออะไรก็แล้วแต่) โดยพวกเขายึดถืออุดมการณ์ของตัวเองเป็นสิ่งถูกต้อง ดังนั้นกลุ่มอื่นที่ไม่ยอมรับในอุดมการณ์นี้ ย่อมประพฤติปฏิบัติ และมีความคิดเห็นอันไม่สมควร กระนั้นอุดมการณ์ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งในเงื่อนไขของกระบวนการ ดังนั้นจึงไม่มีใครมีสิทธิอ้างอุดมการณ์ มาอยู่ในประโยคเดียวกับความยุติธรรมได้

คำถามต่อไปคือสังคมควรทำอย่างไรดีกับกลุ่มบุคคลดังกล่าว เรามีสิทธิที่จะปฏิเสธพวกเขา เหมือนที่พวกเขาปฏิเสธคนอื่นไหม คำตอบคือไม่ สังคมหรือสถาบันไม่ใช่พื้นที่ให้ กลุ่มบุคคลมาต่อสู้ รบรากัน "fairness" คือการแลกเปลี่ยนระหว่างบุคคล และสังคม ไม่ใช่บุคคลต่อบุคคล การที่ฝ่ายหนึ่งลุกขึ้นมายึดสถานที่ราชการ อีกฝ่ายหนึ่งไม่อาจตอบโต้ด้วยการเผาทำลายข้าวของสาธารณะ เพราะนั่นคือการทำร้ายสังคม ไม่ใช่ทำร้ายฝ่ายแรก ถ้าอย่างนั้นเราจะจัดการอย่างไรดี กับกลุ่มบุคคลที่ปฏิเสธความคิดเห็นของผู้อื่น น่าเสียดายที่แม้แต่ราว์ลส์เองก็ไม่มีคำตอบอันน่าพึงพอใจ เขาบอกว่า "ต่อให้กลุ่มคนดังกล่าวผุดขึ้นมาในสังคม ถ้าความคิดของพวกเขาไม่ก้าวร้าวเกินไป จนชักชวนให้สมาชิกลุกขึ้นมาสร้างความเสียหาย หรือถ้าคนกลุ่มนี้ไม่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว จนจิตวิทยาของพวกเขาครอบงำคนส่วนใหญ่ ท้ายสุดกลุ่มเช่นนี้จะสลายตัว และยอมรับในเสรีภาพของผู้อื่นไปเอง" น่าเศร้าเหมือนกัน ที่กรณีข้อยกเว้นดังกล่าว ได้เกิดขึ้นแล้วกับประเทศเรา

ช่วงท้ายของภาคสถาบัน อ่านแล้ว “มัน” มากๆ ยิ่งถ้านึกตามบริบทของสังคมไทยไปด้วย ราว์ลส์พูดถึงความขัดแย้งระหว่างเสียงส่วนใหญ่ และเสียงส่วนน้อย ในบ้านเราก็มีประโยคอมตะ ที่ค่อนข้างกลวงเปล่าคือ “ประชาธิปไตยไม่ได้มีแต่เฉพาะการเลือกตั้ง” ที่บอกว่ามันกลวงเปล่าเพราะจนบัดนี้ ผ่านมาสาม สี่ปีแล้ว ก็ยังไม่เห็นมีใครเสนอคำตอบน่าพึงพอใจได้เลยว่า นอกจากการเลือกตั้งแล้วจะมีอะไรอีกได้บ้างในระบอบประชาธิปไตย ใน A Theory of Justice ราว์ลส์ให้แง่คิดว่าการเลือกตั้งนั้นแตกต่างจากตลาดเสรี เงื่อนไขของตลาดคือการที่แต่ละปัจเจกนำเสนอความต้องการของตัวเอง ทั้งความต้องการขาย และซื้อสินค้า โดยกลไกตลาดจะเป็นตัวปรับราคา และกำลังการแลกเปลี่ยนอย่างยุติธรรม พูดอีกอย่างคือ ปัจเจกจะต้องแสดงความเป็นปัจเจกออกมาเท่านั้น ตลาดเสรีจึงจะทำงานได้ ในทางตรงกันข้าม กระบวนการยุติธรรม “ไม่ใช่การต่อรองที่ต่างฝ่ายต่างยึดถือผลประโยชน์ของตัวเอง…ไม่ได้เกิดมาจากการรอมชอมผลประโยชน์ที่ขัดแย้งกัน แต่มาจากการหานโยบายที่ดีที่สุด” นักการเมืองไทยชอบเข้าใจผิดว่าพวกเขาคือปากเสียงของประชาชนที่เลือกเขาเข้ามาทำงาน แต่แท้จริง นักการเมืองคือปากเสียงของประชาชนทั้งประเทศ ไม่ว่าจะเป็นผู้แทนที่ถูกเลือกมาโดยคนกรุงเทพ คนต่างจังหวัด ชาวนา คนมุสลิม หรือว่าคนกลุ่มใดก็ตาม เมื่อเข้ามาในสภาแล้ว หน้าที่ของเขาคือปกป้องผลประโยชน์ และความยุติธรรมของชาติ ไม่ใช่เพียงเฉพาะหมู่คณะที่สนับสนุนตัวเขา

อีกประเด็นร้อนคืออารยะขัดขืน ในวิกิพีเดีย ตัวอย่างของอารยะขัดขืนที่ถูกยกมาคือกรณี Rosa Park สตรีผิวดำผู้ไม่ยอมปฏิบัติตามกฎหมายแบ่งแยกสีผิว สำหรับราว์ลส์แล้ว การกระทำดังกล่าวไม่ถูกจัดว่าเป็นอารยะขัดขืน แต่เรียกว่า การต่อต้านอย่างตั้งใจ (conscientious refusal) การต่อต้านอย่างตั้งใจคือการที่เราไม่เห็นด้วยกับกฎหมายตัวใดตัวหนึ่ง แล้วประกาศสงครามโดยสงบกับรัฐบาล ส่วนอารยะขัดขืนนั้นไม่ใช่การประกาศสงคราม แต่เป็นการเตือนให้สังคมตระหนักรู้ถึงความอยุติธรรม “มันคือการขัดขืนกฎหมาย ภายใต้ขอบเขตของการเคารพกฎหมาย” อารยะขัดขืนคือเครื่องมือสร้างเสถียรภาพให้กับรัฐ และประเทศชาติ ไม่ใช่เข็มทิศที่นำไปสู่สภาพอนาธิปไตย หรือเพื่อประกาศ “สงครามครั้งสุดท้าย” ที่สำคัญกลุ่มบุคคลจะออกมาอารยะขัดขืนได้ก็ต่อเมื่อความอยุติธรรมนั้น มันจะแจ้ง ชนิดที่ไม่ว่าใครต่อใครก็ต้องเห็นด้วยกับกลุ่มบุคคลนั้น แต่ในบ้านเรา กลุ่มอารยะขัดขืนมักจะมาพร้อมกับเครือข่ายโฆษณาชวนเชื่อ “แฉ” “รู้ทัน” และเปิดเผย “ความจริง” (ซึ่งส่วนใหญ่แล้วก็เป็นความจริงแบบปนเปื้อน) เพื่อให้ของที่ไม่จะแจ้ง มันดูจะแจ้งขึ้นมา

เหตุการณ์ความไม่สงบในประเทศไทยช่วงสามสี่ปีที่ผ่านมานี้ ไม่ว่าต้นเหตุจะเกิดจากสีใดๆ คุณว่าพวกเขากำลังอารยะขัดขืนอยู่หรือเปล่า

นั่นคือคำถามซึ่งราว์ลส์ฝากทิ้งไว้ให้คนอ่าน พวกเราทุกคน

http://www.onopen.com/loveyouallmass/09-07-12/4891

Continue Reading...